Surdopedagogikaning rivojlanish tarixi va asoslari

Slayd 1

Sursdopedagogikaning rivojlanish tarixi.

Slayd 2

Reja:
Sudopedagogikaning rivojlanish tarixi.
Surdopedagogika fanining surdopsixalogiya bilan aloqasi.
Surdopedagogikaning klinik asoslari.

Slayd 3

Surdopedagogika (lot. Surdus kar va pedagogika) – defektologiya tarmogʻi; kar yoki zaif eshituvchi bolalarni maxsus oʻqitish va tarbiyalash masalalarini ishlab chiqadi. S. Ga kar yoki zaif eshituvchi bolalarni oʻqitish nazariyasi tarixi, kar va zaif eshituvchi bolalarning psixologik rivojlanish, oʻquv fanlarini oʻqitish, talaffuzni oʻrgatish va «lab bilan oʻqish», mehnatga oʻrgatish, tarbiyaviy ishlar metodikalari kiradi. S. Kar yoki zaif eshituvchi bolalarning rivojlanish xususiyatlarini oʻrganib, maxsus oʻquvtarbiya jarayoni tuzilishining asoslarini, maxsus oʻquvtarbiya muassasalarini tashkil etish tartibkridalarini ishlab chiqadi. Fan asoslarini oʻrganish bilan zaif eshituvchi bolalarda ogʻzaki nutq shakllanib boradi. Zaif eshituvchilarga ogʻzaki nutqni oʻrgatish uchun soʻzlar talaffuz qilinganda nutq organlarining harakati koʻrsatiladi.

Slayd 4

Zaif eshituvchilarda eshitish funksiyasini qoldiqlarini tekshirishlar shuni ko’rsatdiki maxsus tashkil qilingan o’quv jarayoni va mashq qilish yordamida bu funksiya rivojlanadi. Eshitish idrokini rivojlantirishda ona tili va nutq o’stirish mashg’ulotlari muhim rol o’ynaydi. Shunda zaif eshituvchi bolalar nutqini rivojlantirish darajasini olishadi.

Slayd 5

Eshitish analizatorlari, eshitish sistemasi — tovush tebranishlarini eshitish organlari orqali sezib, tahlil qiladigan mexanik retseptorlar va nerv tuzilmalari majmui. Eshitish analizatorlarining tuzilishi, ayniqsa, uning periferik qismi odamda va hayvonlarda farq qiladi. Eshitish analizatorlari hasharotlarda timpanal suyakli baliqlarda suzgich pufagi hisoblanadi.

Slayd 6

Surdopsixologiya (lotincha: surdus-kar) — eshitish qobiliyati cheklangan bolalar va kattalarning aqliy rivojlanish qonuniyatlarini oʻrganadigan, shuningdek, maxsus taʼlim va tarbiya sharoitida eshitish qobiliyatini tuzatish imkoniyatlarini oʻrganadigan maxsus psixologiya boʻlimi.
Surdopsixologiyaning obyekti va predmeti
Obyekti:
Eshitish qobiliyatida nuqsoni boʻlgan odamlar.
Predmeti:
T.G.Bogdanova surdopsixologiya mavzusini eshitish funktsiyasi yetishmovchiligi boʻlgan odamlarning aqliy rivojlanishining oʻziga xosligini oʻrganish va turli xil murakkablikdagi buzilishlarni aniqlash va bartaraf imkoniyatlari va usullarini oʻrnatish deb ataydi.

Slayd 7

Surdopsixologiyaning vazifalari:
Eshitish qobiliyatida nuqsoni boʻlgan odamlarning aqliy rivojlanishining umumiy va oʻziga xos qonuniyatlarini, eshitish qobiliyati yaxshi boʻlgan odamlarga nisbatan farqini aniqlash;
Eshitish qobiliyatida nuqsoni boʻlgan odamlarning kognitiv faoliyatining ayrim turlari rivojlanish xususiyatlarini oʻrganish;
Eshitish qobiliyatida nuqsoni boʻlgan odamlar shaxsiyatining rivojlanish qonuniyatlarini oʻrganish;
Eshitish qobiliyatida nuqsoni boʻlgan bolalarning aqliy rivojlanishidagi buzilishlarni aniqlash va psixologik tuzatish usullarini ishlab chiqish;
Eshitish qobiliyatida nuqsoni boʻlgan odamlarga pedagogik taʼsir koʻrsatishning eng samarali usullarini psixologik asoslash, eshitish qobiliyatida nuqsoni boʻlgan odamlarni jamiyatga integratsiyalashuvining psixologik muammolarini, xususan, integratsiyalashgan taʼlim muammolarini oʻrganish.

Slayd 8

Surdopsixologiya umumiy psixologiya metodlaridan foylangan holda ularni oʻz ehtiyojlariga mos ravishda oʻzgartiradi. Metodlarga quyidagilar kiradi: kuzatish, psixologik eksperiment, faoliyat tahlil qilish, test, suhbat, soʻrovnoma.
Surdopsixologiya metodlari

Slayd 9

Surdopsixologiya tarixi
19-Asr oxiri va 20-asr boshlarida yozilgan, aqli zaif bolalarni eksperimental klinik, psixologik va pedagogik tadqiqotlaridan farqli oʻlaroq, ular orasida katta fundamental ishlar olib borilgan, shuningdek, kar va soqov bolalarni oʻrganishga bagʻishlangan tadqiqotlar ancha kam boʻlgan. Ushbu davrda kar-soqovlarni klinik, psixologik va pedagogik oʻrganishga bagʻishlangan biron bir fundamental ilmiy asar yozilmagan. Bu buzilishning oʻziga xos xususiyatlari bilan, Rossiyada kar va soqovlarga yordam berish tarixi bilan ham bogʻliq. Nogiron bolalarning boshqa toifalaridan farqli oʻlaroq, kar va soqov bolalarga pedagogik yordam 19-asrning boshlaridan olib borilgan. Ushbu toifadagi bolalar bilan pedagogik ishlashning koʻplab usullari ishlab chiqilgan. Ularni tarbiyalash va oʻqitish boʻyicha bir qator ishlar va darsliklar tayyorlandi.

Slayd 10

Surdopedagogika 20-asrning boshlarida Rossiyada maxsus pedagogikaning eng rivojlangan tarmoqlaridan biri edi. Kar va soqovlarga taʼsir qilishning haqiqiy pedagogik usullarini ishlab chiqishdan farqli oʻlaroq, kar va soqov bolalar hali toʻliq oʻrganib chiqilmagan edi. Kar va soqov bolalarning bir nechta muhim eksperimental va psixologik tadqiqotlari va bir nechta klinik va pedagogik tadqiqotlar mavjud edi.
Kar va soqov bolalarning birinchi eksperimental va pedagogik tadqiqotlaridan biri bu A.V.Vladimirskiyning » Maktab kunining turli soatlarida aqliy ishlash. Sankt-Peterburg kar va soqovlar maktabi oʻquvchilari ustida eksperimental tadqiqotlar». A. V. Vladimirskiy 20-asrning boshlarida pedologik tadqiqotlarda faol ishtirok etgan taniqli shifokor va defektolog edi. 1908-Yildan boshlab u V. M. Bexterov rahbarligida psixonevrologik institutda ishlagan.

Slayd 11

Keyinchalik u ushbu institutda tashkil etilgan yordamchi maktabni boshqargan. Tadqiqotda muallif subyektlarning turli toifalarini — kar va soqovligi boʻlgan turli yoshdagi bolalarni taqqoslaydi, ammo ularning faoliyatining turli boʻgʻinlarida oʻrganilgan turli xil sharoitlarda joylashtirilgan. Tajribalardagi bunday modifikatsiyalar tadqiqotchiga turli omillarning oʻrganilayotgan jarayonning borishi va natijalariga taʼsirini aniqlashga imkon beradi.
Tadqiqotning muhim xulosalari quyidagilardan iborat. Turli koʻrsatkichlar boʻyicha kar va soqovligi boʻlgan bolalarning kunning turli qismlarida ishlash xususiyatlarini tavsiflash mumkin edi, kun davomida ularning faoliyatining turli tomonlarining notekis tebranishlari koʻrsatildi, taʼlimdan mehnat faoliyatiga oʻtishning taʼsiri aniqlandi.

Slayd 12

A. N. Porosyatnikovning «Maktab yoshidagi kar va soqov bolalarda vizual idrok va yodlash qobiliyatini qiyosiy oʻrganish» (1910) asarida muallif kar va soqovlarning aqliy rivojlanishini oʻrganish muammosining rivojlanmaganligini taʼkidlaydi. Uning fikriga koʻra, bu muammo aniq ishlab chiqilgan, chunki u oʻqituvchilar, psixologlar va shifokorlar uchun katta qiziqish uygʻotadi. «Mening bilishimcha, kar va soqovlarning ruhiy hayotini oʻrganish hali deyarli amalga oshirilmagan. Ayni paytda, ushbu ish shuni koʻrsatadiki, bu sohada nafaqat kar va soqovlarning oʻqituvchilari mutaxassislari, balki psixologlar va shifokorlar uchun ham juda koʻp qiziqarli narsalar mavjud. Shuning uchun, ushbu tadqiqot muallifi, agar uning ishida boshqa ilgʻor usullardan foydalangan holda tekshiruv tadqiqotlari orqali uni tekshirishga turtki bergan boʻlsa yoki kar-soqovlarning pedagogikasi va umuman ilm-fan manfaatlariga yaqin boʻlganlarga eslatsa, oʻzini juda mamnun deb biladi. Juda kam oʻrganilgan soha — kar-soqovlarning aqliy hayoti».

Slayd 13

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 14

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda