Asalarilarning Oziqlanish Biologiyasi

Slayd 1

Asalarilarning oziqlanish biologiyasi

Slayd 2

Reja:
Asalarining ovqat hazm qilish organlarining tuzilishi
Asalarining tabiiy ozuqasi
Asalarining oziqlanish biologiyasi

Slayd 3

Asalarilarning Oziqlanish Biologiyasi
Asalarilar – tabiatdagi eng muhim hasharotlardan biri bo’lib, ularning hayot faoliyati va oziqlanish biologiyasi o’simliklar dunyosi uchun katta ahamiyatga ega. Ushbu darsda asalarilarning ichki organlar tuzilishi, ovqat hazm qilish jarayonlari va tabiiy ozuqa manbalarini o’rganamiz.

Slayd 4

Dars Maqsadi
Asalarilar Anatomiyasini O’rganish
Ushbu darsning asosiy maqsadi asalarilarning ichki a’zolarining murakkab tuzilishi va ularning hayotiy vazifalarini chuqur o’rganishdir. Biz ovqat hazm qilish sistemasi, qon aylanish tizimi va uning o’ziga xos xususiyatlari, nafas olish mexanizmlari hamda nerv tizimining ishlash prinsiplarini batafsil tahlil qilamiz.
Asalarilarning fiziologik jarayonlari ularning muvaffaqiyatli hayot kechirishi va oila faoliyatini ta’minlash uchun juda muhimdir. Har bir organlar sistemasi o’z vazifasini aniq bajarib, asalarilarning samarali ishlashiga hissa qo’shadi.

Slayd 5

Ovqat Hazm Qilish Sistemasi: Umumiy Tuzilma
Asalarilar ovqat hazm qilish sistemasi murakkab tuzilmaga ega bo’lib, og’iz teshigidan boshlab oxirgi ichakgacha cho’zilgan. Sistema morfologik jihatdan uch asosiy bo’limga ajratiladi: oldingi, o’rta va orqa ichaklar.
Oldingi ichak qismiga halqum, qizilo’ngach, asal jig’ildoni va muskulli oshqozon kiradi. Halqum kuchli muskullardan iborat bo’lib, oziq moddalarini so’rishda muhim rol o’ynaydi. Muskullar qisqarishi natijasida suyuq ozuqalar tizimga tortib olinadi.

Slayd 6

Ovqat Hazm Qilish A’zolarining Batafsil Tuzilishi
Oldingi Ichak
Kekirdak va bezlari
Orqa miya bezi
Qizilo’ngach
Ko’krak bezi
Asal qopchasi (jig’ildon)
Oraliq ichak

O’rta Ichak
Haqiqiy oshqozon
Epitelial to’qima qatlami
Peretrofik membrana
Bezli to’qimalar
Suyuqlik ishlab chiqaruvchi to’qimalar

Orqa Ichak
Malpigi naychalari (buyrak vazifasi)
Ingichka ichak
Yo’g’on ichak
Rektal bezlari
Axlat chiqarish teshikchasi

Slayd 7

Asal Jig’ildoni va Fermentlar Ishlab Chiqarish
Asal jig’ildoni – asalarilar ovqat hazm qilishida muhim rol o’ynaydigan maxsus organ. Bu joyda gulshirasi saqlanadi va birinchi bosqich fermentativ parchalanish jarayoni sodir bo’ladi.
Halqum bezlari tomonidan ishlab chiqarilgan invertaza fermenti gulshirasiga qo’shiladi. Bu ferment murakkab qand moddalarini oddiy shakarlarga parchalash jarayonini boshlaydi. Natijada gulshira asta-sekin asalga aylanadi.
Jig’ildondagi gulshira o’rta ichakga, ya’ni haqiqiy oshqozonga o’tadi. Bu yerda bezli epiteliy to’qimasi orqali keyingi bosqich hazm jarayoni davom etadi.

Slayd 8

O’rta Ichak: Haqiqiy Oshqozon
Nutrient Absorption
Enzymatic Break
Nectar Enters
Asalarilar o’rta ichagi bo’limlarga ajratilmagan yagona tuzilma bo’lib, ichki yuzasi maxsus bezli epiteliy to’qimasi bilan qoplangan. Shu sababli uni haqiqiy oshqozon deb atashadi.
10MM
Ishchi asalari
O’rta ichak uzunligi
13MM
Ona asalari
19MM
Erkak asalari

Slayd 9

Asalarilar Oilasidagi Ishchi Guruhlar
Asalari hayotining eng muhim davri dalada ozuqa to’plash vaqti hisoblanadi. Bu davrda asalarilar gulshira va gulchang yig’ish bilan band bo’lishadi. Asalari oilasidagi barcha ishchi asalarilar ikkita asosiy funktsional guruhga bo’linadi.
Birinchi guruh – «qidiruvchi» asalarilar. Ular ozuqa manbalarini topib, oilaga ma’lumot yetkazadilar. Ular raqslar orqali boshqa asalarilarga gul maydonlari joylashgan joyni ko’rsatadilar.
Ikkinchi guruh – «to’plovchi» asalarilar. Ular qidiruvchilar topgan joylardan gulshira va gulchang yig’ishadi. Ularning samaradorligi ozuqa manbasining masofasiga bog’liq.

Slayd 10

Asalarilar Raqsi: Aloqa Tili
Aylanma Raqsi
Asalarilar uyada «aylanma bo’ylab» raqsga tushib, yaqin masofalardagi ozuqa manbalarini ko’rsatadilar. Bu raqsda asalari doira shaklida harakat qiladi.
Qorin Tikillash Raqsi
«Qorin qismini tikillash» raqsi uzoq masofalardagi gulzorlarni bildiradi. Asalari maxsus harakatlar bilan yo’nalish va masofani aniq ifodalaydi.
Qidiruvchi asalarilar tomonidan topilgan ozuqa manbalari qancha yaqin bo’lsa, to’plovchi asalarilar shuncha samarali ishlaydi. Aksincha, manbaa uzoq bo’lsa, asalarilar ko’proq charchab, kam shira to’playdilar. Bu energiya tejash mexanizmining namoyon bo’lishidir.

Slayd 11

Himoya Mexanizmi va Oila Xavfsizligi
Asalari oilasida murakkab himoya tizimi mavjud. Qoravul asalarilar uyaga kirayotgan har bir asalarining kimligini tekshirishadi. Ular maxsus hid signallari orqali o’z oilasining a’zolarini taniydilar.
To’plovchi asalarilar uchun maxsus qoidalar mavjud. Gulchang va gulshira olib kelayotgan to’plovchilarni qoravullar hech seskanmay o’z uyalariga qo’yadilar, chunki ular oilaga foydali ozuqa keltirmoqdalar.
Begona asalarilar esa uyaga kirishga harakat qilsalar, qoravullar ularni to’sib qo’yadilar. Ba’zi hollarda oilalar o’rtasida kuchli urushlar ham sodir bo’ladi va asalarilar bir-birlariga nishlarini sanchadilar.

Slayd 12

Asosiy Xulosalar
Murakkab Anatomiya
Asalarilar ovqat hazm qilish tizimi uch asosiy bo’limdan iborat: oldingi, o’rta va orqa ichaklar. Har bir bo’lim o’ziga xos vazifalarni bajaradi.
Fermentativ Jarayonlar
Asal jig’ildonida gulshira invertaza fermenti ta’sirida parchalanadi va oddiy shakarlarga aylanadi. Bu jarayon asal hosil bo’lishining asosini tashkil etadi.
Mehnat Taqsimoti
Asalari oilasida qidiruvchi va to’plovchi asalarilar o’zaro hamkorlikda ishlaydilar. Ularning samaradorligi ozuqa manbasining masofasiga bog’liq.
Aloqa Tizimi
Asalarilar raqslar orqali bir-birlari bilan aloqa qilishadi va ozuqa manbalari haqida aniq ma’lumot almashishadi.
Himoya Mexanizmi
Qoravul asalarilar oilaning xavfsizligini ta’minlab, begona asalarilarga qarshi kurashadi va to’plovchilarni erkin o’tkazib yuboradi.

Slayd 13

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 14

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda