Eshitish qobiliyati buzilgan shaxslarning xotira xususiyatlari

Slayd 1

Eshitish qobiliyati buzilgan shaxslarning xotira xususiyatlari.

Slayd 2

Reja:
Eshitish qobiliyati buzilgan shaxslar
Eshitish qobiliyati buzilgan shaxslarning xotira xususiyatlari
Xotirani rivojlantirish yo‘llari

Slayd 3

Emotsional xotira
Xotira — bu axborotni qabul qilish, saqlash, esga tushirish va qayta tiklash jarayonidir. Eshitish qobiliyati buzilgan shaxslarda xotira umumiy qonuniyatlarga bo‘ysunsa-da, shakllanish va namoyon bo‘lish jihatidan o‘ziga xosdir.
Asosiy xususiyatlar:
Harakat (motor) xotirasi
Obrazli (tasviriy) xotira
So‘z-mantiqiy xotira

Slayd 4

Kar va zaif eshituvchi shaxslarda ko‘ruv xotirasi yaxshi rivojlangan bo‘ladi.
Rasmlar, belgilar, mimika, imo-ishoralar orqali berilgan ma’lumotlar tez va mustahkam esda qoladi.
A. N. Leontyev: «Eshitish nuqsoni bo‘lgan bolalarda ko‘ruv asosidagi xotira yetakchi o‘rin egallaydi».
Ko‘ruv xotirasining ustunligi

Slayd 5

So‘z-mantiqiy xotiraning cheklanganligi
So‘z boyligining kamligi xotira jarayoniga salbiy ta’sir qiladi
Og‘zaki nutq orqali berilgan materialni eslab qolish qiyinroq
Abstrakt tushunchalarni eslab qolishda qiyinchiliklar kuzatiladi
Kuchli xotira turlariga tayangan holda ishlash

Slayd 6

Ko‘ruv xotirasi
Obrazli (tasviriy) xotira ➡️ Obrazlar, tasvirlar, tovushlar, hidlar orqali eslab qolish. Turlari:
Hid bilish xotirasi
Eshituv xotirasi
Teri-sezgi xotirasi
Ta’m bilish xotirasi

Slayd 7

Davomiyligiga ko‘ra xotira turlari
Qisqa muddatli xotira
Axborotni qisqa vaqt (bir necha soniya–daqiqalar) saqlaydi.
Misol: telefon raqamini vaqtincha eslab qolish.
Operativ (ishchi) xotira
Faoliyat jarayonida zarur bo‘lgan axborotni vaqtincha saqlaydi.
Misol: masalani yechishda sonlarni eslab turish.
Uzoq muddatli xotira
Axborotni uzoq vaqt (kunlar, yillar) saqlaydi.
Misol: o‘rganilgan bilim va malakalar.
Faollik darajasiga ko‘ra xotira turlari
Ixtiyorsiz xotira
Maxsus maqsadsiz, o‘z-o‘zidan eslab qolish.
Misol: qiziqarli rasmni eslab qolish.
Ixtiyoriy xotira
Maqsadli, ongli ravishda eslab qolish.
Misol: she’r yodlash.
Ta’lim jarayonida ixtiyoriy xotirani rivojlantirish muhim.

Slayd 8

Mexanik xotira
Mazmunini tushunmasdan yodlab olish.
Eshitish qobiliyati buzilgan bolalarda ko‘proq uchraydi.
Mantiqiy (mazmunli) xotira
Tushunib, bog‘lanishlar orqali eslab qolish.
Maxsus mashqlar orqali rivojlantiriladi.
Xulosa
Xotira turlari bir-biri bilan chambarchas bog‘liq. Ta’lim jarayonida, ayniqsa eshitish qobiliyati buzilgan bolalar bilan ishlashda, ularning kuchli xotira turlariga tayangan holda boshqa xotira turlarini rivojlantirish eng samarali yo‘ldir.
O‘zlashtirish usuliga ko‘ra

Slayd 9

Xotira turlari – olimlar fikriga ko‘ra
L. SVygotskiy fikri
Vygotskiy xotirani yuqori psixik funksiyalardan biri deb hisoblagan.
U xotira rivoji ijtimoiy muhit va nutq bilan bog‘liq ekanini ta’kidlagan.
Bolalarda xotira dastlab ixtiyorsiz, keyinchalik esa ixtiyoriy shaklga o‘tadi.
Eshitish qobiliyati buzilgan bolalarda nutqning cheklanishi sabab so‘z-mantiqiy xotira sustroq rivojlanishi mumkin, ammo ko‘ruv asosidagi xotira kuchli bo‘ladi.
Xulosa: xotira rivoji ta’lim va muloqot orqali shakllanadi.
A. NLeontyev fikri
Leontyev xotirani faoliyat bilan bog‘liq jarayon deb ko‘rsatgan.
Xotira turlari faoliyatga qarab rivojlanadi:
Harakat xotirasi
Obrazli xotira
So‘z-mantiqiy xotira
Eshitish nuqsonida obrazli va harakat xotirasi yetakchi rol o‘ynaydi.
Xulosa: qaysi analizator faol bo‘lsa, o‘sha xotira turi kuchli rivojlanadi.

Slayd 10

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 11

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda