Anemiya. Leykoz

Slayd 1

«Anemiya. Leykoz»

Slayd 2

Gemopoez

Slayd 3

Bu Kasalliklar 2 Ta Guruhga Ajratiladi:
Qon yaratuvchi toʻqimalar tizimli kasalligi – Leykozlar (oq qon kasalliklari). Bular gemopoez hujayralaridan rivojlanadi
Regionar limfa tugunlarning xavfli oʻsmalari – Limfomalar. Ham gemopoez hujayralari, ham retikulyar hujayralaridan oʻsadi
A. OʻTkir Leykozlar: 1) Differentsiallanmagan, 2) Miyeloblastli, 3) Limfoblastli, 4) Plazmoblastli, 5) Monoblastli, 6) Eritromiyeloblastli, 7) Megakarioblastli
B. Surunkali Leykozlar (Sl):
Miyelotsitar Sl: 1) Surunkali miyeloidli, 2) Surunkali eritromiyeloz, 3) Eritremiya, 4) Chin politsitemiya
Limfotsitar Sl: 1) Surunkali limfoleykoz, 2) Teri limfomatozi, 3) Paraproteinemiyali – a) miyelom kasalligi, b) makroglobulinemiya (Valdenstrem kas.), v) ogʻir zanjirlar kas
Monotsitar Sl: 1) Surin. Monotsitar leykoz, 2) Gistiotsitoz X
Qon Va Qon Yaratuvchi AʼZolar Kasalliklari

Slayd 4

Leykozning Morfologik Belgilari
Leykozning boshqa xavfli oʻsmalardan farqi, gemopoezdan paydo boʻlgan xavfli oʻsma hujayralari tarqoq holda, barcha qon tomirlar va interstitsiy boʻylab tarqaladi va koʻpayadi.
Dastlab leykoz hujayralari qon yaratuvchi aʼzolarda (suyak koʻmigi, taloq, limfa tugunlar), keyin gematogen yoʻl bilan boshqa aʼzo va toʻqimalarga tarqalib leykoz infiltratlarini paydo qiladi.
Albatta, leykoz hujayralari qonda boʻlishligi bu kasallikga xos.
OʻTkir Leykozning Surunkali Leykozdan Farqi qonda gemopoezning bosh hujayralari koʻpayib, oraliq hujayralari boʻlmaydi, yetilgan hujayralar keskin kamayadi, bu holat «Leykemik OʻPirilish» «Hiatus Leucemicus» deyiladi.
Leykoz kasalliklari paytida, organizmda immunitet keskin tushib ketadi, shuning uchun Yarali-Nekrotik Va Infektsion Kasalliklar qoʻshilishidan kasallar nobud boʻladi.

Slayd 5

OʻTkir Leykozda suyak koʻmigi, taloq, limfa tugun, meʼda-ichak yoʻLI limfoid tugunlari, shilliq pardalar, tomirlar devori, miokard, buyrak, bosh miya, miya pardalari va boshq. Oʻtkir leykoz hujayralari bilan diffuz infiltratsiyalanadi.
Bu aʼzolar tomir devori yorilib, toʻqimasi nekrozlanib, qon quyiladi.
Suyak KoʻMigi–yiringsimon, pioid
Splenomegaliya – 1 kg gacha.
Gepatomegaliya – 3 kg gacha.
Buyrak – 600 gr. Gacha kattalashadi.
Gangrenoz Angina
OʻTkir Leykozning Morfologik Belgilari

Slayd 6

OʻTkir Leykozning Morfologik Belgilari
Suyak KoʻMigi
Shilliq Parda

Slayd 7

Bosh Miya
Jigar
OʻTkir Leykozning Morfologik Belgilari

Slayd 8

Bu leykoz ikki davrdan iborat: 1) Monoklonli xavfsiz, bir necha yil neytrofilez boʻlib, 22-xromosoma deletsiyasidan Ph-filodelfiya xromosomasi paydo boʻladi.
Poliklonli xavfli davri 3-6 oy davom etadi, miyeloblast, eritroblast, monoblast paydo boʻlib, qonda leykotsitoz kuzatiladi
Qon – kulrang-qizil, kamqon.
Splenomegaliya – 6-8 kg
Gepatomegaliya – 5-6 kg.
Limfa tugun, taloq, buyrak, bosh miya, teri, shilliq parda – leykoz infiltratlar, tromblar, infarkt, gemorragiya, infektsiya.
Splenomegaliya
Jigarda leykoz infiltr-t
Surunkali Miyelotsitar Leykoz

Slayd 9

Surunkali limfoleykoz
Qonda limfotsitlar oshadi.
Leykoz infiltrati suyak koʻmigi, taloq, jigar, limfa tugunlarda paydo boʻlib, ular keskin kattalashadi.
Miyeloma kasalligi
Plazmoblastlardan oʻsadi.
Qonda – paraproteinemiya.
Suyaklarda – plazmotsitoma
T-limfotsitar leykoz
V-l. Plazmotsitar leykoz
Surunkali Limfotsitar Leykoz

Slayd 10

Anemiya
Anemiya, bu – xajm birlik qonda eritrotsit va gemoglobin miqdorining kamayish holati hisoblanadi.
Sabablari: qon yoʻqotish, qon yaralishining buzilishi, eritrotsitlar parchalanishining oshishi.
Anemiyaning barcha turlari
3 Ta asosiy guruxga bulinadi:
Postgemorragik
Postgemolitik anemiya
Diseritropoetik anemiya

Slayd 11

Utkir postgemorragik anemiya
Sababi: 1. Meʼda yarasi tomirlar arroziyasi
Sil jarayonida oʻpka tomirlar arroziyasi
Jigar sirrozida kizilungach venalari varikoz kengayishi va yorilishi
Bachadondan tashkaridagi xomiladorlikda nayning yorilishi
Bachadondan kon ketishi
Mexanizmi: konda eritrotsitlar soni kamayadi, yassi suyaklar koʻmigining faoliyati kuchayadi, odatda ishlamay turgan naysimon suyaklar epifizining koʻmigi xam ishga tushadi, sarik koʻmik kizil koʻmikka aylanadi, eritropoezda miyeloid xujayralar koʻpayadi.
Okibati: gipovolemiya, postgemorratik shok, gemodilyutsiya boshlanadi 2-3kundan sung eritrotsitlar soni keskin kamayadi.
Surunkali postgemorragik anemiya
Sababi:
Meʼda surunkali yarasi
Gemofiliya
Bachadondan disgormonal qon ketish
Ichakning gemorroidal venalaridan qon ketishi
Mexanizmi: gemodilyutsiya boshlanadi, gipovolemiya kuzatiladi, temir asta sekinlik bilan yukotiladi.
Okibati: yurak miokardi ilvillab yumshab qoladi, jigar och sargʻish tusga kirib, talok kichrayadi.
Anemiya

Slayd 12

Anemiya
Utkir postgemorragik anemiya
Sababi: 1. Meʼda yarasi tomirlar arroziyasi
Sil jarayonida oʻpka tomirlar arroziyasi
Jigar sirrozida kizilungach venalari varikoz kengayishi va yorilishi
Bachadondan tashkaridagi xomiladorlikda nayning yorilishi
Bachadondan kon ketishi
Mexanizmi: konda eritrotsitlar soni kamayadi, yassi suyaklar koʻmigining faoliyati kuchayadi, odatda ishlamay turgan naysimon suyaklar epifizining koʻmigi xam ishga tushadi, sarik koʻmik kizil koʻmikka aylanadi, eritropoezda miyeloid xujayralar koʻpayadi.
Okibati: gipovolemiya, postgemorratik shok, gemodilyutsiya boshlanadi 2-3kundan sung eritrotsitlar soni keskin kamayadi.
Surunkali postgemorragik anemiya
Sababi:
Meʼda surunkali yarasi
Gemofiliya
Bachadondan disgormonal qon ketish
Ichakning gemorroidal venalaridan qon ketishi
Mexanizmi: gemodilyutsiya boshlanadi, gipovolemiya kuzatiladi, temir asta sekinlik bilan yukotiladi.
Okibati: yurak miokardi ilvillab yumshab qoladi, jigar och sargʻish tusga kirib, talok kichrayadi.

Slayd 13

Utkir postgemorragik anemiya
Makro: teri va barcha ichki organlar oqaradi. Barcha suyaklarda sariq ilik qizil ilikka aylanadi.
Mikro: suyaklar iligida eritropoez va miyelopoezning yosh xujayralari giperplaziyalanadi. Jigar, talok, limfa tuguni, buyrak shillik pardalarida ekstramedulyar qon yaratish oʻchoqlari paydo boʻladi.
Rasm Gʻoz jigari
Surunkali postgemorragik anemiya
Makro: naysimon suyaklar sariq iligi qizil ilikka aylanadi. Jigar-«goz jigari», yurak-«yulbarssimon» seroz va shillik pardalarda qon quyilishlari.
Mikro: naysimon suyaklar iligida eritrovoez yosh xujayralari giperplaziyasi. Ichki organlarda ekstramedulyar qon yaratish oʻchoqlari, buyrak kanalchalarida parenximatoz yogli distrofiya.
Rasm Buyrak yogʻLI distrofiyasi
Anemiya

Slayd 14

Surunkali postgemorragik anemiya
Sababi: 1. Meʼda surunkali yarasi
Gemofiliya
Bachadondan kon ketish
Ichakning gemoroidal venalaridan kon ketishi
Mexanizmi: gemodilyutsiya boshlanadi, gipovolemiya kuzatiladi, temir asta sekinlik bilan yukotiladi.
Okibati: yurak muskuli ilvillagan xira tortgan bulib koladi, jigar och sargish tusga kirib, talok kichrayadi.
I. Postgemorragik anemiya

Slayd 15

Makro: teri va barcha ichki organlar okaradi. Barcha suyaklarda sarik ilik kizil ilikka aylanadi.
Mikro: suyaklar iligida eritropoez va miyelopoezning yosh xujayralari giperplaziyalanadi. Jigar, talok, limfa tuguni, buyrak shillik pardvlvri ekstramedulyar kon yaratish uchoklari paydo buladi.
Rasm
Makro: naysimon suyaklar sarik iligi kizil ilikka aylanadi. Jigar-«goz jigari», yurak-«yulbarssimon» seroz va shillik pardalarda kon kuyilishlari.
Mikro: naysimon suyaklar iligida eritrovoez yosh xujayralari giperplaziyasi. Ichki organlarda ekstramedulyar kon yaratish uchoklari, buyrak kanalchalarida parenximatoz yogli distrofiya.

Slayd 16

Turlari:
Intravaskulyar gemolizli gemolitik anemiya:
Toksik anemiya (gemolitik zaxarlar, ogir kuyishlar)
Infektsion anemiya (bezgak sepsis)
Posttransfuzion anemiya (R+omil va kon guruxi boshka kon kuyishda)
Chakaloklar gemolitik kasalligi
Autoimmun gemolitik anemiya (leykoz, virusli infektsiya, sistemali kasalliklar)
Ekstravaskulyar gemolizli gemolitik anemiya
Irsiy anemiyalar
Eritrotsitopatiya
Eritrotsitofermentopatiya
Gemoglobinopatiya
II. Gemolitik anemiya

Slayd 17

Umumiy patomorfologik uzgarishlar:
Umumiy gemosideroz;
Gemolitik sariklik;
Splenomegaliya;
Gemoglobinuriyali nefroz;
Yassi suyaklar kumigi tuk va binafsha-kizil rangli;
Naysimon suyaklar iligi kizil rangli
Xususiy patomorfologik uzgarishlar:
Eritrotsitopatiyaning irsiy sferotsitoz xilida:
Konda mikrosferoid eritrotsitlar va retikulotsitoz;
Sezilarli splenomegaliya (1000g);
Kuz va shillik pardalar sarik, siydik va axlat tuk rangli
Gemoglobinopatiya uroksimon xujayrali anemiyasida:
Sababi- V globin geni mutatsiyasi;
Mexanizmi- kaltsiy tuplanib suv va
Kaliyning kamayishi natijasida
Eritrotsitlar membranasi rigidlanadi
Eritrotsitlar talokda sekvestrlanib 20kunda nobud buladi
Rigidlangan uroksimon eritrotsitlar kapillyarlarga tikiladi
Eritrotsitlar zaryadi uzgarib endoteliyga yopishadi
Konning ivishi tezlashadi

Slayd 18

Makro: yurak, jigar, buyrak yogli distrofiya okibatida och sarik rangli. Talok- splenomegaliya (500g) infarkt uchoklari.
Rasm
Mikro: yurak, buyrak egri-bugri kanalchalarida, jigar parenximatoz yogli distrofiya. Konda uroksimon eritrotsitlar va retikulotsitoz. Suyak kumigi giperplaziyasi, ekstramedulyar gematopoez. Umumiy gemosideroz, gemoxromatoz.
Gemoglobinopatiya uroksimon xujayrali anemiyada patanatomiya:

Slayd 19

Bu- gemoglobinning a-globin va v-globin zanjirlari sintezi
Buzilishidan rivojlanadigan irsiy anemiyadir.
Sababi va mexanizmi: gemoglobin genlari mutatsiyasi, deletsiyasi va transkriptsiyasi, bekaron Rnk sintezlanishi.
Patnatomiyasi:
Makro: splenomegaliya, gepatomegaliya, kumik giperplaziyasi, suyakning yupkalanishi, gemosideroz, sariklik.
Mikro: konda- anitsitoz, poykilotsitoz, retikulotsitoz. Ektramedulyar gematopoez.
Rasm
3. Talassemiya

Slayd 20

Eritropoez buzilishi okibatida boshlanadigan anemiyalar suyak
Kumigining gemopoez uchun zarur moddalar bilan tegishliyaa
Taʼminlanmaginligidan kelib chikuvchi anemiyadir.
Turlari:
Fe tankisligiga
Boglik anemiya
Megaloblastik
Anemiya
Gipoplastik va
Aplastik anemiya
Miyeloftiz
III. Diseritropoetik

Slayd 21

1. Temir tankisligiga boglik anemiya
Sababi: a) alimentar temir yetishmovchiligi; b) organizning temir moddasiga extiyoji ortishi; v) temir moddasining meʼda ichak traktidan surilishining buzilishi.
Mexanizmi: gemoglobin sintezida ishtrok etuvchi va uz tarkibida temir saklovchi fermentlarning temir yetishmasligi natijasida sintezining susayish, gem sintezi uchun zarur Fe +2 ning yetishmasligi natijasidagemoglobin sintezining susayishi.
Okibati: 1. Meʼda ichak yullarida atrofik jarayonlar
Atrofik glossit, gingivit, Plammer-Vinson sindromi;
Miokard yeg distrofiyasi;
Jigar yeg distrofiyasi
Makro: – teri va shillik pardalar rangi okarishi;
Uzok davom etgan anemik gipoksiyaga boglik xoda jigarning yegli distrofiyasi
Mikro: kumik kesmasi giperplaziyasi, normoblastlar uchtunligi, Peralu usuli bilan buyalganda kumikda gemosiderin granulalari kurinmaydi.

Slayd 22

A. Folat k-ta tankisligidan kelib chikuvchi anemiya.
Sababi: a) folat k-taning endogen yetishmovchiligi; b) folat k-taning alimentar yetishmovchiligi; v) folat k-taga organizmning extiyoji ortishi; g) folat k-taning ichakdan surilish buzilishi.
Mexanizmi: Folat k-ta yetishmovchiligi natijasida Dnk sintezida ishtrok etuvchi tetragidrofolat kamayishi, natijada x-ra tulikligi buziladi, yadro-sitoplazmatik asinxronizm rivojlanadi, megaloblastlar paydo buladi.
Okibati: turli organ va tukimalarda ikkilamchi gipoksik shikastlar.
B. Vit V12 ga boglik anemiya (Pernitsioz anemiya)
Sababi: a) ovkat tarkibida Vit V12 mikdorining kamayishi; b) organizmning bu vitaminga extiyojining ortishi; v) Vit V12ning surilishining buzilishi.
Mexanizmi: Vit V12 yetishmasligi metilkobalamin kofermenti yetishmasligiga olib keladi. Natijada nuklein k-ta sintezi izdan chikadi bu esa kon yaratuvchi organlar faoliyatiga va eritrotsitar kator x-ralarning bulinishi va yetilishiga taʼsir kiladi.
Okibati: -atrofik glossit, atrofik gastrit; -orka miyaning orka, yoyen ustunlarining, periferik nervlvrning miyelin pardadan maxrum b-shi; – jigar, talok, kumik gemosiderozi.
2. Megaloblastik anemiya

Slayd 23

A. Folat k-ta tankisligidan kelib chikuvchi anemiya.
Makro:
Mikro: suyak kumigi giperplaziyasi, bazofil megaloblastlar kupaygan, normoblastlar juda kam, eritrotsitlar yuk. Granulotsitlar prekursorlarida yadro-sitoplazmik asinxronizm kuzga tashlanadi.
B. Vit V12 ga boglik anemiya (Pernitsioz anemiya)
Makro: til shillik pardasining lak surilgandek kizil rangga kirishi, suyak kumigi kesib kurilganda yumshok, kizil, likildok.
Mikro: 1-suyak kumigi megaloblastlar tuplanib kolgan, onda sonda normoblastlar va yetuk eritrotsitlar uchraydi;
2- kon surtmasi makrotsitlar, kup segmentlangan granulotsitlar.
3- oshkozon shillik pardasi atrofiyasi.

Slayd 24

Sababi: a) endogen omillar taʼsiri (oilaviy aplastik anemiya-Fankonl; gipoplastik anemiya-Erlix); b) ekzogen omillar taʼsiri (miyelotoksik anemiya; radiatsion, toksik, medikamentoz, virusli); v) suyak kumigining parokandalashishi (leykoz, miyelokartsinoz, osteoskleroz davridagi anemiyalar).
Mexanizmi: kursatib utilgan omillar taʼsirida gemopoez x-ralari uchun mikromuxit yaratuvchikumik stromasi tuzilmalarning ishdan chikishi, natijada gemopoez x-ralar f-yasi buzilishi, yetishmovchiligi kelib chikadi.
Okibati: – ichki organlar distrofiyasi, jigar yeg distrofiyasi;
Kon kuyilishlar;
Ikkilamchi bakterial infektsiya rivojlanishi;
Gemosideroz.
Makro: – epikard osti kletchatkada yeg yigilishi;
Seroz koplamalardagi gemorragiyalar;
Jigar yeg distrofiyasi.
Mikro: suyak kumigi giperplaziyasi, yeg tukimasi kupaygan. Faol kumik ilmk bilan almashgan. Yeg tukimasi orasida katta bulmagan retikulyar va miyelotsit x-rali uchoklar.
3. Gipoplastik va aplastik anemiya.

Slayd 25

Bu kumik urnida usma rivojlanganda yoki boshka patologik jarayonlar tufayli kumik yemirilgan xolatlarda rivojlanadigan anemiya.
Sababi: usmalarning suyak kumigiga metastazlanishi.
Mexanizmi: kumik x-ralarning funktsiyasi buzilishi va yemirilishi, natijada asosan, eritrotsitlarning shakllanishi va yetilishi buziladi.
Okibati: ichki organlarda distrofik jarayonlar rivojlanadi.
Makro:
Mikro: kon surtmasi- konda galati shaklli va yetilmagan eritrotsitlar topiladi, leykoblastoz rivojlangan.
4. Miyeloftiz anemiya

Slayd 26

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 27

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda