Sifat so‘z turkumi haqida umumiy ma’lumot

Slayd 1

Sifat so‘z turkumi haqida umumiy ma’lumot

Slayd 2

Sifat — predmetning belgisini, xususiyatini, rangini, shaklini, holatini bildiruvchi so‘z turkumidir.

“Qanday?”, “qanaqa?”, “qanchalik?” so‘roqlariga javob bo‘ladi.

Misollar: yaxshi, chiroyli, uzun, oq, sovuq, tez, mehribon.

Sifat haqida tushuncha

Slayd 3

Sifatlar belgi va xususiyatlarni bildiradi.

Gapda odatda aniqlovchi vazifasida keladi: chiroyli qiz, oq kitob, yangi uy.

Sifatlar daraja va nisbat shakllariga ega.

Sifatdan ot, ravish yasash mumkin:

go‘zal → go‘zallik, chiroyli → chiroylikcha.

Sifatning leksik-grammatik xususiyatlari

Slayd 4

Sifatlar turlanmaydi, ya’ni ular son, egalik, kelishik qo‘shimchalarini olmaydi.

Ammo daraja shakllarida o‘zgaradi: baland – balandroq – eng baland.

Sifatlar sifatlovchi va sifatlangan so‘z bilan bog‘lanadi: oq kitob, yosh bola, issiq choy.

Sifatning grammatik belgisi

Slayd 5

1. Belgi bildiruvchi sifatlar – yaxshi, katta, oq, sovuq, yumshoq.

2. Nisbat bildiruvchi sifatlar – temir eshik, tog‘ havosi, bolalar kiyimi.

3. Sifat darajalari – belgining kuchayishi yoki kamayishi darajasini bildiradi:

• Oddiy daraja: baland

• Qiyosiy daraja: balandroq

• Orttirma daraja: juda baland

• O‘ta orttirma daraja: eng baland

Sifatning ma’no turlari

Slayd 6

Oddiy – chiroyli

Qiyosiy – chiroyliroq

Orttirma – juda chiroyli

O‘ta orttirma – eng chiroyli

Sifat darajalari misollar bilan

Slayd 7

Gapda aniqlovchi bo‘lib keladi: oq ko‘ylak, yangi kitob.

Ba’zan kesim bo‘lib keladi: Bu gul chiroyli.

Otlashib, ega yoki to‘ldiruvchi vazifasini bajaradi: Yaxshilar yomonlarni yengadi.

Sifatlarning sintaktik vazifasi

Slayd 8

Sifatlar so‘z yasovchi qo‘shimchalar yordamida yasaladi: go‘zallik, oqsizlik, kattalashmoq.

Qo‘shma yoki birikma sifatlar hosil bo‘ladi: oq-ko‘k, shirinso‘z, tezkor.

Sifatdan so‘z yasalishi

Slayd 9

Sifat – predmetning belgisi va xususiyatini bildiruvchi muhim so‘z turkumi.

Tilimizda sifatlar nutqni ifodali va ta’sirchan qiladi.

Sifatlarni to‘g‘ri ishlatish nutq madaniyatini oshiradi.

Xulosa

Slayd 10

1. A. Madvaliyev. O‘zbek tili grammatikasi. – Toshkent, 2019.

2. Sh. Rahmatullayev. Tilshunoslik asoslari. – Toshkent, 2020.

3. O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, “Sifat” maqolasi.

Foydalanilgan adabiyotlar

Slayd 11

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 12

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda