Gidrosfera qavati va suvning ahamiyati

Slayd 1

Yerning Gidrosfera qavati va uning ahamiyati

Slayd 2

Reja:
Gidrosfera haqida umumiy tushuncha
Dunyo okeani va quruqlikdagi suvlar
Suvning organik hayotdagi va kishilik jamiyatdagi ahamiyati
Suvdan oqilona foydalanish
va uni muhofaza qilish

Slayd 3

“Suv Hayot Manbayi».

Slayd 4

Gidrosferada suvning miqdori
1 385 594 600 Km³ bo’lib shundan:
1 Mlrd 338 mln km³ okean va dengizlar
Qolgani esa atmosfera va tirik organizm tarkibidagi suvlariga to’g’ri keladi
2,1 Ming km³ daryo suvlari
23,4 Mln km³ yer osti suvlari
16,5 Ming km³ tuproq suvlari
176,4 Ming km³ ko’llarga
24 Mln km³ muzlar va qorlar

Slayd 5

Gidrosferadagi suvning 97,47 % i sho’r faqat 2,53 % i chuchuk suvdir.
Chuchuk suvning asosiy qismi muzliklar qolgani daryo ko’llar va yer osti suvi bir oz qismi atmosferadagi suvdir.
Gidrosferadagi suv doimo bir holatdan ikkinchi holatga o’tib harakat qilib turadi.
Gidrosferadagi suv Quyoshdan kelayotgan issiqlikni o’zida to’plovchi go’yoki bir akkumliyator vazifasini bajaradi.
Suv quruqlikka nisbatan issiqlikni 25-30 % ko’p yutadi.

Slayd 6

Tabiatda bir vaqtning ozida qattiq suyuq va gaz (bug’) holida uchraydigan yagona mineral
Suv qanday holatda (qattiq suyuq va bug’) bo’lmasin u boshqa moddalarni erituvchan hususiyatiga ega
Suvning qaynash tempraturasi bosimga bog’liq holda o’zgaradi agar bosim oshsa qaynash tempraturasi ham ortadi.

Slayd 7

Suvning tami hidi va rangi yo’qligi tufayli boshqa elementlardan ajralib turadi
Suv yer sharidagi eng ko’p issiqlik sigdiruvchi jismdir
Quyosh nuri ta’sirida yer yuzasidan har yili 520 ming km suv bug’ga aylanib, yuqoriga ko’tariladi va to’yinib kondensiyalanib, yog’in bo’lib yana yerga tushadi.

Slayd 8

Yer sharida suvning aylanib yurishi uch turga bo’linadi.
Bu uch turdagi suv aylanishi bir-biri bilan uzviy bog’liq va aloqadadir.
Namlik okean ustiga yog’ib yana bug’lanib ketsa, buni suvning kichik aylanishi deyiladi
Ma’lum teritoryaga yoqqan yog’inning bir qismi shu yerda bug’lanib ketadi, bir qismi daryolarga quyilib va yerga singib ketadi, bu materik ichkarisida suvning aylanib yurishi deyiladi
Suvning kichik aylaninshi bilan materik ichkarisida suvning aylanib yurishi qo’shilsa, suvning katta aylanishi vujudga keladi.

Slayd 9

Tabiatdagi suv aylanishi – turlari va tasnifi

Slayd 10

Slayd 11

Slayd 12

Tinch okeani sathi 179.7 million km2 dengizlarsiz 148,3 mln. Km², suvining hajmi 710,4 mln.km³. Oʻrtacha chuq. 3960 M, eng chuqur joyi 11022 m (Mariana novi).

Slayd 13

Maydoni dengazlari bilan birgalikda – 91,1 million km², oʻrtacha chuqurligi – 3332 m, eng chuqur nuqtasi – Puerto Riko Botigʻi (8742 m), suvining oʻrtacha hajmi 338 mln. Km³.

Slayd 14

Hind okeani Yer maydonining taxminan 20% egallagan. Maydoni 73,6 mln km², hajmi 292 mln km³, eng chuqur yeri Yava oroli yaqinida (Zond novi) 7729 m. Oʻrtacha chuq. 3711 m

Slayd 15

Slayd 16

Slayd 17

Quruqlikda 85 mln km kub suv bor

Slayd 18

Yer osti suvlarining umumiy hajmi 23 400 000 km.kub. Yer osti suvlari yer yuzasidagi (daryo ko‘l botqoqlik) suvlaridan yog‘inlardan havodagi suv bug‘larining yer ichiga yoriqlar orqali kirib quyuqlashib so‘ngra suvga aylanishidan vujudga kelgan. Bunday yo’l bilan vujudga kelgan yer osti suvlarini vadoz (yuzasidagi) suvlar deyiladi. Vadoz suvlar yer yuzasiga yaqin boiadi va grunt suvlar deb ham yuritiladi.

Slayd 19

Yuqori qatlam suvlari asosan yog’inlardan hosil bo’lgan chuchuk bo’lib. Materikning quyi qismiga borgan sari sho’rlashib boradi
O’rta qatlam suvlari qadimgi suvlardan iborat bo’lib, ular asta sekin yangiroq suvlar bilan almashina boradi
Quyi qatlamning suv almashinuvi hatto geologik davr davomida ham juda sekin ro’y beradi.
Vertikal kesimda yer osti suvlari

Slayd 20

S.V.Kalesnikning maiumotiga ko‘ra muzliklar yer sharida quyidagicha joylashgan

Antarktida
13.4 Mln.km
Arktika (Grelandiya bilan)
2 Mln.km
Osiyo (Kavkaz bilan)
131.3 Ming.km
Amerika
131.3 Ming.km
Yevropa (Islandiya bilan)
20.5 Ming.km
Okeaniya (Yangi Givineya va Yangi Zellandiya bilan)
1.0 Ming.km
Quruqlikdagi suvning ko‘pchilik qismi (30 mln.km) muz holidadir. Bu esa planetamizdagi barcha chuchuk suvning 68,7% dir. Yer sharida muzlikning umumiy maydoni 16,2 mln.km atrofida. Yer sharidagi katta tog‘ muzliklari Qoraqum tog‘idagi Siachen (uzunligi 75 km) Pomirdagi Ftchenko (77 km) Tiyanshandagi Inilchik (65 km) muzliklaridir.

Slayd 21

Ko’llar chuqurliklarining vujudga kelishi jihatidan:
Quruqliklaming suvga to’lgan va dengiz bilan bevosita tutashmagan chuqurliklariga ko’llar deb aytiladi. Yer sharidagi ko’llarning maydoni 1,8% ini ishg‘ol qiladi.
Yer postining cho’kishidan vujudga kelgan tektonik k.
O‘chgan vulqon kraterlarida hosil boigan vulqonik k.
Antro-pagen k
Kars k.
Muzlik k.
Laguna k.
To’g’on ko’llar
Daryoning o‘zanlarida vujudga kelgan qoldiq k.

Slayd 22

Tabiiy chuqurlikda harakat qiladigan doimiy suv oqimiga daryo deyiladi. Har qanday daryoning boshlanadigan joyi bor.

Slayd 23

Slayd 24

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 25

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda