Eshitish nuqsoni bolalarga psixologik tavsifnoma

Slayd 1

Eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalarga psixologik tavsifnoma berish.

Slayd 2

Reja:
Eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalarning psixologik xususiyatlari
Eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalrning psixologik rivojlanishini amaliyot mobaynida o’rganish
Eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalarga psixologik tavsifnoma berish

Slayd 3

Nutqiy
Eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalar- bu eshitish analizatori qisman yoki to’liq zararlanganligi sababli atrof- muhit tovushlarini yetarli darajada qabul qila olmaydigan bolalardir. Ushbu nuqson bolaning
Kognitiv
Emotsional
Ijtimoiy

Slayd 4

Rivojlanishiga bevosita ta’sir ko’rsatadi. L. S. Vigotskiy nuqtai nazariga ko’ra, Nuqsonning o’zi emas, balki ijtimoiy oqibatlari bolaning rvojlanishiga ko’proq ta’sir qiladi. Eshitish- nuqsoni ikkilamchi nuqsonlar ( nutq, tafakkur, shaxs rivoji)

Slayd 5

Eshitish nuqsonining kelib chiqishiga ko’ra:
Erta orttirilgan (0-3 yosh)
Tug’ma eshitish nuqsoni
Kech orttirilgan( 3 yoshdan keyin)

Slayd 6

Emotsional holatlarning o’ziga xosligi :
Affektiv portlashlar ( tez jahllanish, yig’lash) kuzatilishi mumkin.
Emotsional differensiasiyasi pastroq (hislarni ajratish qiyin).
Depressiv holatlar va xavotirga moyillik.
Ijobiy rag’bat bo’lmasa- passivlik kuchayadi.

Slayd 7

Qo’llaniladigan metodikalar
Faoliyat mahsulini tahlil qilish
Kuzatish metodi
Rasmli testlar
Sotsiometriyaning moslashtirilgan shakllari.
Proektiv metodlar
Ranglar, shakllar bilan ishlash

Slayd 8

Eshitishanalizatori yetishmovchiligi natijasida:
Ko’ruv analizatori kuchayadi
Harakat va kinestetik sezgilar faol ishlaydi
Miyaning plastiklik xususiyati faollashadi
Neyropsixologik xususiyatlar – Chap yarim shar ( nutq markazlari) faoliyati cheklangan bo’lishi mumkin
O’ng yarim shar( obraz , mimika, fazo) faolroq ishlaydi
Sensor integratsiya kech shakllanadi
Tez charchash va sensor yuklama yuqori bo’ladi va shu sababli :
Darslar qisqa bloklarda o’tiladi
Vizual materiallar ustun bo’lishi shart.
Kompensator rivojlanish tarixi:

Slayd 9

Tafakkur rivojlanishining chuqur tahlili:
Tafakkur turi
Rivojlanish xususiyati
Amaliy tafakkur Juda yaxshi
Vizual-obrazli Yetakchi
So’z- mantiqiy Kech va cheklangan
Abstrakt Nutq darajasiga bog’liq
Nutq rivojlanishidagi murakkab jihatlar:
Artikulyatsiya buzilishi
So’z tartibi xatolari
Fe’l zamonlarini noto’g’ri qo’llash
Grammatikumumlashtirish sustligi
Oila omilining roli(juda muhim):
Ota-ona imo-ishora tilini bilsa rivojlanish tezlashadi
-Salbiy munosabat ikkilamchi psixil buzilishlar
Ota-onaning qabul qilishi emotsional barqarorlik

Slayd 10

Eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalarning tekshiruv usullari N. A. Rau tomonidan ishlab chiqilgan. Rau bolalalarni eshituv holatiga ko’ra ikkita toifaga bo’ladi: karsoqov va zaif eshituvchi bolalar. Rau kar va zaif eshituvchi bolalar bilan ular nutqini saqlab qolish niyatida labdan o’qishga o’rgatish va savodini chiqarish uchun ma’lum korreksionlar kerakligini ta’kidlaydi. Eshitish qobiliyati pasayishining ikki turi farqlanadi, ya’ni kar-soqovlik va zaif eshitish. Zaif eshituvchi bolalarda nutqni idrok qilish va qabul qilishda qiyinchiliklar yuzaga keladi. Ammo, eshitishdan foydalanib cheklangan miqdorda bo’lsa ham so’z zahirasini to’plash mumkin. Eshitish holatining pasayishi karlik darajasida bo’lsa, nutqni tabiiy o’rganishning imkoniyati bo’lmaydi.
Eshtishida nuqsoni bo’lgan bolalarning rivojlanish xususiyatlari va imkoniyatlari, ularga ilk davrdan boshlab korreksion-pedagogik yordam ko’rsatish zaruratidan kelib chiqqan holda belgilanadi. Eshitish qobiliyatining pasayishi bolaning umumiy va psixik rivojlanishiga, eng asosiysi nutqining shakllanishiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. Eshitmaydigan va zaif eshituvchi bola maxsus o’rgatib borilmasa, u gapira olmaydi, atrofdagilar bilan muomalada esa chegaralangan miqdordagi imo-ishoralardan foydalanadi. Bolalar kundalik hayotida kattalarga taqlid qilgan holda oddiy amaliy faoliyat turlarini bajara oladilar, turli buyumlarning funksional vazifalarini o’zlashtiradilar va ulardan to’g’ri foydalanadilar, o’z-o’ziga xizmat ko’rsatish malakasini egallab oladilar. Bunday bolalarga maxsus ta’lim berish shart-sharoitlari yaratilmagan holda, ular o’zgalar nutqini idrok eta olmasligi oqibatida sensor va aqliy rivojlanishi so’zlashuv nutqning ta’sirisiz kechadi. Shunday qilib, eshitish qobiliyatining pasayishi va nutqiy rivojlanishning buzilishi oqibatida bolaning rivojlanishi to’xtamasa-da, ancha cheklanib qoladi.
Demak, bolalarning risoladagidek rivojlanishi uchun, me’yorda eshitadigan bolalardan-da ko’proq maxsus ta’lim-tarbiya sharoitlarini yaratish talab etiladi. Eshitishda nuqsoni bo’lgan bolalar uzoq muddat davomida ko’rgazmali -obrazli tafakkur bosqichida qoladilar.

Slayd 11

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 12

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda