Yer sayyorasi va hayotning paydo bo’lishi

Slayd 1

Sayyora Sifatida Yerga Umumiy Ta’Rif. Yer Sayyorasida Hayotning Paydo Bo‘Lishi Haqidagi Qarashlar.

Slayd 2

Reja:
Yer shari haqida umumiy tushuncha.
Yerning o‘z o‘qi atrofida va Quyosh atrofida aylanishi.
Oy. Uning fazalari.
Yer sayyorasida hayotning paydo bo‘lishi haqidagi qarashlar.

Slayd 3

Yer Quyosh sistemasidagi Quyoshdan uzoqligi jihatdan uchinchi (Merkuriy, Venera sayyoralaridan keyin) sayyora. U oʻz oʻqi atrofida va aylanaga juda yaqin boʻlgan elliptik orbita boʻyicha Quyosh atrofida aylanib turadi. Hajmi va massasi jihatidan Yer katta sayyoralar ichida (Yupiter, Saturn, Uran, Neptundan keyin) beshinchi oʻrinda.

Slayd 4

Ekvatorining radiusi-6,378.137 km
Qutbiy radiusi-6,356.752 km
Maydoni -510,065,600 km2
Hajmi-1.0832073×1012 km3
Massasi- 5.9742×1024 kg
Zichlik- 5,515.3 g/sm3
Oʻrtacha orbital tezligi- 29.783 km/soniya
Yer

Slayd 5

Fizik tasnif

Tortish kuchi (ekvatorda)
9.7801 M/s2
Ikkinchi kosmik tezlik
11.186 Km/s
Aylanish tezligi
465.11 M/s (ekvatorda)
Ekliptikaga ogʻish burchagi
23.439 281°
Albedo
0.367
Sirtidagi harorat -min – oʻrta
– Max
185K (−88°C) 287K (14°C) 331 K (58 °C)
Atmosfera tasnifi

Atmosfera bosimi
101.3 KPa
Azot
78.08%
Kislorod
20.94%
Argon
0.93%
Karbonat angidrid
0.038%

Slayd 6

Yerning o’qi (yerning aylanish o’qi) – bu Yerning kunlik aylanishi sodir bo’ladigan to’g’ri chiziq; bu chiziq markazdan o’tadi va Yer yuzasini kesib o’tadi.
Yerning aylanish oʻqi tekislikka 66°33 burchak ostida qiyshaygan
Yer o’z o’qi atrofida 23 soat 56 daqiqa 4,09 soniyada bir marta aylanadi. Quyosh atrofida bir aylanish davrida Yer taxminan 365 ¼ aylanishni amalga oshiradi, bu bir yil yoki 365 ¼ kun.

Slayd 7

Yer bir vaqtning o’zida Quyosh atrofida aylanib, 365 kun 5 soat 48 daqiqa 46 soniyada aylanadi. Bu davr deyiladi astronomik yil. Qulaylik uchun bir yilda 365 kun borligi va har to’rt yilda olti soatning 24 soati «yig’ilganda» yiliga 365 emas, balki 366 kun borligi hisobga olinadi. Bu yil deyiladi kabisa yili, va fevralga bir kun qo’shiladi. Yer ichkariga kirganda perihelion(yunon tilidan. Peri- yaqin, atrofida va helios- Quyosh) – orbitaning Quyoshga eng yaqin nuqtasi – 3 yanvarda masofa 147 million km. Bu vaqtda Shimoliy yarim sharda qish.
Quyoshdan eng uzoq masofa apelion (yunon tilidan. Aro- va dan uzoqda helios- Quyosh) – Quyoshdan eng katta masofa – 5 iyul. Bu 152 million km ga teng. Bu vaqtda Shimoliy yarim sharda yoz fasli.

Slayd 8

Oy – Yerning yagona tabiiy yoʻldoshi. Yerdan oʻrtacha 384 400 km masofada joylashgan.
Orbitasining ekliptika tekisligiga qiyaligi burchagi 5° 8′ 43″ ni tashkil etadi. Massasi 7,35×1022 kg (1/81,3 Yer massasi). Oʻrtacha radiusi 1738km, sirtidagi erkin tushish tezlanishi 1,62 m/s2. Oy orbitasi ekliptika tekisligiga oʻrtacha 5°8’43″ burchak ostida yotib, 4°58’ dan 5°20’ gacha oʻzgarib turadi. Oy Yer atrofida gʻarbdan sharqqa harakatlanib, biror yulduzga nisbatan toʻla aylanish davri uning siderik (yoki yulduz) davri deb ataladi. Bu davr 27,32 oʻrtacha Quyosh sutkasiga teng.

Slayd 9

1-Fakt. Yer — Quyosh sistemasidagi uchinchi (Merkuriy, Venera sayyoralaridan keyin) sayyora. U oʻz oʻqi atrofida va aylanaga juda yaqin boʻlgan elliptik orbita boʻyicha Quyosh atrofida aylanib turadi.
2-Fakt. Yer — xajmi va massasi jihatidan sayyoralar ichida (Yupiter, Saturn, Uran, Neptundan keyin) beshinchi oʻrinda turadi.
3-Fakt. Yer — bugungi kunda insoniyatga ma’lum boʻlgan, hayotning murakkab shakli mavjud boʻlgan yagona Sayyora.
4-Fakt. Yerning yagona sun’iy yoʻldoshi Oydir.
5-Fakt. Nurlar Quyoshdan Yergacha boʻlgan yoʻlni 500 soniyada bosib oʻtadi.
6-Fakt. Yerning yoshi 4,54 milliard yilga teng. Olimlar Quyosh tizimi endi shakllanayotgan paytda, yerga kelib tushgan eng qadimgi tosh va meteoritlarning vaqtini aniqlash orqali sayyoramizning yoshini aniqlaganlar.
7-Fakt. Yer yuzasining katta qismi okeanlar bilan band: 70,8% yoki 361,1 million km2. Koʻplab orollardan tashkil topgan quruqlik esa 29,2% yoki 149,1 million km2 ni tashkil qiladi.
8-Fakt. Everest togʻi (8848 m) sayyoramizning eng baland nuqtasi sifatida tanilgan, Tinch okeanida joylashgan Mariana chuqurligi esa (11022 m) eng chuqur joyi hisoblanadi.
9-Fakt. Yer quyoshdan juda katta miqdorda nur energiyasi (1,7-1017 J/s) oladi, lekin uning atigi 50% Yer yuzasigacha yetib keladi.
10-Fakt. Odamlarda Pifagorning miloddan avvalgi 500-yilda keltirgan dalillari tufayli yer shakli bilan bogʻliq hech qanday savollar paydo boʻlmay qoʻygan.

Slayd 10

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 11

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda