Sportchilarni uzoq vaqtli moslashuv tayyorlash

Slayd 1

Sportchilarni yillik va ko‘p yillik tayyorlash jarayonida uzoq vaqtli moslashuvning tashkil topishi.

Slayd 2

Reja:
Ko‘p yillik tayyorgarlikni davom etishi va uni aniqlovchi omillar
Xarakatlarga o‘rgatish
Talim jarayoni tarkibi

Slayd 3

Ko‘p yillik tayyorgarlikni davom etishi va uni aniqlovchi omillar.
Ko‘p yillik tayyorgarlikning tuzilishi va davom etish vaqti ko‘pgina omillarga: sport turini maxsus yo‘nalishiga: sportchining rivojlanish xususiyatlarini individyalligiga: mashg‘ulot jarayonining xusysiyatlariga bog‘liq. Ko‘p yillik tayyorgarlikni rejalashtirish yuqori sport natijalarini ko‘rsata oladigan chegaralariga qarab ham aniqlanadi.

Slayd 4

Boshlang‘ich tayyorgarlik:
Dastlabki bazali tayyorgarlik:
Maxsus bazali tayyorgarlik:
Individual imkoniyatlarni maksimal ravishda amalga oshirish
Erishilgan natijalarni saqlash
Ko‘p yillik sport mashg‘ulotlari 5 davrga bo‘linadi:

Slayd 5

Boshlang‘ich tayyorgarlik
Vazifalari
Bolalarning sog‘ligini mustahkamlash;
Jismoniy rivojlanishning kamchiliklarini yo‘qotish;
Har tomonlama jismoniy tayyorgarlikka erishtirish;
Tanlagan sport turi bo‘yicha texnikaga o‘rgatish.

Slayd 6

Vositalari
Har xil sport turlari va harakatli o‘yinlardan tuzilgan mashqlar
Bu etapda mashg‘ulotlar katta jismoniy va psixik yuklamalar bilan rejalashtirilmasligi kerak

Slayd 7

Texnik tayyorgarlik
Har xil sport turlarini texnik elementlarini, hamda tayyorgarlik mashqlarini o‘rganish
Bu etapda harakat texnikasini turg‘unlashtirish shart emas, lekin malum sport natijalariga erishishga harakat ko‘nikmasini egallashga qaratish shuning uchun bu etapda har tomonlama texnik tayyorgarlikni vujudga keltirishadi

Slayd 8

Dastlabki bazali tayyorgarlik bosqichi
Vazifalari:
Organizmni jismoniy imkoniyatlarini har tomonlama rivojlantirish, sog‘ligini mustahkamlash, jismoniy rivojlanish va jismoniy tayyorgarlik kamchiliklarini yo‘qotish, harakat potensialini (shu jumladan kelgusi mutaxassisligiga mos keladigan) amalga oshirish.

Slayd 9

Dastlabki bazali tayyorgarlik bosqichi
Asosan diqqatni yosh sportchilarni maqsadga muvofiq ravishda ko‘p yillik sport tayyorgarligiga qiziqish uyg‘otishga qaratiladi. Tayyorgarlikni yo‘nalishiga maxsus mashqlarni keng hajmda har tomonlama ishlatish.

Slayd 10

Maxsus bazali tayyorgarlik bosqichi
Vazifalari.
Funksional potensialni rivojlantirishga qaratilgan, bo‘lg‘usi sprinterni og‘ir atletikachilarni, gimnastlarni va h. K. Bazali tayyorgarligi musobaqani o‘ziga xos xususiyatiga qarab tuzilishi shart.
Vositalari.
Har tomonlama tayyorgarlikni davom ettirish (bosqichning birinchi yarmida): ko‘proq mutaxassisligiga qaratiladi.

Slayd 11

Individual imkoniyatlarni maksimal ravishda amalga oshirish bosqichi
Vazifalari
Sport turlari maksimal natijalarga erishish maksimal ravishda foydalanish. Mashg‘ulotlarni hajmi va shiddati qo‘shilgan summasi maksimal xolatga etadi va katta yuklamali mashg‘ulotlar soni ko‘payadi. Mashg‘ulotlar soni 15-20 tagacha etishi, psixologik, taktik va integral tayyorgarlikni salmog‘i oshishi shart.

Slayd 12

Individual imkoniyatlarni maksimal ravishda amalga oshirish bosqichi
Shuni alohida etiborga olish kerakki, individual imkoniyatlarni maksimal ravishda amalga oshirishda optimal yosh chegarasiga to‘g‘ri kelishi shart. Etapning davom etish vaqti, sport maxoratining tashkil topishiga yoki aloxida nomerlarni dasturining tayyorgarligiga bog‘liq.

Slayd 13

Ta’lim harakat faoliyati haqidagi ta’surotni yaratishdan boshlanadi
Buning maqbul tartibi qo‘yidagicha:
Harakatni imkon qadar takomillashgan ko‘rinishda ko‘rsatish;
U haqda hikoya qilish shug‘ullanayotgan uni egallashini jadallashtirish maqsadida tezroq egallash yo‘llariga etibor beriladi;
Harakatni bajarish usullarini tushuntirish va uni qayta qayta ko‘rsatib berish;
Harakatni mustaqil bajarishga imkon yaratish. Zarur bo‘lsa xavfsizligini ta’minlash;
Harakatni qayta-qayta, iloji bo‘lsa sekinlashtirilgan holatda ko‘rsatib, texnikadagi asosiy kamchiliklarga etiborni qaratish

Slayd 14

Harakat haqidagi tasavvurni yaratish bir qancha takrorlashlar bilan yakunlanadi. Harakat faoliyatini bevosita o‘rganishga kirishilar ekan, uni qismlarga bo‘lib yoki to‘laligicha o‘rganish singari uslubiyatini aniqlab olish zarur. Agar harakat o‘ta murakkab bo‘lmasa va ijrochi uchun xavf tug‘dirmasa, uni to‘laligicha o‘rgangan ma’qul.

Slayd 15

Harakat texnikasini chuqur o‘rganish bosqichi
Asosiy vazifa-harakatni bajarish texnikasini kutilgan aniqlikka etkazish. Bosqichdagi ta’lim metodikasi xususiyati harakat texnikasi xususiyatlari haqidagi aniq va to‘liqroq ma’lumotlar olishga qaratilganligi hisoblandi. Shuning uchun ta’limni tashkil etishda harakatlarni to‘laligicha bajarish uslubiyatini qo‘llagan ma’qul. Bu bosqichda texnikani qismlarga ajratib qo‘llash uslubi, harakatning qaysidir qismini aniqroq bajarishni aniqlash lozim bo‘lganda qo‘llaniladi. Amalda ko‘rsatish usulidan tashqari rasmlar, kino lavha, kinogramma kabilardan ko‘proq foydalanish mumkin, shuningdek og‘zaki tushintirish uslubiyati ham yaxshi natija beradi.

Slayd 16

Harakatlarni takomillashtirish bosqichi
Asosiy vazifa turli sharoitlarda harakat faoliyatini mu’tadil amalga oshirish. Harakat faoliyatini ko‘p marta to‘laligicha takrorlash bu bosqichdagi ta’lim metodikasining xususiyati hisoblanadi.

Slayd 17

Harakatlarni takomillashtirish bosqichi
U quyidagi shakllarda qo‘llaniladi:

Harakatni dam olishning to‘la yoki qisqa oralig‘ida ko‘p marta takrorlash;
O‘shani bo‘limlar bilan takrorlash;
Tana va ruhning turli holatlarida (charchash, ko‘rish nazoratini cheklanishi va h. k. )
Harakatlarni takror bajarish;
Juda ko‘p miqdorda «silla quriguncha» takrorlash.

Slayd 18

Bundan tashqari, turli sharoitlarda ko‘nikmani shakllantirish, harakatlarni samarali bajarish maqsadida quyidagi metodlardan foydalaniladi;
Turli mashq bajariladigan joylar, turli snaryadlar, rang barang ob-havo sharoitlari kabi tashqi muhitning o‘zgaruvchan sharoitlarda harakatlarni bajarish;
Harakatni o‘rganguncha va o‘rgangandan keyin boshqa harakatlar bilan muvofiq ravishda biriktirish;
Harakatlarni bor kuch bilan, shuningdek chamalab ko‘rish va musobaqa sharoitlarida bajarish;
Harakatlarni qo‘shimcha siltovlar va aksincha kabi sharoitlarda bajarish

Slayd 19

Sport trenirovkasi jarayonida qo‘llaniladigan vositalar quyidagilardan iborat.

Musobaqa mashqlari–bu yaxlit xarakat faoliyati bo‘lib, sportda ixtisoslashish predmeti xisoblanadi va mazkur sport turi bo‘yicha o‘tkaziladigan musobaqa shartlariga to‘la mos xolda bajariladi. «Musobaqa mashqlari» tushunchasi ma’lum ma’noda «sport turi» degan tushunchaga o‘xshaydi.

Slayd 20

Sport trenirovkasi jarayonida qo‘llaniladigan vositalar quyidagilardan iborat.

Maxsus tayyorlov mashqlari musobaqa xarakatlari elementlarining, shuningdek qobiliyat namoyon etish shakli va xarakteri jixatidan ularga o‘xshash xarakat va xolatlarni o‘z ichiga oladi. Maxsus tayyorlov mashqlari masalan, yuguruvchilarda masofani qismlarga bo‘lib yugurishdan, gimnastikachilarda esa musobaqa kombinatsiyalarini qismlarga bo‘lib bajarishdan iborat bo‘lishi mumkin.

Slayd 21

Maxsus tayyorlov mashqlari qaysi maqsadda ishlatilishiga qarab yaqinlashtiruvchi va rivojlantiruvchi mashqlarga bo‘linadi.
Rivojlantiruvchi mashqlar esa ko‘proq funksional imkoniyatlarni (kuch, tezkorlik, chidamlilik va xakozolar) taraqqiy ettirishga qaratilgan bo‘ladi.
Yaqinlashtiruvchi mashqlar ko‘proq xarakat formasi, texnikasini egallashga qaratilgan bo‘ladi.

Slayd 22

Umumiy tayyorlov mashqlari
Umumiy tayyorlov mashqlari-sportchining umumiy tayyorgarligi vositasi bo‘lib xizmat qiladi. Bunday mashqlar sifatida xilma-xil mashqlardan foydalanish mumkin.
Umumiy tayyorlov mashqlarini tanlashda quyidagi talablarga rioya qilish zarur:
Sportchining umumiy tayyorgarligi xar tomonlama jismoniy tarbiyalash vazifalarini samarali xal etishga imkon beradigan vositalarni o‘z ichiga olishi kerak. Jumladan, barcha asosiy jismoniy fazilatlarning rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatuvchi mashqlarni tanlash kerak.

Slayd 23

Umumiy tayyorlov mashqlari
Sportchining umumiy tayyorgarligi sport ixtisosligining o‘ziga xos xususiyatlarini xam ifoda etishi kerak. Turli jismoniy mashqlar o‘rtasida o‘zaro xam ijobiy xam salbiy munosabatlar bo‘lishi mumkin. Bu turli jismoniy fazilatlar va xarakat malakalarining «ijobiy va salbiy ko‘chish» qonuniyatlari bilan izoxlanadi.

Slayd 24

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 25

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda