Mikroelementlar va vitaminlar tanqisligi salomatlikka ta’siri

Slayd 1

Inson salomatligini ta’minlashda mikro elementlar va vitaminlar tanqisligi

Slayd 2

Iqlimning shakllanishiga va o‘zgarishiga ta’sir ko‘rsatuvchi ushbu tizim komponentlaridagi jarayonlar tashqi va ichki ierarxik joylashgan qismlarga ajratiladi.
Iqlim tizimi beshta muhim qatlamlarni o‘z ichiga olgan:
Atmosfera
Gidrosfera
Kriosfera(muz va qor)
Quruqlik yuza qismi
Biosfera
Inson salomatligini saqlash va mustahkamlashda to‘g‘ri ovqatlanish muhim ahamiyatga ega. Ovqat tarkibidagi oqsillar, yog‘lar va uglevodlar bilan bir qatorda mikroelementlar va vitaminlar organizm hayot faoliyati uchun zarur bo‘lgan muhim moddalardir. Ularning yetishmasligi turli kasalliklar va funksional buzilishlarga olib keladi.
Mikroelementlar haqida tushuncha
Mikroelementlar – bu organizmda juda oz miqdorda bo‘lsa ham, hayotiy jarayonlar uchun zarur bo‘lgan mineral moddalardir. Ular fermentlar faoliyatida, gormonlar sintezida, qon hosil bo‘lishida va immun tizimi faoliyatida muhim rol o‘ynaydi. Asosiy mikroelementlarga temir, yod, rux, mis, ftor, selen kiradi.

Slayd 3

Tashqi jarayonlar:
Quyosh radiatsiyasining kelishi
Litosferada sodir bo‘layotgan jarayonlar
Koinotdagi aerozollar va gazlar oqimi natijasida atmosfera tarkibi-ning o‘zgarishi
Okeanlar va materiklar chegarasining o‘zgarishi
Masalan, temir qon tarkibidagi gemoglobinning asosiy qismi bo‘lib, u kislorodni to‘qimalarga yetkazib beradi. Temir tanqisligi kamqonlikka olib keladi, natijada holsizlik, bosh aylanishi va ish qobiliyatining pasayishi kuzatiladi. Yod qalqonsimon bez faoliyati uchun zarur bo‘lib, uning yetishmasligi bo‘qoq kasalligiga sabab bo‘ladi. Rux immunitetni mustahkamlaydi, jarohatlarning tez bitishiga yordam beradi.
Vitaminlar va ularning ahamiyati
Vitaminlar – bu organizmda sintez qilinmaydigan yoki yetarli miqdorda hosil bo‘lmaydigan, oziq-ovqat orqali olinadigan biologik faol moddalardir. Vitaminlar moddalar almashinuvida, asab tizimi faoliyatida va immun himoyada muhim rol o‘ynaydi.
Vitaminlar suvda eriydigan (B guruhi, C vitamini) va yog‘da eriydigan (A, D, E, K) turlarga bo‘linadi. Har bir vitaminning organizmda o‘ziga xos vazifasi mavjud.

Slayd 4

Ichki jarayonlar:
Atmosfera okeanlar
Quruqliklarning yuza qismi va muz (issiqlik almashuvi, bug‘lanish, yog‘ingarchiliklar) bilan o‘zaro aloqadorligi
Muz-okean o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir
Atmosferadagi gaz va aerozollar tarkibining o‘zgarishi
Bulutlilik
Qor va o‘simlik qoplami
Masalan, A vitamini ko‘rish qobiliyatini saqlashda, teri va shilliq qavatlarning sog‘lom bo‘lishida muhimdir. Uning tanqisligi tungi ko‘rlikka olib kelishi mumkin. C vitamini immun tizimini mustahkamlaydi, organizmning infeksiyalarga qarshi kurashishini kuchaytiradi. D vitamini suyak va tishlar rivoji uchun zarur bo‘lib, uning yetishmasligi raxit kasalligiga sabab bo‘ladi.
Mikroelementlar va vitaminlar tanqisligining sabablari
Mikroelementlar va vitaminlar tanqisligi bir necha omillar natijasida yuzaga keladi. Bular orasida noto‘g‘ri ovqatlanish, bir xil va muvozanatsiz taomlar iste’moli, ekologik muammolar, oshqozon-ichak kasalliklari va surunkali stress holatlari muhim o‘rin tutadi. Ayniqsa, talabalar, bolalar, homilador ayollar va keksalarda bu tanqislik tez-tez uchraydi.

Slayd 5

Harorat
Atmosfera yog‘ingarchiligi
Tuproq namligi
Qor va muz qoplami
Tanqislikning salomatlikka ta’siri
Vitamin va mikroelementlar yetishmovchiligi organizmning umumiy holatini yomonlashtiradi. Immunitet pasayadi, tez charchash, asabiylashish, diqqatning susayishi kuzatiladi. Uzoq muddatli tanqislik esa surunkali kasalliklar, rivojlanishning sekinlashuvi va mehnat qobiliyatining pasayishiga olib keladi.
Oldini olish choralari
Mikroelementlar va vitaminlar tanqisligining oldini olish uchun to‘g‘ri va muvozanatli ovqatlanish muhimdir. Ratsionda sabzavotlar, mevalar, sut mahsulotlari, go‘sht, baliq va don mahsulotlari yetarli bo‘lishi kerak. Shuningdek, shifokor tavsiyasi asosida vitamin-mineral komplekslar qabul qilish mumkin.

Slayd 6

Iqlim tizimi komponentlari o‘rtasida aylanma harakat mavjud bo‘lib biri ikkinchisidan kelib chiqadi va uning teskarisi. Bunday sharoitda iqlim o‘zgarish tezligi ortib boradi.
Masalan, haroratning ko‘tarilishi qor qoplamini qisqartiradi va o‘z navbatida quyosh nurlarini atmosferaga qaytarishni kamaytiradi. Natijada Yer ortiqcha energiyani yutadi, haroratning yana ko‘tarilishiga va qor – muzliklar erishi jadallashadi. Mazkur iqlim tizimida kimgadir nisbatan ijobiy jarayondir.

Slayd 7

Lekin unda, salbiy xususiyatlar ham bor. Masalan, haroratning ko‘tarilishi bilan bug‘lanishning ortishi natijasida bulutli kunlarning ortishi oqibatida quyosh nurlarining yer yuzasiga kamroq tushishi natijasida havo sovib ketishi ham mumkin.
Issiqlik va namlik almashinuvi hamda atmosfera havosining sirkulyatsiyasi iqlim hosil qiluvchi omillardan biridir.

Slayd 8

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 9

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda