Maktabgacha bolalarda ekologik madaniyatni rivojlantirish

Slayd 1

Tabiat bilan tanishtirish orqali maktabgacha yoshdagi bolalarda ekologik madaniyatni rivojlantirish.

Slayd 2

Reja:
«Tabiat va jamiyat» o‘rtasidagi munosabat.
Ekologik madaniyat tushunchasi
Ekologik ong va ekologik madaniyatning aloqadorligi haqida

Slayd 3

Tabiat bilan tanishtirish tamoyillari Ekologik ta’lim-tarbiya tizimi asoslariga tabiat yaxlitligi hamda atrof muhitning inson tomonidan o‘zgartirilishi haqidagi tasavvurlar qo‘yilgan. Bunda tabiatni muhofaza qilishga yo‘naltirilgan ta’lim jarayoni oliy o‘quv yurtlarida hozirgi zamon ommaviy axborot vositalaridagi uzluksiz jarayon sifatida qaraladi. U umumiy vazifalar bilan uyg‘unlashadi hamda mutaxassislik tayyorgarligi bilan bog‘liq holda tabaqalashtiriladi. Uning umumiy nazariy ko‘rsatmalari o‘quv rejasining turli qismlarida aks etgan bo‘lib, ma’ruza matnlari, elektron darsliklar, amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlari mazmunida o‘z ifodasini topadi. Bolalarni tabiat bilan tanishtirishning jarayoni har tomonlama rivojlangan shaxs ma’naviy qiyofasini kamol topish jarayonining muhim va tarkibiy qismidir.

Slayd 4

U bolalarda milliy va umuminsoniy qadriyat sifatida tabiatga ongli munosabat, tabiat zaxiralarini saqlash va ko‘paytirishga oid mas’uliyat tuyg‘usi, ekologik muammolarni amaliy hal qilishdagi ko‘nikmalarning rivojlantirilishini o‘zida qamrab oladi. Sayyoramizda, jumladan, respublika hududida vujudga kelgan ekologik vaziyat ta’lim-tarbiya tizimi oldiga quyidagilarni hal etishni muhim vazifa etib qo‘yadi, ular:
Bolalarning tabiatga ongli munosabatlari, komponentlarini yaxlitlikda va o‘zaro aloqadaligini his etish;
tabiat Tabiatning bolalar ekologik madaniyatini belgilab beradigan vosita sifatida namoyon bo‘lishi;
Atrof-muhitga munosabatni ajralmas qismi ekanligini anglash;
ma’naviy madaniyatning Tabiat talabaning ekologik madaniyatini shakllantirishi uchun asosiy omil ekanligini tushunish;
Atrof-muhitga nisbatan bolalarni tabiat bilan tanishtirishda bolalarning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda ta’lim-tarbiya jarayonida atrof- muhitni muhofaza qilishni ekologik qadriyat sifatida anglab yetishlariga ilmiy-amaliy jihatdan sharoit yaratish;
Bolalarni tabiat bilan tanishtirishda maqsad va vazifalarini aniq belgilab olish, uning amaliyotga yo‘naltirilganligini tushunish;
Ekologik muammoga umummilliy, umuminsoniy, ijtimoiy muammo sifatida yondashish kabilar.

Slayd 5

Shular asosida talabaning ekologik madaniyatini shakllantirishga yo‘naltirilgan ta’lim-tarbiya tizimini didaktik jihatdan ta’minlanishiga erishamiz. Buning uchun ekologiyaga oid o‘quv materiallarini tanlash, tabiatni muhofaza qilishga oid faoliyat turlari va ular mohiyatini bolalar ongiga singdirish, insonning tabiat hodisalarini anglashi, mazkur hodisalarning hayotiyligi, mukammalliligini tushunish lozimligining ustuvorligini anglashi zarur. Bizning fikrimizcha, bolalarga o‘rgatiladigan ekologik bilim mazmuni o‘z ichiga quyidagilarni qamrab olishi lozim:

Slayd 6

-Bolalar ongida olamning ilmiy manzarasini shakllantirish;
-tabiat va jamiyat o‘rtasidagi ma’lum bo‘lgan ekologik bilimlar ahamiyatini ilmiy-amaliy jihatdan yoritib berish;
-bolalar tomonidan ekologik qonuniyatlarning o‘zlashtirilishiga erishish;
-tabiatda sodir bo‘ladigan turli xildagi fojialarni anglash, ularning mohiyatini bilib olish, ekologiyaga oid ta’lim vazifalarini ifodalash, kuzatish va tajribalarni rejalashtirish hamda amalga oshirish, ekologiyaga oid nazariy-amaliy g‘oyalarni oydinlashtira olish, ulardan ta’lim-tarbiya jarayonida foydalana olish malakalarini hosil qilish;
-tabiatga qadriyat sifatida qarash tuyg‘usini uyg‘otish va madaniyatini shakllantirish, tabiatni muhofaza qilish va uning boyliklaridan unumli foydalanishni takomillashtirish;
-respublika hududidagi biologik xilma – xillikni bilishga imkon beradigan nazariya va amaliy g‘oyalarni o‘rganishni tashkil etish;
-ekologiya sohasidagi muayyan bilimlar hajmini, tasavvur va tushunchalar doirasini ilmiy-amaliy jihatdan ishlab chiqish;

Slayd 7

-Atrof- muhitni muhofaza qilish, uning zahiralaridan unumli foydalanishga o‘rgatish;
-bolalarni atrof-muhit bilan muloqot davrida ekologik amaliyotni kengaytirish, ularda atrof muhitga nisbatan faol ta’sir etuvchi ekologik munosabatni tarkib toptirish. Ekologik ta’lim mazmuni: psixologik, pedagogik, shaxs faoliyatiga yo‘naltirilgan omillarga tayanadi:
-tabiatga nisbatan ekologik ongli munosabatda bo‘lish zaruriyatini anglab yetish;
-o‘z faoliyatlarining ekologik oqibatlarini oldindan his eta olish;

Slayd 8

-Tabiat bag‘rida yashash, rivojlanish va milliy boylik ekanligini his qila bilish; – atrof-muhit bilan muloqotlarning turini tanlashga oid xulosalar chiqarishda tabiiy-ilmiy, texnik va gumanitar bilimlarga tayanish;
-tabiat bilan muloqotda bo‘lganda milliy tarixiy taraqqiyotga, umuminsoniy qadriyatlarga tayanish zarur.
Shunday qilib, bolalar ekologik madaniyatini shakllantirish uchun ular ekologiyaga oid quyidagi ko‘nikmalarga ega bo‘lishlari lozim:
-ekologik muammolarning paydo bo‘lish sababini ilmiy-amaliy jihatdan aniqlay olish;
-tasodifan hosil bo‘ladigan antropogen omillar holatini hamda uning salbiy oqibatlarini anglash va undan himoyalanish;

Slayd 9

-Tabiat zahiralaridan foydalanishga oid amaliy, aniq ma’lumotlarni olish, tahlil qilish va undan xulosa chiqarish;
-ekologiyaga oid oddiy bitiruv malakaviy ish ishlarini o‘tkaza olish, olingan natijalarni tahlil etib, xulosa chiqarish; – ekologiyaga oid tajribalar olib borish;
-mahalliy, hududiy, umumbashariy ekologik muammolarni ilmiyamaliy jihatdan o‘rganish, tahlil etish va bartaraf qilishda faollik ko‘rsata olish.

Slayd 10

Ekologiya o‘z mazmuniga ko‘ra, insoniyatning tabiat ob’ektlari bilan bo‘ladigan barcha xilma-xil aloqalari mohiyatini aks ettiradi. Shunga ko‘ra, endilikda shahar, ishlab chiqarish, texnika, qishloq xo‘jaligi, suv havzalari, o‘simliklar, hayvonot olami, inson, mahalla ekologiyasi kabi tushunchalar mavjud. Ekologik tushunchalarni ekologiya fani o‘z ichiga qamrab oladi. Bolalarni tabiat bilan tanishtirish tamoyillari
Bolalar yoshiga xoslik tamoyili
Ilmiylik tamoyili
Ko‘rgazmalilik tamoyili
O‘lkashunoslik tamoyili
Ensiklopedik tamoyili

Slayd 11

Bolalar yoshiga xos jonli va jonsiz tabiat haqida oddiy tushunchalar berish bolalarga beriladigan bilimlar odddiy bo‘lishi bilan birga ilmiy aniq bo‘lishi kerak.Masalan, o‘simlikni yorug‘likka, suvga, issiklikka bo‘lgan ehtiyoji, bolalarga beriladigan bilimlarning barchasi ko‘rgazma asosida berilishi , unga o‘lkasi tabiati haqida chuqur bilim berish, tabiatshunoslik barcha sohalari- botanika, zoologiya, astronomiya) haqida bilim berish. Yuqorida aytib o‘tilgan tamoyillar bir-biri bilan aloqada olib boriladi. Bolalarni tabiat bilan tnishtirishda ilmiylik tamoyiliga amal qilinadi , beriladigan tabiat haqidagi bilimlar ilmiy bo‘lishi bilan birga bolalar tushunadigan bo‘lishi shart. Masalan, erta bahorda kunlar isiydi. Kunlar isigan sababli daraxtlar kurtak chiqara boshlaydi. Osmon ko‘m-ko‘k tus oldi, biz endi bog‘cha yer maydonchasiga ekin ekishimiz mumkin. Mana shunday oddiy misollar orqali bolalar aniq va ilmiy asosda tushunchalarga ega bo‘ladi.

Slayd 12

Tabiatdagi ekologik bog‘lanishlar haqidagi bilimlarni shakllantirish Ekologik ta’lim-tarbiya tizimi asoslariga tabiat yaxlitligi hamda atrof muhitning inson tomonidan o‘zgartirilishi haqidagi tasavvurlar qo‘yilgan. Bunda tabiatni muhofaza qilishga yo‘naltirilgan ta’lim jarayoni oliy o‘quv yurtlarida hozirgi zamon ommaviy axborot vositalaridagi uzluksiz jarayon sifatida qaraladi. U umumiy vazifalar bilan uyg‘unlashadi hamda mutaxassislik tayyorgarligi bilan bog‘liq holda tabaqalashtiriladi. Uning umumiy nazariy ko‘rsatmalari o‘quv rejasining turli qismlarida aks etgan bo‘lib, ma’ruza matnlari, elektron darsliklar, amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlari mazmunida o‘z ifodasini topadi.

Slayd 13

Bolalarni tabiat bilan tanishtirishning jarayoni har tomonlama rivojlangan shaxs ma’naviy qiyofasini kamol topish jarayonining muhim va tarkibiy qismidir. U bolalarda milliy va umuminsoniy qadriyat sifatida tabiatga ongli munosabat, tabiat zahiralarini saqlash va ko‘paytirishga oid mas’uliyat tuyg‘usi, ekologik muammolarni amaliy hal qilishdagi ko‘nikmalarning rivojlantirilishini o‘zida qamrab oladi. Respublika hududida vujudga kelgan ekologik vaziyat ta’lim-tarbiya tizimi oldiga quyidagilarni hal etishni muhim vazifa etib qo‘yadi, ular:

Slayd 14

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 15

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda