O’lka tabiiy resurslari va tabiatni muhofaza qilish o‘rganish

Slayd 1

O’lka tabiiy resurslari va tabiatni muhofaza qilish o‘rganish

Slayd 2

Reja:
Joyning geologik tuzilishi
O’lka relyefi, geologik tarixida zilzilalar
O’lkaning Geografik o’rni va quyosh radiatsiyasi
Joyning relyefining iqlimga ta‘siri
O’lka tuprog‘i, o‘simliklari, hayvonot dunyosi

Slayd 3

O‘lkaning geologik tuzilishi — bu hudud yer po‘stining tarkibi, tog‘ jinslari, ularning yoshi va joylashish tartibini o‘rganadi. Geologik tuzilish millionlab yillar davomida sodir bo‘lgan tabiiy jarayonlar natijasida shakllangan. O‘lka hududida magmatik, cho‘kindi va metamorfik tog‘ jinslari uchraydi.
Cho‘kindi jinslar (ohaktosh, qumtosh, gil) asosan tekislik va vodiy hududlarda tarqalgan bo‘lib, qishloq xo‘jaligi uchun qulay tuproqlar hosil bo‘lishiga zamin yaratgan. Tog‘li hududlarda esa qadimgi kristalli jinslar ko‘proq uchraydi.
Aynan geologik tuzilish foydali qazilmalar — neft, gaz, ko‘mir, rangli va nodir metallarning joylashuvini belgilaydi.
Geologik tuzilishni o‘rganish qurilish ishlari, zilzilabardoshlik, yer osti boyliklaridan oqilona foydalanish uchun juda muhim ahamiyatga ega.

Slayd 4

O‘lkaning relyefi — yer yuzasining notekisligi bo‘lib, tog‘lar, adirlar, vodiylar, tekisliklar va cho‘llardan iborat. Rel’ef geologik jarayonlar: tektonik harakatlar, yer po‘stining ko‘tarilishi va cho‘kishi, shamol va suv eroziyasi ta’sirida shakllangan.
Tog‘li hududlar asosan yosh buklama tog‘lardan iborat bo‘lib, ular geologik jihatdan faol hisoblanadi. shu sababli o‘lka seysmik faol zonaga kiradi. Tarix davomida hududda bir necha kuchli zilzilalar sodir bo‘lgan, bu esa shaharsozlik va qurilishda alohida ehtiyot choralarini ko‘rishni talab qiladi.
Zilzilalar yer po‘stidagi tektonik plitalarning harakati bilan bog‘liq bo‘lib, ular rel’efning shakllanishiga ham ta’sir ko‘rsatadi. Tog‘larning ko‘tarilishi, yoriqlar va botiqlarning paydo bo‘lishi aynan shu jarayonlar natijasidir.
O ‘Lka Relyefi Va Geologiyasi

Slayd 5

O‘lkaning geografik o‘rni va quyosh radiatsiyasi
O‘lkaning geografik o‘rni uning iqlimi, tabiiy sharoiti va xo‘jalik faoliyatini belgilovchi asosiy omillardan biridir. Hudud materik ichkarisida joylashgani sababli iqlimi keskin kontinental xususiyatga ega.
Quyosh radiatsiyasi — yer yuzasiga tushadigan quyosh energiyasi miqdori bo‘lib, o‘lkaning past va o‘rta kengliklarda joylashgani sababli quyosh nuri mo‘l tushadi.
Quyosh radiatsiyasi iqlim elementlari — harorat, bug‘lanish va yog‘in miqdoriga bevosita ta’sir ko‘rsatadi.

Slayd 6

Yil davomida quyoshli kunlar sonining ko‘pligi:
Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining pishib yetilishi
Quyosh energetikasini rivojlantirish
Uchun qulay sharoit yaratadi
Issiqsevar ekinlar yetishtirish

Slayd 7

Joy Relyefining Iqlimga Ta’Siri
Relyef iqlim shakllanishida muhim rol o‘ynaydi. Tog‘lar havo massalarining harakatiga to‘sqinlik qilib, yog‘inlarning notekis taqsimlanishiga sabab bo‘ladi. Tog‘ yonbag‘irlarida yog‘in ko‘proq yog‘sa, tekislik va cho‘l Hududlarda yog‘in kam bo‘ladi.
Balandlik oshgan sari havo harorati pasayadi. Shu sababli tog‘li hududlarda iqlim salqinroq, yoz qisqaroq va qish sovuqroq bo‘ladi. Vodiy va pasttekisliklarda esa yoz juda issiq, qish nisbatan yumshoq kechadi.
Relyef shamol yo‘nalishi, havoning namligi va mikroiqlim shakllanishiga ham ta’sir ko‘rsatadi. Bu holat o‘simlik va hayvonot dunyosining hududlar bo‘yicha tarqalishiga sabab bo‘ladi.

Slayd 8

O‘lka tuprog‘i, o‘simliklari va hayvonot dunyosi
O‘lkaning tuproq, o‘simlik va hayvonot dunyosi o‘zaro chambarchas bog‘liq bo‘lib, iqlim, relef, suv resurslari va geologik tuzilish ta’sirida shakllangan. Ushbu tabiiy komponentlar hududning ekologik muvozanatini saqlashda muhim rol o‘ynaydi.
Tog‘ oldi hududlarda o‘rtacha va och bo‘z tuproqlar uchraydi. bu tuproqlar unumdorligi yuqori bo‘lib, don ekinlari, bog‘dorchilik va uzumchilik uchun qulay hisoblanadi. Tog‘li hududlarda esa tog‘-o‘rmon va tog‘-o‘tloq tuproqlari shakllangan bo‘lib, ular chorvachilik va tabiiy o‘tloqlar sifatida foydalaniladi.
Noto‘g‘ri yer foydalanish oqibatida tuproq eroziyasi, sho‘rlanish va unumdorlikning pasayishi kuzatilmoqda. shu sababli tuproqni muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish muhim vazifa hisoblanadi.

Slayd 9

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 10

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda