Boshlang’ich sinflarda o’qish savodxonligi dasturi tahlili

Slayd 1

Boshlang’ich sinflarda o ‘qish savodxonligi dasturini tahlil qilish

Slayd 2

Boshlang‘ich ta’limda – o‘quvchilarning savodxonligini ta’minlash- ularni og‘zaki va yozma nutqida adabiy nutq me’yorlariga rioya qilishga o‘rgatishdan iborat.
Ona tili erkin fikrlay olish, o‘zgalar fikrini anglash, o‘z fikrlarini og‘zaki va yozma ravishda bayon qila olish, kishilar bilan erkin muloqotda bo‘la olish ko‘nikma va malakalarini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarida Ona tili fanini o‘qitishning asosiy maqsadi — o‘z fikrini og‘zaki va yozma tarzda to‘g‘ri va ravon bayon qiladigan, kitobxonlik madaniyati shakllangan, mustaqil va ijodiy fikrlay oladigan, o‘zgalar fikrini anglaydigan — muloqot va nutq madaniyati rivojlangan shaxsni kamol toptirishdan iborat.

Slayd 3

Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarida Ona tili fanini o‘qitishning asosiy vazifasi:
o‘quvchi shaxsini fikrlashga, o‘zgalar fikrini anglashga, o‘z fikrini og‘zaki hamda yozma shaklda savodli bayon qila olishga qaratilgan nutqiy kompetensiyani rivojlantirish;
o‘quvchilarda grammatikaga oid o‘zlashtiriladigan bilimlarni (fonetika, leksikologiya, so‘zning tarkibi, so‘z yasalishi, morfologiya, sintaksis, yozuv va imlo, tinish belgilari, nutq uslublari, stilistikaga oid tushunchalarni) rivojlantirish;
ona tilining keng imkoniyatlaridan unumli foydalangan holda to‘g‘ri va ravon bayon eta olishni rivojlantirishga qaratilgan lingvistik kompetensiyalarni shakllantirishdan iborat.

Slayd 4

Boshlang’ich sinf ona tili darsliklarida turli matn va she’rlardan foydalaniladi. Bundan ko’zlangan maqsad o’quvchilarni sifatli materiallar bilan ta’minlash, matn bilan ishlash malakalarini shakllantirish,o’quvchilarda yuksak insoniy fazilatlarni shakllantirish, nutqini o’stirish va rivojlantirishdan iborat.
Misol uchun 3-sinf ona tili darsligida berilgan she’rlar bilan tanishamiz.

Slayd 5

13-Mashqda Shukrulloning «Kuz» she’ri berilgan. Bu she’rning berilishidan maqsad o’quvchilar ilkbora maktab ostonasiga qadam qo’yganlarida yurtimizga kuz fasli kirib kelgan bo’ladi.
She’r bilan birgalikda o’quvchiga topshiriq berilgan bo’lib, o’quvchi she’rda belgilangan so’zlarga so’roq berib turkumini aniqlashi lozim.
Masalan: mayin- qanday?, osmon- nima?, ochilibdi- nima qilibdi?, gullar-nimalar?, bargi- nimasi?, quyoshrang- qanday?
Kabi.

Slayd 6

22-Mashqda esa Qambar Ota qalamiga mansub she’r berilgan va uning davomida topshiriq berilgan. Topshiriqda o’quvchilar she’rdagi ajratib ko’rsatilgan so’zlarni ajratib ko’rsatishlari va bu so’z tarkibadi tovushlarni chizmada ko’rsatishlari lozim.
She’rning mavzusiga e’tibor qaratadigan bo’lsak, she’r kichik yoshdagi bolajonlarga bag’ishlangan va ularda mehnatkashlik sifatlarini shakllantirishga qaratilgan.

Slayd 7

31-Mashqda esa Po’lat Mo’minning she’ridan parcha berilgan bo’lib, o’quvchi she’r asosida topshiriqni bajarishi: ajratilgan so’zlarni alifbo tartibida yozishi lozim.
O’quvchi uni quyidagicha bajarishi mumkin:
Ahil
Do’st
Odamlarga
Orzum
Ulug’dir

Slayd 8

47-Mashqda esa ko’rib turganimizdek Ilyos Muslimning «Turnalar» she’ri berilgan. O’quvchi esa she’rdagi ajratilgan so’zlarni bo’g’inlarga bo’lib yozishi lozim. Bu jarayonda o’qituvchi o’quvchiga bo’g’inga ajratish va bo’g’inga bo’lishning farqlarini tushuntirishi lozim. Misol tariqasida mashqni quyidagicha bajarish mumkin:
Uchi-ngiz, qu-chi-ngiz, kel-DI-ngiz, so-ling, ar-g’im-choq kabi.

Slayd 9

88-Mashqda Po’lat Mo’minning she’ridan berilgan parchadan o’quvchi so’roq gaplarni aniqlab, so’roq belgisini qo’yishi lozim.
Masalan: Xayol nima?
Kim bilar?
Xayol yoinki otmi?
Yo qo’shaloq qanotmi?
Kabi.

Slayd 10

177-Mashqdagi G’iyos Komilovning she’ri bolajonlar uchun tushunarli va biroz komedik yo’nalishda yozilgan. Bola nafaqat berilgan sh’er bilan tanishadi shu bilan birga ajratilgan so’zlardagi so’zlarni bog’lovchi qo’shimchalarni aniqlaydi.
Misol uchun:
Ostonada- da, shippakni- ni, yonidan-dan, kuchini-ni, omburga-ga, yerga-ga.

Slayd 11

Ko’rib turganimizdek 3-sinf ona tili darsligida foydalanilgan she’rlar o’quvchi uchun murakkab bo’lmagan, sodda va tushunarli, bolalarga xos bo’lgan she’rlardir. Bunday she’rlarning asosini Vatan, do’stlik, tabiat, tabiatdagi turli jonivorlar, yil fasllari haqidagi sh’erlar tashkil etadi. Agar she’rlarning mualliflariga e’tibor qaratadigan bo’lsak ko’p qismini bolalar shoirlari tashkil etadi. Chunki boshqa yo’nalishdagi shoir va yozuvchilarning she’rlari bolalar uchun og’irlik qilishi mumkin. Shu jihatdan ham darslikdagi she’rlar to’g’ri tanlangan deyishimiz mumkin.

Slayd 12

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 13

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda