O’quv jarayonini tashkil etishning shakllari

Slayd 1

O‘quv jarayonini tashkil etishning shakllari

Slayd 2

01 Atmosfera
02 Gidrosfera
03 Kriosfera(muz va qor)
04 Quruqlik yuza qismi
05 Biosfera
Oits (aids) haqida tushuncha
Ma’ruza matni
Bugungi ma’ruzamiz mavzusi OITS – Orttirilgan Immunitet Tanqisligi Sindromi haqida bo‘ladi. Ushbu mavzu bugungi kunda nafaqat tibbiyot sohasida, balki jamiyat hayotida ham juda muhim hisoblanadi. Chunki OITS inson salomatligiga jiddiy xavf tug‘diradigan kasalliklardan biridir.
Iqlim tizimi beshta muhim qatlamlarni o‘z ichiga olgan:

Slayd 3

Tashqi jarayonlar:
01 Quyosh radiatsiyasining kelishi
02 Litosferada sodir bo‘layotgan jarayonlar
03 Koinotdagi aerozollar va gazlar oqimi natijasida atmosfera tarkibi-ning o‘zgarishi
04 Okeanlar va materiklar chegarasining o‘zgarishi
OITS – bu organizmning immun tizimi keskin zaiflashishi bilan kechadigan holat bo‘lib, u OIV – Odam Immun Tanqisligi Virusi ta’siri natijasida rivojlanadi. Shuni alohida ta’kidlash kerakki, OIV va OITS bir xil tushuncha emas. OIV bu virus bo‘lsa, OITS esa ushbu virus sabab yuzaga keladigan kasallikning eng og‘ir bosqichidir.
OIV inson organizmiga tushgach, asosan immun tizimining muhim hujayralari hisoblangan CD4 hujayralarini zararlaydi. Natijada organizm turli infeksiyalar va kasalliklarga qarshi kurasha olmay qoladi. Agar OIV o‘z vaqtida aniqlanmasa va davolanmasa, u OITS bosqichiga o‘tadi.

Slayd 4

Ichki jarayonlar:
01 Atmosfera okeanlar
02 Quruqliklarning yuza qismi va muz (issiqlik almashuvi, bug‘lanish, yog‘ingarchiliklar) bilan o‘zaro aloqadorligi
03 Muz-okean o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir
04 Atmosferadagi gaz va aerozollar tarkibining o‘zgarishi
05 Bulutlilik
06 Qor va o‘simlik qoplami
OIV asosan uchta yo‘l bilan yuqadi. Birinchisi – himoyasiz jinsiy aloqa orqali. Ikkinchisi – qon orqali, ya’ni bir martalik bo‘lmagan shpritslardan foydalanish, tekshirilmagan qon quyish orqali. Uchinchisi esa – onadan bolaga, homiladorlik, tug‘ruq yoki emizish vaqtida yuqishi mumkin.
Ko‘pchilikda noto‘g‘ri tushunchalar mavjud. Masalan, OIV/OITS qo‘l berib ko‘rishish, quchoqlashish, birga ovqatlanish, havo orqali yoki hasharotlar chaqishi orqali yuqmaydi. Shu sababli OIV bilan yashayotgan insonlarga nisbatan kamsitish va chetlashish mutlaqo noto‘g‘ri hisoblanadi.

Slayd 5

Bu majmuali tizim quyidagi ko‘rsatkichlar bilan izohlanadi:
Harorat
Atmosfera yog‘ingarchiligi
Havo
Tuproq namligi
Qor va muz qoplami
Dengiz sathi
Kasallikning dastlabki bosqichlarida OIV belgilari aniq bilinmasligi mumkin. Ba’zi hollarda isitma, holsizlik, tomoq og‘rig‘i kabi belgilar kuzatiladi. OITS bosqichiga o‘tilganda esa tez-tez kasallanish, keskin ozib ketish va og‘ir infeksiyalar paydo bo‘ladi.
OIVni aniqlash uchun maxsus qon tahlillari o‘tkaziladi. Kasallikni erta aniqlash juda muhim, chunki o‘z vaqtida davolash orqali OITSning oldini olish mumkin. Bugungi kunda OIVni to‘liq yo‘q qiladigan dori mavjud emas, ammo antiretrovirus terapiya yordamida virus nazorat ostiga olinadi va inson uzoq, sog‘lom hayot kechirishi mumkin.

Slayd 6

Iqlim tizimi komponentlari o‘rtasida aylanma harakat mavjud bo‘lib biri ikkinchisidan kelib chiqadi va uning teskarisi. Bunday sharoitda iqlim o‘zgarish tezligi ortib boradi.
Masalan, haroratning ko‘tarilishi qor qoplamini qisqartiradi va o‘z navbatida quyosh nurlarini atmosferaga qaytarishni kamaytiradi. Natijada Yer ortiqcha energiyani yutadi, haroratning yana ko‘tarilishiga va qor – muzliklar erishi jadallashadi. Mazkur iqlim tizimida kimgadir nisbatan ijobiy jarayondir.
OIV/OITSning oldini olish uchun bir qator profilaktik choralar mavjud. Jumladan, himoyalangan jinsiy aloqa qilish, faqat bir martalik tibbiy asboblardan foydalanish, qon topshirish va qabul qilishda tekshiruvdan o‘tkazish, shuningdek, sog‘lom turmush tarziga amal qilish muhim ahamiyatga ega.
Xulosa qilib aytganda, OITS og‘ir kasallik bo‘lsa-da, bilim va ehtiyot choralar orqali uning oldini olish mumkin. Har bir inson o‘z salomatligi uchun mas’ul bo‘lishi, shuningdek, OIV bilan yashovchi insonlarga nisbatan tushuncha va hurmat bilan munosabatda bo‘lishi zarur.

Slayd 7

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 8

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda