Dinamik afaziya nutq tushunish va ifoda buzilishlari

Slayd 1

Dinamik afaziya nutq tushunish va ifoda buzilishlari

Slayd 2

Reja:
Dinamik afaziya haqida umumiy tushuncha
Dinamik afaziyada nutqning ekspressiv tomonidagi o’zgarishlar
Logopedik korrektsion ishlar

Slayd 3

Dinamik afaziya — bosh miyaning peshona (frontal) qismlarining zararlanishi natijasida yuzaga keladigan nutq buzilishi bo‘lib, bunda insonning nutqni rejalashtirish va mustaqil ravishda gap tuzish qobiliyati buziladi. Bunday holatda bemor alohida so‘zlarni ayta olishi mumkin, lekin fikrni erkin va mustaqil tarzda ifodalashda qiyinchilikka duch keladi.

Slayd 4

Dinamik afaziya ko‘pincha bosh miyaning chap yarim sharidagi nutq faoliyatiga mas’ul hududlar zararlanganda paydo bo‘ladi. Bu turdagi afaziyada nutqni tushunish nisbatan saqlangan bo‘ladi, ammo bemor o‘z fikrini mustaqil bayon qilishda qiynaladi.

Slayd 5

Mustaqil nutqning kamayishi yoki deyarli yo‘qligi
Gap tuzishda qiyinchilik
Nutqning qisqa va sodda bo‘lishi
Savollarga qisqa javob berish
Nutq tashabbusining pasayishi

Dinamik afaziyaning asosiy belgilar:

Slayd 6

Bosh miya jarohatlari
Insult (miya qon aylanishining buzilishi)
Miya o‘smalari
Yallig‘lanish kasalliklari
Kelib chiqish sabablari:

Slayd 7

Bosh miya va nutq faoliyati o‘rtasidagi bog‘lanish:
Nutq markazlari bosh miyada joylashgan
Nutq jarayonini boshqaruvchi markazlar asosan bosh miyaning chap yarim sharida joylashgan. Ular nutqni tushunish, gap tuzish va talaffuz qilishni boshqaradi.
Bosh miya shikastlanishi nutq buzilishiga olib keladi Insult, jarohat, o‘sma yoki yallig‘lanish natijasida bosh miya shikastlansa, nutq faoliyati ham buzilishi mumkin. Turli miya qismlari turli nutq jarayonlarini boshqaradi
Peshona (frontal) qismi – nutqni rejalashtirish va gap tuzish
Chakka (temporal) qismi – nutqni eshitish va tushunish
Tepa (parietal) qismi – yozish va o‘qish jarayonlari

Slayd 8

Dinamik afaziyada nutqning ekspressiv (ifodali) tomoni ya’ni fikrni og‘zaki bayon qilish, gap tuzish va nutqni rejalashtirish jarayoni buziladi. Bu turdagi buzilish ko‘proq bosh miyaning frontal qismlari zararlanishi bilan bog‘liq bo‘ladi.

Slayd 9

Nutq tashabbusining pasayishi
Bemor o‘zi mustaqil ravishda gap boshlamaydi, suhbatni davom ettirishda sustlik kuzatiladi.
Mustaqil nutqning kamayishi
Erkin hikoya qilish yoki voqeani mustaqil bayon etish qiyinlashadi.
Gap tuzishdagi qiyinchilik Fikrni grammatik jihatdan to‘g‘ri va izchil shakllantirish qiyin bo‘ladi.
Asosiy o‘zgarishlar:

Slayd 10

Dinamik afaziyada logopedik korreksion ishlarning asosiy maqsadi — bemorning mustaqil nutqini faollashtirish, fikrni rejalashtirish va izchil gap tuzish qobiliyatini rivojlantirishdir. Logopedik ishlar bosqichma-bosqich olib boriladi.
Nutq tashabbusini faollashtirish
Bemorni suhbatga jalb qilish
Oddiy savol-javob mashqlarini bajarish
Rasmlar asosida gapirtirish
Gap tuzish ko‘nikmasini rivojlantirish
So‘zlardan oddiy gaplar tuzish mashqlari
Gaplarni davom ettirish topshiriqlari
So‘zlar ketma-ketligidan gap tuzish
Hikoya tuzishga o‘rgatish
Rasm yoki voqealar ketma-ketligi asosida hikoya qilish
Matnni qayta hikoya qilish
Dialog shaklida suhbat tashkil etish

Slayd 11

Lug‘at boyligini oshirish Yangi so‘zlarni o‘rgatish So‘zlarni mavzular bo‘yicha guruhlash Sinonim va antonim so‘zlar bilan ishlash 5. Grammatik tuzilmani rivojlantirish So‘zlarni to‘g‘ri shaklda ishlatish Gaplarni grammatik jihatdan to‘g‘ri tuzish mashqlari Murakkab gaplar tuzishga o‘rgatish 6. Nutqni rejalashtirishni rivojlantirish Reja asosida hikoya qilish Matnni qismlarga bo‘lib gapirish Voqealarni ketma-ket bayon qilish mashqlari
Logopedik korreksion ishlar muntazam olib borilganda bemorning nutq faolligi, gap tuzish qobiliyati va fikrni erkin bayon qilish ko‘nikmalari asta-sekin yaxshilanadi.

Slayd 12

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 13

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda