«Hikoya radikal bo’lib, u yaratilayotgan paytda bizni yaratadi.» – Toni Morrison
1993 yilda,Toni Morrison, adabiyot bo‘yicha Nobel mukofotini qo‘lga kiritgan birinchi afro-amerikalik Shvetsiya akademiyasining Katta zalida nutq so‘zladi. Ushbu ajoyib nutqida u hikoyaning o’zgartiruvchi kuchini kuchli tasvirlab berdi.
Ba’zilar hikoya qilish mutaxassislar uchun eng yaxshi saqlangan san’at turi deb o’ylashlari mumkin bo’lsa-da, haqiqat shundaki, hikoyalar ancha keng tarqalgan va kundalik muloqotchilarga osonlik bilan kirish mumkin. Kundalik biznes munosabatlaringizda hikoya qanday o’ynashi mumkinligini ko’rib chiqing. Ehtimol, sizdan intervyuda o’zingiz haqingizda bir oz bo’lishish so’raladi. Yoki siz kompaniyangiz veb-saytining «Biz haqimizda» bo’limini yozishga hissa qo’shasiz. Yoki siz kuchli vositadan foydalanasizma’lumotlar hikoyasimanfaatdor tomonlarni tavsiyani qabul qilishga ishontirish.
Oxir oqibat, hikoyalar – buyuk inson ulagichi – bizda mavjud bo’lgan eng yaxshi aloqa vositasidir. Hikoyalar orqali biz kimligimizni va qayerdan kelganimizni, qadriyatlarimiz va tamoyillarimizni hamda o’zgarish sayohatini yaxshiroq tushunishimiz mumkin.
Darhaqiqat, hikoyalar tarixan tajribalar, an’analar va boshqalarni etkazish uchun ishlatilgan. Qora tanlilar tarixi oyini nishonlashda biz qora tanli kommunikatorlarning o’zgarishi haqidagi bir nechta ilhomlantiruvchi hikoyalarini ko’rib chiqamiz, bu sizni o’z hikoyalaringizni yaratishga ilhomlantiradi.
Kelib chiqishi hikoyalari: Tayler Perri va yorgan
Qanday qilib biz odamlardan o’zlarining shaxsiy kelib chiqishi haqidagi hikoyalarini biz bilan baham ko’rishlarini so’rashimizni ko’rib chiqing. «Shunday qilib, menga o’zingiz haqingizda bir oz gapirib bering …» Bu keng tarqalgan savol, chunki bunday hikoyalar biz bilmoqchi bo’lgan odamning ichki dunyosiga bir oyna bo’lib xizmat qiladi.
Kelib chiqishi haqidagi hikoyalar qayerdan kelganligimiz orqali kim ekanligimiz haqidagi tushunchamizni yaratadi va qayta tiklaydi. Bunday hikoyalar,olimlarning fikricha, bu o’z shaxsini anglash uchun portal bo’lib, bu shaxsga nisbatan qanday fikrlash va harakat qilishimizni muloqot qilish va shakllantirishga yordam beradi.
2020-yilgi 72-Emmi mukofoti marosimida Tayler Perri mukofotni oldiGubernatorlar mukofoti, bu uning televidenie va insonparvarlik sa’y-harakatlariga qo’shgan hissasini tan oldi. Qabul qilish nutqida u tinglovchilarga uni yaxshiroq tushunishga yordam beradigan va dunyoni yaxshiroq tushunishga yordam beradigan kelib chiqish tarixi bilan o’rtoqlashdi.
Perri hikoyani o’n to’qqiz yoshida buvisidan qo’lda yasalgan ko’rpa-to’shak olganini aytish bilan boshladi. Dastlab Perri ko’rpaga ahamiyat bermadi, hatto uni hurmat qilmadi. Darhaqiqat, iti ho‘l bo‘lganida uni sochiq sifatida ishlatib, mashina moyini almashtirganda uni yerga qo‘yib qo‘ygan.
Keyin, bir necha yil o’tgach, Perri antiqa do’konga tashrif buyurdi va u ko’zdan kechirayotganida do’konda ko’rsatilgan ko’rpa haqidagi hikoyani eshitdi. Do’kon sotuvchisi u bilan bu ko’rpa ilgari qul bo’lgan afro-amerikalik ayolning hayotining turli qismlaridan yasalgan yamoqlardan iboratligini aytdi. Yamalar orasida uning to’y libosidagi mato va boshqalar qatorida u bo’shligini bilganida kiygan ko’ylagi ham bor edi.
Bu hikoya Perrining nuqtai nazarini o’zgartirdi. Yorgan shaxsiyat va hikoyaning metaforasiga aylandi – uning, buvisining va bizning. Perri shunday dedi: «Biz bilamizmi yoki yo’qmi, biz hammamiz o’z fikrlarimiz, xatti-harakatlarimiz, tajribalarimiz va xotiralarimiz bilan o’z ko’rpalarimizni tikamiz.»
«Har bir yamoq, har bir hikoya va bu ko’rpani tashkil etuvchi har bir rang bizning ishimiz, bu yorgan bizning hayotimiz, bu yorgan Amerika ekanligini nishonlayotgan va nishonlayotgan barcha odamlarga rahmat.»
U bu so‘zlari bilan yakunladi: «Buvimning ko‘rpachasida televizorda qora tanlilarni ifodalovchi yamoqlar yo‘q edi, lekin mening ko‘rpamda uning nabirasi televizion akademiyada nishonlanmoqda. Buning uchun sizga rahmat aytaman. Xudo sizdan rozi bo‘lsin».
Shaxsiy hikoyalar, xuddi choyshab haqidagi hikoyalar, tomoshabinlarni jalb qilish va ularga ta’sir qilish orqali ularni o’zgartirish kuchiga ega. Biroq, hikoyalar uchun boshqa foydalanish ham bor, jumladan, boshqalarni oldinga siljitadigan rahbarlarning hikoyalari.
Etakchilik hikoyalari: Ursula Berns va sabrsizlik
Hikoyalar, ayniqsa rahbarlarning hikoyalari, bizga samarali vaqt sayohatchisi bo’lgan odamlarning ongini tushunishga yordam beradi. Rahbarlar ko’pchiligimiz tasavvur qila olmaydigan imkoniyatlarni ko’ra oladilar va bizga o’zgarishlar rejasini taqdim etayotganlar singari, yaxshi rahbarlar ham bizni kelajakka ongimizga olib boradi, shunda biz ular ko’rgan va u erga erishmoqchi bo’lgan narsalarni ko’rishimiz mumkin.
2011 yil oktyabr oyida Xerox kompaniyasining o’sha paytdagi raisi va bosh direktori Ursula Berns,gapirdiVashington Iqtisodiy klubi bilan Xerox, etakchilik va transformatsiya haqida. O’z nutqida Berns o’zining «rahbarlar sabrsiz bo’lishi kerak» degan katta g’oyasini qo’llab-quvvatlash uchun hikoyalar bilan o’rtoqlashdi.
Uning nutqini eshitishdan oldin, sabrsizlik tushunchasi bilan bog’liq salbiy ma’noga ega bo’lishi mumkin. Biroq, Berns tomoshabinlarga sabrsizlikning shaxsiy va professional afzalliklarini ko’rsatish uchun hikoyadan mahorat bilan foydalangan. Berns rahbarlar va tashkilotlarni «ko’pchilik odamlar o’ylagandan ko’ra tezroq harakatga keltirish, ko’pchilik o’ylagandan ko’ra ko’proq tavakkal qilish» uchun sabrsiz bo’lishlarini taklif qildi.
Bernsning so’zlariga ko’ra, «har bir tashkilot galvanizatsiya qiluvchi kuchga muhtoj va odamlarni bunga ishtiyoq bilan jalb qilish tashkilotlarni buyuk qilish uchun katta qadamdir». Berns sabrsiz rahbarlar bu kuch bo’lishi mumkinligini ta’kidladi va u bu qanday ko’rinishini tasvirlash uchun hikoyalar bilan o’rtoqlashdi.
«Sabrsizlik mening yuragimda ishtiyoq borligidan va qalbimda bugungidan battar bo’lmasligiga ishonchimdan kelib chiqadi, chunki bu shunday bo’lsa, biz unchalik harakat qilmaymiz, degani. Demak, agar men biroz sabrsiz bo’lsam, bu yaxshi bo’ladi deb o’ylayman. Va umid qilamanki, siz meni o’sha sabrsizligim bilan kechirasiz, lekin eng muhimi, men bunga qo’shilasiz va men bunga qo’shilasiz».
Uning rahbarligi bunga misoldirrahbarlar hikoyalardan qanday foydalanishadiboshqalarni oldinga siljitish uchun. Berns uni harakatga keltiradigan printsipni – sabrsizlikni – baham ko’rish orqali o’zining etakchi sifatidagi qadriyatlarini va bu qadriyatlar unga qarshilik yoki o’z-o’zidan xotirjam bo’lgan taqdirda ham natijalarga erishishda qanday yordam berganligini namoyish etadi. Siz qanday tamoyillar yoki qadriyatlarni qadrlaysiz va ulardan qanday qilib boshqalarni yaxshi kelajak sari etaklash uchun foydalana olasiz?
O’zgarish hikoyalari: Doktor Marian Croak va The Stockdale Paradox
Korxonalar deyarli har doim o’zgarishlarni boshdan kechirmoqda va doimiy harakatda. O’ylab ko’ring: mahsulotni ishlab chiqish va innovatsiyalar, mijozlar yoki xodimlarning ehtiyojlarini qondirish uchun moslashish va biznesning barqaror o’sishi. tomonidan tadqiqotga ko’raKPMG, Tashkilotlarning 96% transformatsiya bosqichida.
Hikoyalar odamlarni yangi g’oyani qabul qilishga va uni haqiqatga aylantirishga ishontirish orqali o’zgarishlarni tezlashtirishga yordam beradi. Keyingi hikoyalarVenture Scape™, biznesda muvaffaqiyatli o’zgarishlarga olib kelishi mumkin bo’lgan loyihalarni taqdim eting. Bu muhim, chunki, ko’raMcKinsey, aksariyat o’zgarishlar tashabbuslari o’z maqsadlariga erisha olmaydi.
Muvaffaqiyatli biznes rahbarlari o’zgarishlarga ta’sir qilish uchun hikoyalardan qanday foydalanishni tushunishadi, jumladan, Google kompaniyasining muhandislik bo’yicha vitse-prezidenti doktor Marian Kroak. 2017 yilda doktor Croak a berdiasosiy nutqAyollar texnologiya ishlab chiqaruvchilari sammitida u STEM-da qanday rivojlangani va odamlarga yordam berish, muammolarni hal qilish va tuzatish uchun doimo chuqur minnatdor bo’lganligi haqidagi hikoya bilan o’rtoqlashdi. Ammo u mahsulot ishlab chiqish, innovatsiyalar va Stokdeyl paradoksi haqida saboqlar bilan o’rtoqlashdi.
Stokdeyl paradoksi – bu o’zgarish etakchiligi tushunchasimashhur qildiJim Kollinz o’z kitobida,Yaxshidan Buyukga. Kollinzning yozishicha, o’zgarish jarayoni sizning vaziyatingiz faktlarini tan olish va qabul qilishdan boshlanadi. Shunday bo’lsa-da, «Siz hech qachon oxir-oqibat g’alaba qozonishingizga bo’lgan ishonchni – hech qachon yo’qotishingiz mumkin emas – nima bo’lishidan qat’i nazar, hozirgi haqiqatingizning eng shafqatsiz faktlariga qarshi turish intizomi bilan aralashtirmasligingiz kerak.»
Doktor Kroaktajribasi bilan o‘rtoqlashdiKo’pchilik an’anaviy ovozli aloqadan foydalangan bir paytda, u ma’lumotlar xizmatlari va tarmoqlarda yangi texnologiya ustida ishlay boshlaganida Stockdale Paradox bilan. «Biz telefonni ko’tardik va bir-birimizga qo’ng’iroq qildik va shuning uchun ma’lumotlar trafigiga nisbatan kam edi.» Uning jamoasi yuqori martabali rahbarlarni ushbu yangi IP texnologiyasini munosib alternativa sifatida ko’rib chiqishga ishontirishi kerak edi, uning so’zlariga ko’ra, bu «katta, katta tikish» edi, chunki bu kompaniyadan biz hozir internet deb bilgan narsaga milliardlab dollarlarni qayta investitsiya qilishni talab qiladi, u hali hayotga mos emas edi.
Doktor Kroak u va uning jamoasi bir vaqtning o’zida ikkita raqobatdosh fikrga ega bo’lishlari kerakligi haqida gapirdi. «Internet kun g’alaba qozonadi va u erga barcha sarmoyalarni qo’yish to’g’ri ish edi. Lekin, shu bilan birga, u tayyor emas edi va u haqiqatan ham bardoshli emas edi va u qulab tushdi va biz shunchaki brendni buzishimiz mumkin edi «.
Yaxshiyamki, uning jamoasi internet salohiyati haqidagi tasavvuriga amal qilib, mashaqqatli mehnat bilan birgalikda rivojlanayotgan texnologiyani amalga oshirishga yordam bera oldi. Uning hikoyasi rahbarlar hozirgi vaziyatning qiyinchiliklari va to’siqlarini engib o’tishga qodir bo’lgan holda kelajakni yoritish uchun hikoyalardan qanday foydalanishlari mumkinligiga misol keltiradi. Doktor Kroakning Stokdeyl paradoksidan foydalanishi shuni tasdiqlaydiki, ixtiro va innovatsiyalar qiyin bo’lishi mumkin bo’lsa-da, bu orzularni ro’yobga chiqarish uchun mashaqqatli mehnatni sarflab, barchaning kelajakka e’tiborini qaratish uchun hikoya qilishdan foydalansangiz, ular imkonsiz emas.
Ushbu Qora kommunikatorlar bizga hikoyalardan qanday qilib transformatsiya vositasi sifatida foydalanishimiz mumkinligini ko’rsatadi. Hikoyalar biz kimligimizni, biz uchun nima muhimligini va qaerga borishni maqsad qilganimizni bildiradi. Bu kabi hikoyalarni aytib berganingizda, siz hissiy aloqalarni o’rnatishingiz va sizga, jamoalaringizga va butun tashkilotingizga narsalarni amalga oshirishga yordam berishingiz mumkin.
O’zingizni tanishtirish, kompaniyangiz haqida ma’lumot almashish, yangi mahsulotning ahamiyati va afzalliklarini tushuntirish, engib o’tish kerak bo’lgan to’siqlarni ta’kidlash yoki o’z qarashlaringizni hayotga tatbiq etish va dunyomizni yaxshi tomonga o’zgartirish uchun hikoyadan foydalanasizmi, hikoya qilish har bir insonning asboblar qutisidagi mahorat bo’lishi kerak. Sizni o’zgartirgan voqealarni aytib bersangiz, boshqalarni yangi imkoniyatlarni ko’rishga va yangi ajoyib ishlarni qilishga ilhomlantirasiz.
Aleksis Makias tomonidan tasvirlangan