Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning tasavvur xususiyatlari

Slayd 1

Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning tasavvur xususiyatlari

Slayd 2

Reja:
Tasavvur xususiyatlari
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning tasavvur xususiyatlari
Bolalarda tasavvurni shakillanish bosqichlari
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning xayol xususiyatlari

Slayd 3

Tasavvur faol va passiv shakllarda namoyon bo‘ladi
Tasavvur — bu inson ongida bevosita idrok qilinmagan yoki ilgari idrok qilingan obrazlarning qayta tiklanishi va yangicha birikishidir. Tasavvur xotira bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, tafakkur va xayol jarayonlarining asosini tashkil etadi.
Asosiy xususiyatlari:
Tasavvur idrok va xotiraga tayangan holda shakllanadi
Obrazlar aniq yoki umumlashtirilgan bo‘lishi mumkin

Slayd 4

Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda tasavvur umumiy qonuniyatlarga bo‘ysunsa-da, uning rivojlanish sur’ati va mazmuni o‘ziga xosdir.

Asosiy xususiyatlar:
Ko‘ruvga tayangan tasavvur ustunligi
Tasavvur ko‘proq vizual obrazlar asosida shakllanadi
R. M. Boskis: Kar bolalarda tasavvur ko‘ruv tajribasiga ko‘proq tayanadi.
Rasmlar, predmetlar, harakatlar orqali boyiydi

Slayd 5

Maktabgacha yosh (3–6 yosh)
Rolli o‘yinlar orqali obrazlar paydo bo‘ladi
O‘yin faoliyati tasavvurning asosiy manbai
Predmetlarni ko‘rib, qo‘l bilan ushlab bilish orqali shakllanadi
Vygotskiy: «O‘yin — tasavvur rivojining asosiy manbai»

Slayd 6

Ijodiy xayolning cheklanganligi
Xayol — tasavvur asosida yangi obrazlar yaratish qobiliyatidir. U ijodiy faoliyatning asosi hisoblanadi.

Asosiy xususiyatlar:
Qayta tiklovchi xayol ustunligi
Vizual-kinestetik xayol kuchliligi
Tasavvur tafakkur bilan bog‘lanadi
Pedagogik ta’sirga yuqori sezgirlik
Rejalashtirish, oldindan tasavvur qilish rivojlanadi

Slayd 7

Xayol haqidagi ilmiy qarashlar
L. S. Vygotskiy. Xayol — bu tasavvur elementlarining yangicha kombinatsiyasi. Ijodiy xayol rivoji: Nutq ijtimoiy tajriba emotsional boylik bilan bog‘liq. Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda ijodiy xayol cheklanishi mumkin, ammo bu qaytarib bo‘ladigan holat.
A. A. Smirnov. Smirnov xayolni: qayta tiklovchi Ijodiy turlarga ajratadi. Kar bolalarda qayta tiklovchi xayol ustun.
N. G. Morozova. Morozova xayolning rivoji ko‘rgazmali faoliyat bilan bevosita bog‘liqligini ta’kidlaydi.
Rasm chizish, konstruktorlar, maketlar xayolni faollashtiradi. Umumiy ilmiy xulosa (olimlar asosida)
Olimlar fikriga ko‘ra: Tasavvur va xayol biologik emas, ijtimoiy shakllanuvchi jarayon Eshitish nuqsoni tasavvurni to‘xtatmaydi, balki yo‘nalishini o‘zgartiradi
Ko‘ruv, harakat va amaliy faoliyat asosiy tayanch bo‘lib xizmat qiladi To‘g‘ri tashkil etilgan ta’lim tasavvur va xayolni yuqori darajada rivojlantira oladi.

Slayd 8

M. S. Pevzner
Pevzner tasavvur rivojidagi kechikishlarni:
Birlamchi nuqson emas
Balki ikkilamchi oqibat deb hisoblaydi.
To‘g‘ri pedagogik ta’sir bilan tasavvur normaga yaqinlashadi.
Muhim xulosa:
«Nuqson bolaning imkoniyatini belgilamaydi, balki rivojlanish sharoiti belgilaydi. »
Tasavvurning shakllanish bosqichlari (Vygotskiy va Elkonin bo‘yicha)
D. B. Elkonin
Tasavvur rivojining asosiy omili — rolli o‘yin.
O‘yin jarayonida bola:
Real vaziyatni o‘zgartiradi
Yangi obrazlar yaratadi

Slayd 9

Tasavvur haqidagi umumiy ilmiy qarashlar L. S. Vygotskiy
Vygotskiy tasavvurni ijtimoiy tajriba mahsuli deb hisoblaydi.
Tasavvur bolaning: ko‘rganlari eshitganlari boshdan kechirganlari
Asosida shakllanadi.
U tasavvur va xayolni xotira bilan uzviy bog‘liq deb ta’riflaydi. Muhim g‘oya:
«Tasavvur hech qachon bo‘sh joyda paydo bo‘lmaydi, u doimo bolaning real tajribasiga tayangan holda rivojlanadi. »
Demak, tajriba qanchalik tor bo‘lsa, tasavvur ham shunchalik cheklangan bo‘ladi.
A. N. Leontyev
Leontyev tasavvurni faoliyat mahsuli deb ko‘rsatadi. Bola tasavvuri: o‘yin mehnat o‘quv faoliyati
Jarayonida rivojlanadi.
Tasavvur faqat kuzatish emas, balki faol harakat bilan boyiydi.
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda faoliyat yetarli tashkil etilsa, tasavvur kompensator tarzda rivojlanadi.

Slayd 10

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 11

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda