O’zbekistonda tabiiy fanlarni o’qitish tarixi va jarayoni

Slayd 1

Yurtimizda tabiiy fanlarni o’qitilish jarayoni va tarixi

Slayd 2

Reja:
Dastlabki tabiiy bilimlar berish jarayoni ko‘rinishlari.
Mustaqillikkacha bo‘lgan davrda fanning o‘qitilishi.
Hozirgi kunda fanni o‘qitishning xususiyatlari.

Slayd 3

“Umumiy o‘rta va maktabdan tashqari ta’limni tizimli isloh qilishning ustuvor yo‘nalishlarini belgilash, o‘sib kelayotgan yosh avlodni ma’naviy-axloqiy va intellektual rivojlantirishni sifat jihatidan yangi darajaga ko‘tarish, o‘quv-tarbiya jarayoniga ta’limning innovatsion shakllari va usullarini joriy etish»1 kabi vazifalar belgilab berildi.

Slayd 4

Mamlakatimizda o‘qitish va tarbiyalash milliy tiklanishdan milliy yuksalish sari prinsiplari va mustaqillik yutuqlari, xalqning boy milliy, ma’naviy va intellektual salohiyati hamda umumbashariy qadriyatlarga tayangan, insonparvarlikka yo‘naltirilgan ta’limning mazmuni: Umumiy o‘rta ta’limning Milliy o‘quv dasturini bosqichmabosqich joriy etish o‘quvchining shaxsiga, unda ta’lim va bilimlarga bo‘lgan ishtiyoqni kuchaytirishga, mustaqil rivojlanishga o‘rgatish, iftixor va insoniy qadr-qimmat tuyg‘usini shakllantirishni nazarda tutadi. Bugungi ta’lim tizimi eski mazmundagi o‘quv dasturlaridan voz kechib, innovatsion raqamli iqtisodiyot va axborotli jamiyat uchun kadrlar tayyorlash imkonini beradigan o‘qitish tizimiga o‘tmoqda. Shunga mos ravishda ta’lim berishga yondashuvlar ham o‘zgarib, internet va axborot texnologiyalari sharofati bilan o‘qituvchilar oddiy bilim beruvchidan, o‘qituvchi tashkilotchiga aylanmoqdalar. Ayrim o‘qituvchilar uchun bunday o‘zgarish oson bo‘lmaydi. Bunday davrda raqobatbardoshlik, shaxslararo munosabatlarni o‘rnata olish qobiliyati zarur bo‘lganligi sababli, o‘quv dasturlari mazmuni tanqidiy fikrlash, kommunikativlik, ijodiy yaratuvchanlik va hamkorlik ko‘nikmalarini, ya’ni kompetensiyalarni rivojlantirishga qaratilgan bo‘lishi lozim.

Slayd 5

Zamonaviy dunyoni ilm-fan, ma’rifat va ta’lim taraqqiyotisiz tasavvur etib bo‘lmaydi. Dunyoning aksariyat mamlakatlarida ta’limni rivojlantirish asosiy vazifa sifatida belgilanishi ham bejiz emas. Negaki, mamlakatning istiqboli aynan ushbu sohada qo‘lga kiritgan yutuqlari bilan chambarchas bog‘liqdir. Shu bois, yangi O‘zbekistonda ta’lim tizimida xususan, oliy ta’lim tizimida katta islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu borada, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8 oktyabrda Pf-5847-son farmoni bilan qabul qilingan «O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi» da oliy ta’lim tizimini rivojlantirishning strategik maqsadlari sifatida quyidagilar belgilangan: − mamlakatni modernizatsiya qilish, ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan barqaror rivojlantirish uchun yuqori malakali kadrlar tayyorlash sifatini oshirish, inson kapitalini mehnat bozori talablari asosida rivojlantirish; − oliy ta’lim bilan qamrov darajasini oshirish, xalqaro standartlar asosida yuqori malakali, kreativ va tizimli fikrlaydigan, mustaqil qaror qabul qila oladigan kadrlar tayyorlash, ularning intellektual qobiliyatlarini namoyon etishi va ma’naviy barkamol shaxs sifatida shakllanishi uchun zarur shart-sharoit yaratish;

Slayd 6

− Sohada sog‘lom raqobat muhitini shakllantirish, uning jozibadorligini oshirish, jahon miqyosidagi raqobatbardoshligini ta’minlash; Ushbu maqsadlar barcha fanlar singari tabiiy fanlar sohasida ham qator masalalarni kun tartibiga qo‘yadi. Yangi O‘zbekistonda tabiiy fanlarni rivojlantirish hamda ta’limini yaxshilash borasida qator qarordar qabul qilingan. O‘zbekiston Respublikasi Prezdentining 2020 yil 12 avgustdagi Pq-4805-sonli «Kimyo va biologiya yo‘nalishlarida uzluksiz ta’lim sifatini va ilm-fan natijadorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida» O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 11 iyundagi 484-sonli «2019- 2028-yillar davrida O‘zbekiston Respublikasida biologik xilma-xillikni saqlash strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida» qarorlarida ko‘rsatilgan topshiriqlar ijrosini ta’minlash va mazkur faoliyatga tegishli boshqa me’yoriy-huquqiy hujjatlarda belgilangan vazifalarni amalga oshirilishini alohida ta’kidlash lozim. Bundan tashqari, 2020 yil 29 dekabrdagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga qilgan Murojaatnomasida quyidagi fikrlar keltirilgan: «Joriy yilda ilk bor matematika, kimyo-biologiya va geologiya fanlarini ta’lim va ilmning ustuvor yo‘nalishi sifatida belgilab, ularni kompleks rivojlantirish choralari ko‘rildi».

Slayd 7

Mazkur malakali kadrlar yaqin kelajakda yangi O‘zbekiston ta’lim bozorida munosib o‘ringa ega bo‘lishida institutimiz jamoasi beminnat xizmat qilmoqda. Ta’lim tizimida xorijiy tajribalarning kirib kelishi, xalqaro baholash (Piza, Timss, Pirls, Talis) va Steam dasturlarini qo‘llash ijobiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Ushbu dasturlar o’quvchi-yoshlarning ijodiy va tanqidiy fikrlash ko’nikmalari, egallagan bilimlarini hayotda qo’llay olish layoqatiga turli xil topshiriqlar orqali baho berish va keyinchalik bu ko’nikmalar rivojlanishiga turtki berishga xizmat qiladi. Bundan tashqari, oʻquvchilarning qiziqishlaridan kelib chiqqan holda sinfdan tashqari amaliy mashgʻulotlar oʻtkazish nazarda tutiladi. Shunga mos holda, institutimizda xorijiy tajribalar asosida ta’lim berish faoliyati yanada takomillashtirilib borilmoqda. Yoshlarimiz sog‘lom hamda go‘zal turmush kechirish, egallagan kasbi bo‘yicha doimiy ish o‘rniga ega bo‘lish, mas’uliyatni o‘z zimmasiga olish, insoniy qadrqimmatini kamsitishga yo‘l qo‘ymaslik, qisqacha aytganda, komillikka erishish uchun harakat qilyapti va bu jarayonda ta’lim olishni eng asosiy shart sifatida ko‘rmoqda.

Slayd 8

Davlat statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2022 yilning 1 yanvar holatiga mamlakatimizda tabiiy fanlar bo‘yicha ilmiy tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalarini bajargan tadqiqotchi-mutaxassislar soni 9,3 ming nafarni tashkil etgan. Tabiiy fanlar yo‘nalishlari bo’yicha ilmiy tadqiqot va tajribakonstruktorlik ishlanmalarini bajargan tadqiqotchi-mutaxassislar soni:
—matematika, mexanika – 1,8 ming nafar
—kimyo, farmologik kimyo – 2,7 ming nafar
—fizika, astronomiya – 1,4 ming nafar
—boshqalar – 3,4 ming nafar.
Tabiiy fanlar sohasida ta’lim sifatini tubdan oshirish, umumta’lim maktablarida ushbu fanlarni o‘qitishning mutlaqo yangi tizimini joriy etish, ta’lim muassasalarini zamonaviy laboratoriyalar, darsliklar va boshqa o‘quv jihozlari bilan ta’minlash, ushbu yo‘nalishlarga malakali o‘qituvchi-murabbiylarni jalb etish, kadrlar tayyorlash va ilm-fan natijalaridan foydalanishda ta’lim, ilm-fan va ishlab chiqarish sohalari o‘rtasida o‘zaro yaqin muloqot va hamkorlikni yo‘lga qo‘yish muhim ahamiyat kasb etadi

Slayd 9

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 10

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda