Kreativ qobilyatlarni rivojlantirishda AKT dasturlaridan foydalanish

Slayd 1

Kreativ qobilyatlarni rivojlantirishda Akt dasturlaridan foydalanish

Slayd 2

Reja:
Pedagogik faoliyatni tashkil etishda axborot texnologiyalari imkoniyatlaridan ijodiy foydalanishning o’ziga xos hususiyatlari
Axborot texnologiyalari imkoniyatlaridan ta’lim jarayonida foydalanishning ahamiyati
Talabalarning kreativ fikrlash ko’nikmalariga egaliklarini baholash
Talabalar bilan «Klaster» metodi ustida ishlash

Slayd 3

Akt vositasi
Tarbiyachining maqsadi
Kreativ natija
Lego Digital Designer
Konstruksiya yasashni o’rgatish
Fazoviy tafakkur va muhandislik ijodi
Planshet (Chizish ilovalari)
Ranglar bilan ishlash
Tasviriy san’atga qiziqish va erkinlik
Audio-ertaklar
Tinglab tushunish
Tasavvur qilish qobiliyati (obrazli fikrlash)
Maktabgacha ta’lim (Mtt) tarbiyachisi uchun Akt — bu bolaning qiziqishini uyg‘otuvchi eng kuchli vositadir. Tarbiyachi quyidagi usullarni qo‘llashi mumkin:

AVizual va sensor o‘sish uchun:
Interaktiv doskalar: Bola qo‘li bilan shakllarni chizadi, ranglarni aralashtiradi. Bu mayda motorika va estetik didni rivojlantiradi.
Virtual ekskursiyalar: Bolalarni xonadan chiqmagan holda hayvonot bog‘i, okean tubi yoki boshqa davlatlarga «sayohat» qildirish.
BMantiqiy va ijodiy fikrlash uchun:
Elektron didaktik o‘yinlar: «Ortiqchasini top», «Zanjirni davom ettir» kabi o‘yinlarning raqamli varianti bolada tezkor qaror qabul qilishni shakllantiradi.
Raqamli hikoyachilik (Digital Storytelling): Tarbiyachi bolalar bilan birga planshetda oddiy qahramonlar yaratadi va ularga ovoz berib, kichik multfilm yasaydi.

Slayd 4

Xususiyat
Tavsifi
Integratsiyalashgan yondashuv
AKTni fanning mazmuni bilan uzviy bog‘lash (Tpack modeli).
Interaktivlik
Talaba va dasturiy ta’minot o’rtasidagi ikki tomonlama aloqa.
Multimediaviylik
Matn, ovoz, video va grafikani bir vaqtda qo’llash orqali kreativlikni qo’zg’atish.
Moslashuvchanlik
Har bir talabaning individual ijodiy tempiga moslashish imkoniyati.
Metodologik asos: Mazkur masala zamonaviy Konstruktivizm nazariyasiga tayanadi. Unga ko’ra, bilim tayyor holda berilmaydi, balki raqamli vositalar yordamida talaba tomonidan «quriladi».
Pedagogik faoliyatda Akt shunchaki doska o‘rnini bosuvchi vosita emas, balki katalizator vazifasini o‘taydi.
Asosiy xususiyatlar sxemasi:
Pedagogik faoliyatni tashkil etishda AKTdan ijodiy foydalanishning xususiyatlari

Slayd 5

Akt yo’nalishi
Kreativ imkoniyati
Amaliy misol
Vizuallashtirish
Abstrakt tushunchalarni obrazli ko’rinishga keltirish.
MindMeister yoki Canva orqali intellektual xaritalar chizish.
Simulyatsiya va Modellash
«Nima bo’ladi, agar…?» degan savolga javob izlash.
PhET simulyatorlari orqali virtual tajribalar o’tkazish.
Kollaboratsiya
Jamoaviy ijodkorlikni masofadan turib amalga oshirish.
Padlet doskasida umumiy loyiha ustida ishlash.
Sun’iy intellekt (Ai)
G’oyalar generatori sifatida foydalanish.
ChatGPT yoki Midjourney orqali brainstorm o’tkazish.
Akt imkoniyatlaridan ta’lim jarayonida foydalanishning ahamiyati
Metodologik asos: Konnektivizm (G. Siemens) nazariyasi. Raqamli dunyoda o’rganish — bu axborot tugunlarini birlashtirish va yangi g’oyalar yaratish jarayonidir.
AKTning ahamiyati quyidagi jadvalda kreativlik prizmasi orqali ko‘rsatilgan:

Slayd 6

Tarbiyachi mashg‘ulotda AKTdan foydalanganda quyidagi «Oltin zanjir»ga amal qilishi shart:
Hissiy turtki (Engagement): Akt orqali qiziqarli muammo yoki savol qo‘yiladi.
Izlanish (Exploration): Raqamli vositalar yordamida yechim qidiriladi.
Mahsulot yaratish (Expression): Bola o‘rganganlari asosida o‘zining kichik «asari»ni (rasm, hikoya, model) yaratadi.
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida (Mtt) Akt vositalaridan foydalanish shunchaki texnik jarayon emas, balki bolaning psixologik va intellektual rivojlanishiga xizmat qiluvchi metodik tizimdir.

Slayd 7

1. Interaktiv doskalar va ekranlar (Smart Board)
Bu vosita MTTda «vizual markaz» vazifasini o‘taydi.
Mazmuni: Interaktiv doska an’anaviy ko‘rgazmali qurollardan farqli o‘laroq, bolani passiv kuzatuvchidan aktiv ishtirokchiga aylantiradi.
Pedagogik imkoniyati: Bola ekrandagi ob’ektlarni qo‘li bilan surishi, bo‘yashi yoki guruhlarga ajratishi mumkin. Bu uning mayda motorikasini va fazoviy tafakkurini rivojlantiradi.

Slayd 8

Bu vosita darsning hissiy boyligini ta’minlaydi.
Mazmuni: Ovozli ertaklar, videoroliklar va musiqali animatsiyalar orqali bolaning diqqati jamlanadi.
Pedagogik imkoniyati: Murakkab tabiat hodisalarini (masalan, kapalakning paydo bo‘lishi yoki fasllar almashinuvi) dinamik ko‘rinishda ko‘rsatish orqali bolada dunyoqarash kengayadi.
2. Multimediali proyektorlar va taqdimotlar

Slayd 9

Vosita nomi
Qaysi sohani rivojlantiradi?
Natija
Audiovizual vositalar
Nutq va eshitish qobiliyati
Lug‘at boyligi oshadi, talaffuz yaxshilanadi.
Virtual sayohatlar
Atrof-muhit bilan tanishish
Bolaning tasavvuri va qiziquvchanligi ortadi.
Elektron test-o‘yinlar
Mantiqiy tafakkur
Tezkor qaror qabul qilish va tahlil qilish.
5. Robototexnika to‘plamlari (Bee-Bot, Matatalab)
Dasturlashning ilk elementlarini o‘rgatuvchi vositalar.
Mazmuni: Bu kichik robot-o‘yinchoqlar bo‘lib, bola ularni ma’lum bir manzilga borishi uchun tugmalar yordamida «dasturlaydi».
Pedagogik imkoniyati: Bolada algoritmik fikrlash shakllanadi. U «oldin o‘ngga, keyin to‘g‘riga» kabi ketma-ketlikni rejalashtirishni o‘rganadi.
MTTda AKTdan foydalanishning mazmuniy jadvali

Slayd 10

Tarbiyachi uchun Akt — bu faqatgina texnika emas, balki didaktik materialning yangi formati. MTTda AKTdan foydalanishda SanPiN (gigiyena) talablariga rioya qilish, ya’ni bolaning ekran qarshisida bo‘lish vaqtini (odatda 10-15 daqiqa) nazorat qilish pedagogning eng muhim vazifasidir.
AKTdan foydalanishda xavfsizlik qoidalari (Pedagogik eslatma)
Tarbiyachi mashg‘ulot davomida quyidagilarga e’tibor berishi shart:
Vaqt me’yori: Elektron qurilmalar bilan ishlash 10–12 daqiqadan oshmasligi kerak.
Ko‘z mashqlari: Mashg‘ulotdan so‘ng bolalar bilan «Uzoq-yaqin» yoki «Aylanma» ko‘z mashqlarini bajarish.
Harakatli o‘yin bilan uyg‘unlik: Robot harakatlanganda, bolalar ham uning harakatlarini takrorlab, jismoniy faollikni saqlashlari lozim.

Slayd 11

Mazmuni: Har bir bola o‘z tezligida topshiriqlarni bajaradi. Ilovalar mantiqiy savollar, shakllarni tanish va oddiy hisoblashga asoslangan bo‘ladi.
Planshetlar va ta’limiy mobil ilovalar
Individual yondashuv uchun eng samarali vosita.
Pedagogik imkoniyati: Masalan, «Lego Digital Designer» kabi ilovalar bolada virtual konstruktorlik ko‘nikmasini shakllantiradi. Bu kelajakdagi muhandislik tafakkurining poydevoridir.

Slayd 12

O‘yin orqali o‘qitish (Edutainment) konsepsiyasi.
Mazmuni: Bu o‘yinlar ma’lum bir mavzuga (masalan, ranglar, geometrik shakllar, hayvonlar olami) yo‘naltirilgan bo‘ladi.
Pedagogik imkoniyati: Bola o‘yin davomida xato qilsa, dastur unga dakkis bermaydi, balki qaytadan urinib ko‘rishga undaydi. Bu esa bolada o‘ziga bo‘lgan ishonchni orttiradi.
4. Elektron didaktik o‘yinlar va trenajyorlar

Slayd 13

Bo‘lajak tarbiyachilar bilan ushbu metodni qo‘llashda biz «Tarbiyachining kreativligi» tushunchasini markazga qo‘yamiz. Quyida ushbu metodni darsda bosqichma-bosqich amalga oshirish yo‘riqnomasini keltiraman.
«Klaster» metodini qo‘llash bosqichlari
Markaziy tushuncha: Doska yoki vatman markaziga «Tarbiyachi kreativligining qirralari» deb yoziladi va aylana ichiga olinadi.
Fikrlar seli: Talabalarga 3 daqiqa vaqt beriladi. Ular ushbu tushuncha bilan bog‘liq barcha sifat, ko‘nikma va faoliyat turlarini aytadilar.
Tizimlashtirish: Aytilgan fikrlar mantiqiy bog‘lanishlar orqali markaziy tushunchaga chiziqlar bilan ulanadi.
Muhokama: Har bir «shoxcha» nima uchun muhimligi talabalar tomonidan asoslab beriladi.
«Tarbiyachi kreativligi» klasterining namunaviy ko‘rinishi
Tuzilgan klaster quyidagi asosiy yo‘nalishlarni (tarmoqlarni) o‘z ichiga olishi kerak:
Pedagogik mahorat: Nostandart darslar, interfaol metodlar, o‘yin texnologiyalari.
Shaxsiy sifatlar: Intuitivlik, tavakkalchilik, hazil mutoyiba, estetik did.
Intellektual qobiliyat: Divergent fikrlash, g‘oyalar ravonligi, muammoli vaziyatni ko‘ra olish.
Muhit yaratish: Guruhni bezatish (dizayn), nostandart jihozlar, laboratoriya burchaklari.
Muloqot san’ati: Bolalar bilan «tengma-teng» muloqot, empatiya, nizoli vaziyatlarni ijodiy hal etish.

Slayd 14

Klaster tarmog‘i
Kundalik faoliyatda qo‘llanilishi (Misol)
Improvizatsiya
Mashg‘ulot rejasidan chetga chiqib, bolalar qiziqishiga moslashish.
Dizayn
Oddiy chiqindi materiallardan (karton, plastik) didaktik o‘yinchoq yasash.
Nostandartlik
Ertakni o‘zgacha yakun bilan tugatish yoki bolalarga yakunni o‘zgartirishni taklif etish.
Texnologiya
Akt va raqamli vositalarni mashg‘ulotga kutilmagan usulda kiritish.
Talabalar klasterni to‘ldirgandan so‘ng, ularga quyidagi jadvalni to‘ldirishni topshiriq qilib bering. Bu ularning nazariy bilimini amaliyot bilan bog‘laydi:

Slayd 15

Nazorat savollari.
Pedagogik faoliyatni tashkil etishda axborot texnologiyalari imkoniyatlaridan ijodiy foydalanishning o’ziga xos hususiyatlari haqida nimalarni bilasiz?
Axborot texnologiaylari deganda nimani tushunasiz?
Kim talabalarda kreativlik ko’nikmalarini shakllanganlik hama rivojlanganlik darajasini baholashga oid metodika ishlab chiqqan?
O’quv jarayonida kreativ maqsadlarni belgilash haqida gapirib bering.
Multimedia texnologiyasining ahamiyati haqida gapiring.

Slayd 16

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 17

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda