Maktabgacha eshitish nuqsonli bolalar ruhiy rivojlanishi

Slayd 1

Maktabgacha yoshdagi eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning
Maktabgacha yoshdagi eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning
ruhiy rivojlanish xususiyatlari

Slayd 2

Reja:
Tug‘ilgandan 3 yoshgacha davr xususiyatlari
Maktabgacha yosh davr xususiyatlari
Maktabgacha yoshdagi eshitishida nuqsoni bo‘lgan
Bolalarning ruxiy rivojlanish xususiyatlari

Slayd 3

Nutqdan oldingi muloqot shakllanadi
Tug‘ilgandan 3 yoshgacha davr xususiyatlari
Bu davr go‘daklik (0–1 yosh) va ilk yosh (1–3 yosh) bosqichlarini o‘z ichiga oladi va ruhiy rivojlanishning eng sezgir davri hisoblanadi.
Ruhiy rivojlanishning umumiy jihatlari:
Ruhiy rivojlanishning eng sezgir bosqichi
Bola atrof-muhitni sezgi organlari orqali o‘rganadi
Kattalar bilan emotsional muloqot yetakchi o‘rinni egallaydi

Slayd 4

Bilish jarayonlari,
Maktabgacha yosh davr xususiyatlari (3–7 yosh)
Maktabgacha yosh davrida bolaning:
Ijtimoiy munosabatlari,
Shaxsiy sifatlari faol shakllanadi

Slayd 5

Ruhiy rivojlanishning asosiy yo‘nalishlari:
Idrok yanada murakkablashadi
Diqqat va xotira hajmi ortadi
Tafakkur ko‘rgazmali-obrazli shaklga o‘tadi
Nutq muloqot vositasiga aylanadi

Slayd 6

Pedagogik xulosalar
Vizual va amaliy metodlar yetakchi bo‘lishi kerak
Nutq, hissiy va ijtimoiy rivojlanish birgalikda olib boriladi
Ota-ona va mutaxassislar hamkorligi muhim
Erta va tizimli pedagogik ta’sir rivojlanish samaradorligini oshiradi
o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo’ladi
maxsus sharoit va to‘g‘ri pedagogik yondashuv orqali muvaffaqiyatli rivojlantiriladi.

Slayd 7

Maktabgacha yoshdagi eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar ruhiy rivojlanishi haqida olimlar fikrlari
L.S. Vygotskiy
Eshitish nuqsoni bolaning ruhiy rivojlanishini to‘xtatmaydi, balki uning yo‘nalishini o‘zgartiradi.
Asosiy muammo — ijtimoiy tajribaning cheklanishi.
To‘g‘ri tashkil etilgan ta’lim va tarbiya orqali kompensator rivojlanish yuzaga keladi.
«Nuqsonning ta’siri ijtimoiy sharoit orqali kamaytiriladi.»
D.B. Elkonin
Maktabgacha yosh davrida yetakchi faoliyat — syujetli-rolli o‘yin.
O‘yin orqali bola ijtimoiy munosabatlarni o‘zlashtiradi.
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar uchun o‘yin maxsus tashkil etilishi zarur.

Slayd 8

A.R. Luriya
Ruhiy jarayonlar murakkab funksional tizimlar asosida rivojlanadi.Bir analizator faoliyati cheklanganda, boshqalari kuchayadi.Enb bolalarda ko‘ruv va harakat analizatorlari kompensator rol o‘ynaydi.
R.M. Boskis
Eshitish nuqsoni bolaning nutq, tafakkur va shaxs rivojiga bevosita ta’sir qiladi.Maktabgacha yosh — nutq va bilish jarayonlarini rivojlantirish uchun eng qulay davr. Erta va tizimli pedagogik yordam muhim.
V.I. Lubovskiy
Enb bolalarda ruhiy rivojlanish notekis xarakterga ega.
Bilish jarayonlari o‘ziga xos tuzilishga ega bo‘ladi.
Maxsus ta’lim sharoitida ularning rivojlanish imkoniyatlari kengayadi.
S.L. Rubinshteyn
Ruhiy rivojlanish faoliyat jarayonida shakllanadi.
Maktabgacha yoshda harakat, o‘yin va amaliy faoliyat yetakchi ahamiyatga ega.

Slayd 9

L.S. Vigotskiy: «Birlamchi va ikkilamchi nuqson» nazariyasi
Vigotskiyning fikricha, eshitish qobiliyatining yo‘qligi — bu birlamchi nuqson. Buning natijasida yuzaga keladigan soqovlik yoki nutq rivojlanmasligi esa ikkilamchi nuqsondir.
Asosiy g‘oyasi: Olim bolaning rivojlanishida ijtimoiy muhitning rolini ta’kidlaydi. Agar bola bilan maxsus muloqot tizimi (imo-ishora, barmoq alifbosi, ko‘rgazmali qurollar) yo‘lga qo‘yilmasa, uning intellektual rivojlanishi sekinlashadi.
R.MBoskis: Eshitish darajasi va nutq bog‘liqligi
R.M. Boskis eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni ikki guruhga (kar va zaif eshituvchi) ajratib, ularning ruhiy rivojlanishini nutq zaxirasi bilan bog‘laydi.
Xulosa: Nutqning yo‘qligi bolaning tafakkurini konkret-obrazli darajada «to‘xtab» qolishiga sabab bo‘lishi mumkin. Ya’ni, bola ko‘rib turgan narsasi haqida o‘ylay oladi, lekin mavhum tushunchalarni (masalan, «ozodlik», «adolat») tasavvur qilishi qiyin kechadi.
N.VYashkova: Vizual idrokning ustuvorligi
N.V. Yashkova o‘z tadqiqotlarida eshitishida nuqsoni bor bolalarda ko‘ruv idroki va diqqati kompensator (o‘rnini bosuvchi) funksiyani bajarishini isbotlagan.
Fikri: Bu bolalar narsalarning tashqi belgilarini, detallarini va fazoviy joylashuvini eshitadigan tengdoshlariga qaraganda nozikroq payqashlari mumkin. Chunki barcha axborot oqimi ko‘z orqali qabul qilinadi.

Slayd 10

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 11

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda