Milliy va harakatli oyinlarda xavfsizlik qoidalari

Slayd 1

Milliy va harakatli oyinlarda xavfsizlik qoidalari

Slayd 2

Reja:
Milliy va harakatli o‘yinlarning tarbiyaviy va sog‘lomlashtiruvchi ahamiyati
Milliy va harakatli o‘yinlarda xavfsizlik tushunchasi va uning zarurati
O‘yinlarni o‘tkazishda umumiy xavfsizlik qoidalari
O‘yin maydonini va jihozlarni xavfsiz holatda tayyorlash

Slayd 3

Mavzuning maqsadi: «Milliy va harakatli oyinlarda xavfsizlik qoidalari. «Dan asosiy maqsad — Milliy va harakatli o‘yinlarni tashkil etish va o‘tkazish jarayonida ishtirokchilarning hayoti va sog‘lig‘ini muhofaza qilish, jarohatlanish xavfini kamaytirish hamda o‘yinlarning samaradorligini oshirish uchun zarur bo‘lgan xavfsizlik qoidalari haqida bilim va ko‘nikmalarni shakllantirishdan iborat. Shuningdek, o‘quvchilarda o‘yin jarayonida intizom, mas’uliyat va o‘zaro hurmatni rivojlantirish, xavfsizlik qoidalariga ongli ravishda rioya qilish madaniyatini tarbiyalash ham mazkur mavzuning asosiy maqsadi hisoblanadi.
Mavzuning vazifalari:
Milliy va harakatli o‘yinlarning o‘ziga xos xususiyatlari haqida tushuncha berish
O‘yin jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xavf-xatarlarni aniqlash va tahlil qilish
Xavfsizlik qoidalarining ahamiyati va ularga rioya qilish zaruratini tushuntirish
O‘yin maydonini va jihozlarni xavfsiz holatda tayyorlash ko‘nikmalarini shakllantirish
Ishtirokchilarning yosh va jismoniy tayyorgarlik darajasini hisobga olishni o‘rgatish

Slayd 4

Milliy va harakatli o‘yinlarning ahamiyati
Milliy va harakatli o‘yinlar yosh avlodni jismonan chiniqtirish, chaqqonlik, tezkorlik, kuch va bardoshlilikni rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi. Bu o‘yinlar orqali o‘quvchilarda jamoada ishlash, o‘zaro hurmat, intizom va milliy qadriyatlarga sadoqat kabi fazilatlar shakllanadi. Shu bilan birga, harakatli o‘yinlar sog‘lom turmush tarzini qaror toptirishga xizmat qiladi.

Xavfsizlik qoidalariga rioya qilishning zarurati
Milliy va harakatli o‘yinlar faol harakatlar bilan bog‘liq bo‘lgani sababli turli jarohatlar yuzaga kelishi mumkin. Shuning uchun xavfsizlik qoidalariga rioya qilish o‘yin jarayonining ajralmas qismi hisoblanadi. Xavfsizlik qoidalariga amal qilish ishtirokchilarning sog‘lig‘ini asrash, baxtsiz hodisalarning oldini olish va o‘yinlarni samarali tashkil etishni ta’minlaydi.

Slayd 5

Milliy va harakatli o‘yinlarning ahamiyati
O‘yinlarni o‘tkazishdan oldingi xavfsizlik choralari
O‘yin boshlanishidan avval o‘yin maydoni tekis, toza va xavfsiz holatda bo‘lishi lozim. Maydonda sirpanchiq joylar, keskin buyumlar yoki xavf tug‘diruvchi to‘siqlar bo‘lmasligi kerak. Ishtirokchilar sport kiyimi va poyabzalida bo‘lishi, tanani qizdirish mashqlari (badantarbiya) bajarilishi zarur. O‘qituvchi yoki tashkilotchi o‘yin qoidalari va xavfsizlik talablarini tushuntirib berishi shart.
Milliy o‘yinlarda xavfsizlik qoidalarining o‘ziga xosligi
Ba’zi milliy o‘yinlar, masalan, kurash, arqon tortish, uloq-ko‘pkari kabi o‘yinlar kuch va chaqqonlikni talab qiladi. Bu o‘yinlarda xavfsizlik choralariga yanada jiddiy e’tibor berish zarur. Kurashda belgilangan usullardan foydalanish, himoya kiyimlaridan foydalanish, arqon tortishda ishtirokchilar soni va joylashuvini to‘g‘ri belgilash muhim ahamiyatga ega.

Slayd 6

Milliy va harakatli o‘yinlarning ahamiyati
O‘yin jarayonida xavfsizlikni ta’minlash
O‘yin davomida barcha ishtirokchilar belgilangan qoidalarga qat’iy amal qilishi kerak. Bir-birini itarish, qo‘pol harakatlar qilish, o‘yin qoidalarini buzish qat’iyan man etiladi. O‘qituvchi yoki hakam o‘yin jarayonini doimiy nazorat qilib borishi, xavfli vaziyatlarda o‘yinni to‘xtatishi lozim. Ishtirokchilarning jismoniy holati doimo e’tiborda bo‘lishi kerak.

Slayd 7

Jarohatlanishning oldini olish va birinchi yordam
Jarohatlanishning oldini olish uchun ishtirokchilarning jismoniy tayyorgarlik darajasi hisobga olinishi lozim. O‘yin vaqtida kichik jarohatlar yuz bersa, darhol birinchi yordam ko‘rsatilishi kerak. O‘qituvchi yoki mas’ul shaxs birinchi yordam ko‘rsatish bo‘yicha boshlang‘ich bilimlarga ega bo‘lishi zarur. Og‘ir holatlarda esa tibbiy xodimga murojaat qilish shart.
O‘qituvchi va tashkilotchilarning mas’uliyati
Milliy va harakatli o‘yinlarda xavfsizlikni ta’minlashda o‘qituvchi va tashkilotchilarning mas’uliyati juda katta. Ular o‘yinlarni to‘g‘ri rejalashtirishi, xavfsizlik qoidalarini tushuntirishi va o‘yin jarayonini doimiy nazorat qilishi lozim. Shuningdek, o‘quvchilarda xavfsizlik madaniyatini shakllantirish ham ularning muhim vazifalaridan biridir.

Slayd 8

Ishtirokchilarning yosh va jismoniy imkoniyatlarini hisobga olish

Milliy va harakatli o‘yinlarni tashkil etishda ishtirokchilarning yoshi, jismoniy rivojlanish darajasi va sog‘lig‘i albatta e’tiborga olinishi kerak. Kichik yoshdagi bolalar uchun soddaroq va kam xavfli o‘yinlar tanlanadi, katta yoshdagilar uchun esa murakkabroq va harakatlar ko‘proq talab qilinadigan o‘yinlardan foydalanish mumkin. Jismoniy imkoniyatlarga mos bo‘lmagan mashqlar jarohatlanish xavfini oshiradi.
O‘yin boshlanishidan oldin o‘qituvchi yoki tashkilotchi o‘yin qoidalarini aniq va tushunarli tarzda tushuntirib berishi lozim. Ishtirokchilar qoidalarni bilishi va ularga amal qilishi shart. Intizomning buzilishi, qo‘pol harakatlar va o‘zboshimchalik xavfli holatlarning yuzaga kelishiga sabab bo‘lishi mumkin. Shu sababli tartib va intizom xavfsizlikning asosiy omillaridan biri hisoblanadi.

Sport kiyimi va jihozlarining xavfsizlikdagi o‘rni
O‘yin qoidalarini tushuntirish va intizomni saqlash

O‘yin jarayonida qulay va xavfsiz sport kiyimi hamda poyabzal muhim ahamiyatga ega. Kiyim harakatni cheklamasligi, poyabzal esa sirpanmaydigan va oyoqqa mos bo‘lishi lozim. Jihozlar (to‘p, arqon, belbog‘ va boshqalar) sifatli, butun va xavfsiz holatda bo‘lishi kerak. Nosoz yoki yaroqsiz jihozlardan foydalanish qat’iyan man etiladi.

Slayd 9

Ochiq va yopiq maydonlarda o‘yin o‘tkazishda xavfsizlik
Ochiq havoda o‘tkaziladigan o‘yinlarda ob-havo sharoiti e’tiborga olinadi. Juda issiq, sovuq yoki yomg‘irli havoda o‘yinlarni o‘tkazish cheklanadi. Yopiq sport zallarida esa shamollatish tizimi, yoritish va pol qoplamasining holati tekshiriladi. Har ikki holatda ham xavfsiz muhit yaratish birinchi o‘rinda turadi.

Slayd 10

O‘yin davomida psixologik xavfsizlikni ta’minlash
Milliy va harakatli o‘yinlarda nafaqat jismoniy, balki psixologik xavfsizlik ham muhim hisoblanadi. Ishtirokchilar o‘zlarini erkin va ishonchli his qilishi, kamsitish, masxara qilish yoki bosim ostida qolmasligi kerak. O‘qituvchi o‘yin jarayonida ijobiy muhit yaratib, o‘quvchilarni qo‘llab-quvvatlashi lozim. Bu holat o‘yin samaradorligini oshiradi va jarohatlanish xavfini kamaytiradi.

Slayd 11

Guruh bilan o‘ynaladigan o‘yinlarda xavfsizlik
Jamoaviy o‘yinlarda ishtirokchilar o‘zaro kelishilgan holda harakat qilishi zarur. Bir-birini ogohlantirmasdan keskin harakat qilish, yugurib kelib to‘qnashish kabi holatlar xavf tug‘diradi. Shuning uchun jamoaviy o‘yinlarda masofa saqlash, belgilangan hududdan chiqmaslik va o‘zaro hamkorlik qoidalariga rioya etish talab etiladi.

Slayd 12

O‘yinlarni bosqichma-bosqich tashkil etish
Xavfsizlikni ta’minlash uchun o‘yinlar bosqichma-bosqich tashkil etilishi kerak. Avval sodda va kam harakatli o‘yinlar, keyin esa murakkabroq o‘yinlarga o‘tiladi. Bu ishtirokchilarning organizmini yuklamaga moslashtiradi va jarohatlanish ehtimolini kamaytiradi.

Slayd 13

Milliy va harakatli o‘yinlar o‘tkaziladigan joyda birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish uchun zarur vositalar (dori qutisi, bint, antiseptiklar) mavjud bo‘lishi kerak. O‘qituvchi yoki tashkilotchi birinchi yordam ko‘rsatish bo‘yicha boshlang‘ich bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishi muhim. Og‘ir jarohatlar yuzaga kelganda esa darhol tibbiy muassasaga murojaat qilinadi.
Tibbiy nazorat va sog‘liqni tekshirishning ahamiyati

Milliy va harakatli o‘yinlar ishtirokchilardan jismoniy faollikni, kuch va chaqqonlikni talab qiladi. Shu sababli o‘yinlarni tashkil etishdan oldin va jarayonida tibbiy nazoratni amalga oshirish muhim hisoblanadi. Tibbiy nazorat ishtirokchilarning sog‘lig‘ini mustahkamlash, ortiqcha yuklama berilishining oldini olish va jarohatlanish xavfini kamaytirishga xizmat qiladi.
Birinchi tibbiy yordamni tashkil etish

O‘yinlar davomida o‘qituvchi yoki mas’ul shaxs ishtirokchilarning jismoniy holatini doimiy kuzatib borishi kerak. Haddan tashqari charchash, nafas qisishi, bosh aylanishi yoki og‘riq sezilganda ishtirokchini o‘yindan chiqarish zarur. Bu holatlar o‘z vaqtida aniqlansa, jiddiy asoratlarning oldi olinadi.

Sog‘liqni oldindan tekshirish

Mashg‘ulot jarayonidagi tibbiy kuzatuv

Milliy va harakatli o‘yinlarga jalb etiladigan ishtirokchilarning sog‘lig‘i mashg‘ulotlar boshlanishidan avval tekshirilishi lozim. Yurak-qon tomir tizimi, nafas olish holati va umumiy jismoniy rivojlanish darajasi baholanadi. Surunkali kasalliklari yoki vaqtinchalik sog‘liq muammolari mavjud bo‘lgan ishtirokchilar uchun yengillashtirilgan mashqlar tavsiya etiladi yoki vaqtincha o‘yinlardan chetlashtiriladi.
Tibbiy nazorat va sog‘liqni tekshirish

Slayd 14

Takliflar
Milliy va harakatli o‘yinlarni o‘tkazishdan oldin xavfsizlik bo‘yicha qisqa yo‘riqnoma o‘tkazishni majburiy qilish
Har bir o‘yin uchun alohida xavfsizlik qoidalari ishlab chiqish va ishtirokchilarga oldindan tanishtirish
O‘yin maydonlari va sport jihozlarini muntazam ravishda texnik ko‘rikdan o‘tkazib borish
Ishtirokchilarning yosh, jismoniy tayyorgarligi va sog‘lig‘ini hisobga olgan holda o‘yinlarni tanlash
Mashg‘ulotlar oldidan va keyin majburiy badantarbiya va tiklanish mashqlarini tashkil etish
O‘qituvchi va murabbiylarning birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish bo‘yicha bilim va malakalarini oshirish
O‘yin jarayonida intizom va o‘zaro hurmat muhitini mustahkamlash
Jarohatlanish xavfi yuqori bo‘lgan o‘yinlarda himoya vositalaridan foydalanishni joriy etish
Ochiq maydonlarda o‘tkaziladigan o‘yinlarda ob-havo sharoitini qat’iy hisobga olish

Slayd 15

Xulosa
Xulosa qilib aytganda, milliy va harakatli o‘yinlar yosh avlodni jismonan va ma’naviy jihatdan barkamol etib tarbiyalashda muhim ahamiyatga ega. Biroq ushbu o‘yinlarni tashkil etish va o‘tkazish jarayonida xavfsizlik qoidalariga qat’iy rioya qilinmasa, turli jarohatlar va noxush holatlar yuzaga kelishi mumkin. Shu sababli o‘yinlarni rejalashtirishdan boshlab yakuniga qadar xavfsizlik masalalariga alohida e’tibor qaratish zarur.
O‘yin maydonining tayyorligi, sport jihozlarining sozligi, ishtirokchilarning yosh va jismoniy imkoniyatlarini hisobga olish, shuningdek, tibbiy nazorat va birinchi yordamning tashkil etilishi xavfsizlikni ta’minlovchi asosiy omillar hisoblanadi. O‘qituvchi va murabbiylarning mas’uliyati, ularning nazorati hamda o‘quvchilarning intizomli bo‘lishi xavfsiz va samarali o‘yinlarni ta’minlaydi.
Xavfsizlik qoidalariga rioya qilish orqali milliy va harakatli o‘yinlarning sog‘lomlashtiruvchi va tarbiyaviy ahamiyati yanada oshadi. Natijada o‘yinlar nafaqat jismoniy rivojlanishga, balki o‘quvchilarda mas’uliyat, o‘zaro hurmat va sog‘lom turmush tarzi madaniyatini shakllantirishga xizmat qiladi.

Slayd 16

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 17

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda