Maktabgacha yoshdagi eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni

Slayd 1

Maktabgacha yoshdagi eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni psixologik-pedagogik tekshirish

Slayd 2

Reja:
Tug‘ilgandan 3 yoshgacha davr xususiyatlari
Maktabgacha yosh davr xususiyatlari
Maktabgacha yoshdagi eshitishida nuqsoni bo‘lgan
bolalarning psixologik-pedagogik xususiyatlari

Slayd 3

Gu-gulash va taqlidiy tovushlar kam kuzatiladi
Tug‘ilgandan 3 yoshgacha davr xususiyatlari
Tug‘ilgandan 3 yoshgacha bo‘lgan davr bolaning asosiy psixik va nutqiy rivojlanish poydevori shakllanadigan davr hisoblanadi. Bu davrda eshitish nuqsoni mavjudligi bolaning rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda:
tovushlarga reaksiya sust yoki umuman bo‘lmaydi
muloqot asosan vizual va taktil vositalar orqali amalga oshadi
kattalar bilan emotsional aloqa kechroq shakllanadi

Slayd 4

Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda
Nutqiy rivojlanish sekinlashgan bo‘ladi;
lug‘at boyligi cheklangan;
muloqotda qiyinchiliklar kuzatiladi;
o‘yin faoliyati ko‘proq ko‘rgazmali va harakatli xarakterda bo‘ladi

Slayd 5

Mustaqillik ortadi.
Maktabgacha yosh davr xususiyatlari
Maktabgacha yosh (3–6/7 yosh) — bolaning shaxs sifatida shakllanishi jadallashadigan, o‘yin yetakchi faoliyat bo‘lgan davrdir. Normal rivojlanishda:
nutq faol rivojlanadi
ijtimoiy munosabatlar kengayadi
tafakkur, xotira va diqqat shakllanadi

Slayd 6

Diqqatning tez chalg‘ishi
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishida birlamchi va ikkilamchi nuqsonlar farqlanadi. Birlamchi nuqson — eshitishning buzilishi, ikkilamchi nuqsonlar esa nutq, muloqot va shaxsiy rivojlanishdagi qiyinchiliklardir.
Asosiy psixologik xususiyatlar:
ko‘ruv idrokining nisbatan yaxshi rivojlanganligi
vizual xotiraning ustunligi
ko‘rgazmali-obrazli tafakkurning rivojlanganligi
emotsional holatlarning yetarli ifodalanmasligi

Slayd 7

Maktabgacha yoshdagi eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni psixologik-pedagogik tekshirish ularning rivojlanish imkoniyatlarini aniqlash va samarali yordam ko‘rsatishning muhim shartidir. Tug‘ilgandan 3 yoshgacha bo‘lgan davrda erta aniqlash va erta aralashuv keyingi rivojlanish uchun mustahkam asos yaratadi. Maktabgacha yosh davrida esa kompleks tekshiruv orqali bolaning nutqiy, psixik va ijtimoiy rivoji baholanib, individual yondashuv asosida ta’lim-tarbiya tashkil etiladi. To‘g‘ri tashkil etilgan psixologik-pedagogik tekshiruv eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning to‘laqonli rivojlanishiga xizmat qiladi.

Slayd 8

D.B. Elkonin (o‘yin faoliyati nazariyasi)
D.B. Elkonin maktabgacha yosh davrida o‘yin faoliyati yetakchi faoliyat ekanini ta’kidlab, tekshiruv aynan o‘yin orqali olib borilishi kerakligini asoslagan.
Unga ko‘ra:
o‘yin jarayonida bolaning nutqi, tafakkuri va emotsional holati eng tabiiy tarzda namoyon bo‘ladi;
eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda rolli o‘yinlar rivojlanish darajasini aniqlash muhim diagnostik ko‘rsatkichdir.
Olimlar fikrlari asosida umumiy xulosa
Olimlarning ilmiy qarashlariga ko‘ra, maktabgacha yoshdagi eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni psixologik-pedagogik tekshirish erta, tizimli va kompleks bo‘lishi lozim. Tekshiruv jarayoni faqat nuqsonlarni aniqlashga emas, balki bolaning rivojlanish imkoniyatlari, kompensator qobiliyatlari va shaxsiy xususiyatlarini ochib berishga xizmat qilishi kerak. Aynan shunday yondashuvgina samarali korreksion-ta’limiy ishlarni tashkil etish imkonini beradi.

Slayd 9

L.S. Vygotskiy eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarni tekshirish masalasida kompleks yondashuv tarafdori bo‘lgan.
Uning fikricha:
Nuqson bolaning rivojlanishini to‘liq belgilab bermaydi, asosiy ta’sirni ijtimoiy muhit ko‘rsatadi.
Psixologik-pedagogik tekshiruv faqat kamchiliklarni emas, balki bolaning imkoniyatlari va rivojlanish zonasini aniqlashi kerak.
Erta yoshda o‘tkazilgan tekshiruv ikkilamchi nuqsonlarning oldini oladi.
Vygotskiy ta’kidlaganidek, tekshiruv jarayoni «tashxis qo‘yish» emas, balki rivojlantirishga yo‘naltirilgan bo‘lishi zarur.
R.M. Boskis (surdopsixologiya asoschisi)
R.M. Boskis maktabgacha yoshdagi kar va zaif eshituvchi bolalarni tekshirishda nutq va muloqot faoliyatini asosiy ko‘rsatkich deb hisoblagan.
Unga ko‘ra:
erta yoshdagi tekshiruv bolaning keyingi nutqiy rivojini prognoz qilish imkonini beradi;
bolaning imo-ishora, mimika va harakatlar orqali muloqot qilish qobiliyati alohida baholanishi lozim;
tekshiruv jarayonida bolaning emotsional holati hisobga olinmasa, natijalar to‘liq bo‘lmaydi.
Boskis bolani tekshirishda kuzatish va o‘yin faoliyatini asosiy metod sifatida ko‘rsatgan.

Slayd 10

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 11

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda