Kreativ pedagogik texnologiyalar tushunchasining mohiyati

Slayd 1

Kreativ pedagogik texnologiyalar tushunchasining mohiyati

Slayd 2

1
“Kreativlik” va “Kreativ pedagogika” tushunchalarining mohiyati.
2
Kreativ pedagogikaning maqsadi, vazifalari, obyekti va predmeti.
3
Kreativlikni rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslari.
4
Kreativ salohiyatga ega o‘qituvchi sifatlari.
Reja:

Slayd 3

Bugungi globallashuv davrida har qaysi jamiyat kreativ shaxslarga ehtiyoj sezadi. Shu munosabat bilan turli soha olimlarining e’tibori pedagogik jarayon sharoitida talaba shaxsining kreativ salohiyatini ochish va rivojlantirish muammosiga qaratilgan. Demak, pedagogik jarayonni tashkil etishning yangi paradigmatik asoslarini ishlab chiqish zarurati tug‘iladi va bu esa pedagogikaning yangi innovatsion yo‘nalishi ya’ni kreativ pedagogikaga murojaat qilishga imkoniyat yaratadi.

Slayd 4

Kreativ pedagogika muammolari yaxlit pedagogik nazariya va boshqa ijtimoiy fanlar tizimida: pedagogika tarixi va ta ‘lim falsafasi, umumiy va kasbiy pedagogika va psixologiya, o‘qitish va tarbiyalash usullari va texnologiyalari, kasbiy etika va boshqalarda ko‘rib chiqiladi.
Doimiy oz‘garib turadigan tashqi va ichki dunyo, ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlar va faoliyat mazmuniga mos keladigan kreativ shaxsning shakllanishi va rivojlanishi inson ontogenezining butun davri – tug‘ilishdan to umrining oxirigacha davomiylik, uzluksizlik va qamrab olishni talab qiladi.

Slayd 5

Mahalliy pedagogikada shaxsning kasbiy va ijodiy salohiyatini shakllantirish va rivojlantirish asosida uning kasbiy va ijodiy faoliyati tajribasini shakllantirish va rivojlantirish bo‘yicha tadqiqotlar deyarli yo‘q.
An’anaviy professional tajriba bilim, ko‘nikma va malakalarning birlashuvi sifatida aniqlanadi. Bu faoliyatni o‘zlashtirish jarayonida tajribaning shakllanishi o‘z-o‘zidan sodir bo‘lishini anglatadi. Ijodiy faoliyat tajribasini o‘rganish masalasi umuman ko‘tarilmaydi.

Slayd 6

Kreativlik nima? Amerikalik psixolog Avraxam Maslouning fikricha, bu har bir kishiga xos bo‘lgan, lekin mavjud tarbiya, ta’lim va ijtimoiy amaliyot tizimi ta’sirida ko‘pchilik tomonidan yo‘qolgan ijodiy yo‘nalishdir.
Kreativlik qobiliyati “Xudoning in’omi” va shuning uchun kreativlikni o‘rgatish mumkin emas degan ancha keng tarqalgan fikrdan farqli o‘laroq, M.M. Zinovkina boshqacha yondashuvga ishora qiladi.

Slayd 7

Texnologiya va ixtirolar tarixini o‘rganish, atoqli olim va ixtirochilarning ijodiy hayoti tahlili shuni ko‘rsatadiki, ularning barchasi yuqori (o‘z davri uchun) fundamental bilimlar bilan bir qatorda maxsus bilimlar ombori yoki algoritmik fikrlash, shuningdek, ma’lum bilimlar, shu jumladan evristik usullar va texnikalarga ega bo‘lishgan.

Slayd 8

Ingliz psixologi E.P.Torrens kreativlikni quyidagi jihatlarini ilgari surgan:
muammo yoki ilmiy farazlarni ilgari surish;
qaror natijalarini shakllantirish asosida muammoni aniqlash;
taxminlarni tekshirish va o‘zgartirish;
muammoni hal qilishda bilim va amaliy harakatlar-ning o‘zaro qarama-qarshiligiga nisbatan sezgirlikni ifodalash.

Slayd 9

Lotinchada “kreativlik” tushunchasi quyidagicha. “Creatio” – “yaratish”, “ijodkor” – “yaratuvchi”, degan ma’nolarni anglatadi, lekin mohiyatan bu tushuncha insonning ijodiy qobiliyatining namoyon bo‘lishidir.
Ijodkor shaxslar – bu rassomlar, haykaltaroshlar, yozuvchilar, shoirlar, fotosuratchilar – turli xil ijod turlarida o‘z qobiliyatlarini amalga oshiradigan odamlar. Ijodkorlik, qoida tariqasida, ishbilarmonlarga xos xususiyatdir: dizaynerlar, reklama beruvchilar, marketologlar, brend-menejerlar va boshqalar.

Slayd 10

Kasbiy va ijodiy faoliyatni faol o‘zlashtirish, uni samarali amalga oshirish nafaqat ko‘nikma va ko‘nikmalarni rivojlantirish va integratsiyalashuvini, kasbiy ishni bajarishning individual uslublari va usullarini ishlab chiqishni, balki kasbiy ijod metodologiyasini o‘zlashtirishni, ijodiy fikrlashni rivojlantirishni va o‘z ichiga oladi. Ijodiy shaxsning shakllanishini amalga oshirilgan ijodiy faoliyatga va olingan ijodiy natijalarga mos keladigan shaxsning shakllanishi va rivojlanishi deb ta‘riflash mumkin.

Slayd 11

Bu jarayonning sur‘ati va trayektoriyasi biologik va ijtimoiy omillar, shaxsning o‘z faoliyati va ijodiy fazilatlari, shuningdek, sharoitlar, hayotiy voqealar va kasbiy jihatdan aniqlangan omillar bilan belgilanadi. Ijodkor shaxsni shakllantirish va ijodiy ta‘lim o‘rtasida yaqin bog‘liqlik mavjuddir. Ijod madaniyat singari, inson hayotiga, demak, ta‘lim tizimiga ham kirib borishi kerak. Binobarin, ijodiy pedagogikaning ijtimoiy fanlari tizimida ya’ni pedagogikaning yangi tarmog‘i sifatida rivojlanishi uchun qator shart-sharoitlar mavjud.

Slayd 12

Kreativ pedagogika
– bu ijodiy ta’lim fani va san’atidir. Bu pedagogikaning majburlash pedagogikasi, hamkorlik pedagogikasi, tanqidiy pedagogika kabi pedagogika turlariga qarama-qarshi bo‘lgan pedagogikaning bir turi hisoblanadi.
– har qanday fanga, xoh matematika, xoh fizika, xoh tillar, xoh iqtisod bo‘lsin, qo‘llanilish mumkin bo’lgan pedagogikadir. Ma’lum darajada aytish mumkinki, uning metodologiyasi o‘qitish va o‘rganish jarayonini o‘zgartiradi.

Slayd 13

Shaxsning kognitiv maqsadga erishish, boshlangan ijodiy ishni davom ettirish, bilish faoliyatidagi qiyinchiliklarni bartaraf etish, aqliy harakatlarni rejalashtirish va ketma-ketlashtirish, maqsadga erishish usullarini izlash istagida ifodalanadi; Shuningdek shaxsda stenik tuyg‘ular kognitiv va ijodiy faoliyatdan quvonch hissi, ixtirolar jarayonida qiyinchiliklarni yengishga tayyorlik, kognitiv yoki ijodiy maqsadga erishishdan g‘ururlanish, biror narsa o‘ylab topish imkoniyatidan zavqlanish, ijodiy ish boshlanishidagi optimistik faollik, uning ijobiy natijasini kutish ham hosil bo’ladi.

Slayd 14

Inson aql-zakovati sohasidagi mutaxassislar ijodiy jarayonni ta’minlash uchun konvergent (mantiqiy, ketma-ket, chiziqli) va divergent (yaxlit, intuitiv, aloqador) tafakkurning kombinatsiyasi zarur deb hisoblaydilar. Tafakkur xususiyatlarining bunday kombinatsiyasi natijasi ongning ravonligi va moslashuvchanligi, shuningdek, o‘ziga xoslik, hukmning aniqligi bilan uyg‘unlikda namoyon bo‘ladi.

Slayd 15

Pedagogik jarayonda ijodkorlikni rivojlantirish uchun shaxs salohiyatini oshirishga, ijodiy faolligini oshirishga yordam beradigan o‘qitish metodlari va texnologiyalaridan foydalanish zarur. Ushbu texnologiyalar shaxsning o‘zini o‘zi qadrlashni shakllantirishga, o‘z imkoniyatlariga bo‘lgan ishonchni oshirishga va voqelik bilan adekvat aloqada bo‘lishga to‘sqinlik qiladigan psixologik qiyinchiliklarni rivojlanishiga yordam beradi.

Slayd 16

Zamonaviy ta’lim tizimida o‘qituvchi faoliyatining ustuvor yo‘nalishi, muloqotning dialogik usullariga, yechimni birgalikda izlashga va turli ijodiy faoliyatga beriladi. Bularning barchasi o‘qitishning interfaol usullarini qo‘llash orqali amalga oshiriladi. Interfaol ta’lim jarayonida o‘quvchilar tanqidiy fikrlashni, vaziyat va tegishli ma’lumotlarni tahlil qilish asosida murakkab masalalarni yechishni, muqobil fikrlarni topishni, puxta o‘ylangan qarorlar qabul qilishni o‘rganadilar.

Slayd 17

“Kreativlikni rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslarini tahlil qilish natijalari bo‘lajak o‘qituvchining pedagogik amaliyot davridagi kreativligini rivojlantirishning tarkibiy-funksional modeli tamoyillarini ajratib ko‘rsatish imkonini beradi. Bu tamoyillar quyidagilardan iborat:

Slayd 18

Muammoli tamoyili
Muammoli tamoyildan foydalanish pedagogik faoliyat uchun yangilik emas. Kreativlikning mohiyati muammoli xarakterga ega bo‘lib, u muammoning nostandart yechimini topishdan iborat. Pedagogik amaliyotda bo‘lajak o‘qituvchilarning kreativligini muammolilik tamoyiliga muvofiq rivojlantirish ijodiy muammoli vazifalarda namoyon bo‘ladi, masalan, “Gipotezani ilgari suring va uni sinab ko‘rish rejasini tuzing …”, “Dastlabki natijani baholash . ..”, “O‘quv materialini boshqacha taqdim eting …” va hokazo.

Slayd 19

Ijodiy yo‘nalish tamoyili
Bu tamoyil nafaqat reproduktiv, balki ijodiy faoliyat ko‘nikmalarini rivojlantirishni ham o‘z ichiga oladi. Kreativlikni rivojlantirish faqat maqsadli xarakterga ega bo‘lmasligi kerak, ya’ni erishilayotgan natija amaliyot so’ngida natijaga erishish degan fikrdan yiroq bo’lishi lozim. Bu holatda talaba topshiriqlarni tez va hech qanday hissiyotlarsiz bajarishlari kerak. Chunki bu holat mashg‘ulot sifatiga, umuman, barcha tajriba-sinov ishlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Slayd 20

Butunlilik va izchillik tamoyili
Bu tamoyil ijodkorlikni rivojlantirish dasturi tuzilmasi yaxlitlilik, izchillik, to‘liqlilikni talab qiladi. Faqat shu holatda qo‘yilgan maqsadga erishish uchun vosita va usullarni tanlashning maqsadga muvofiqligi haqida gapirish mumkin. Kreativlikni bo‘lajak o‘qituvchining yaxlit qiyofasiga hamroh bo‘ladigan sifatlar tizimining tarkibiy qismi sifatida qarash lozim.

Slayd 21

Individuallashtirish tamoyili
Ushbu tamoyilning asosiy jihati har bir talabaning individual tarbiyaviy ish uslubini, uning shaxsiy rivojlanishining o‘ziga xos trayektoriyasini va ruhiy jarayonlarning ishlash xususiyatlarini hisobga olishdan iborat. Shunda dasturning har bir ishtirokchisining individual natijasi, shaxsiy xususiyatlar sifatida kreativlikning shakllanish darajasiga mos keladigan ijodiy yutug‘i bo‘ladi.

Slayd 22

Kreativlikni rivojlantirish quyidagi vazifalarni hal qilishga ham yordam beradi:
Talabalarni mavjud muammoli vaziyatni turli tomonlardan tahlil qilishga o‘rgatish;
Nostandart vaziyatlarda muammoning yechimlarini topishni o‘rgatish;
01
Talabalarni turli yo‘nalishlarda fikrlashga o‘rgatish;
Samarali hayot va moslashish uchun zarur bo‘lgan fikrlash xususiyatlarini rivojlantirish.
Aqliy faoliyatning o‘ziga xosligini rivojlantirish;
02
05
04
03

Slayd 23

Pedagogik kreativlikni rivojlantirish sharti o‘qituvchi va o‘quvchilar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarda insonparvarlik psixologiya tamoyillarini amalga oshirishdir. Ushbu tamoyillar quyidagilarni nazarda tutadi:
Har bir talabaning g‘oyasini yuqori baholash, bu barcha g‘oyalar va javoblarni ijobiy mustahkamlash;
O‘zaro ishonch, psixologik xavfsizlik muhitini yaratish;
Tanlash va qaror qabul qilishda mustaqillikni ta’minlash.

Slayd 24

Kreativ salohiyatga ega o‘qituvchi quyidagi sifatlarga ega bo‘ladi
Tadqiqot ko‘nikmalarini yaxshi egallaydi
Kreativ fikrlashi kengayadi
Pedagogika yoki maxsus fan yutuqlaridan hamda ilg‘or tajribalardan
foydalanish imkoniyatlarini mustaqil tahlil qiladi

Slayd 25

Kreativ fikrlaydigan o‘qituvchiga qo‘yiladigan zamonaviy talablar shundan iboratki, u axborotchi emas, balki o‘quvchilarning individual imkoniyatlarini hisobga olgan holda muvofiqlashtiruvchi (koordinator), boshqaruvchi (menejer), muloqot tashkilotchisi, maslahatchisi bo‘lishi kerak. O‘qituvchi bilimlarni o‘zlashtirishning eng samarali usullarini izlashni qo‘llab-quvvatlaydi va boshqaradi, qiziqarli kashfiyotlarni rag‘batlantiradi, muvaffaqiyatsiz urinishlarni tahlil qiladi, o‘quvchilarni mag‘lubiyat va g‘alabalarni amalga oshirishga undaydi.

Slayd 26

Xulosa
Demak, kreativlikni rivojlantirishning pedagogik shart-sharoitlari sinfda maqsadli ravishda yaratilgan ijodiy tarbiyaviy muhitga bog‘liq bo‘lishi mumkin; o‘qituvchining ijodiy xulq-atvori namunasining mavjudligi va talabalarning ijodiy qobiliyatlarini ifodalovchi sifatida o‘qituvchining shaxsiyati; talabalar va o‘qituvchilarning birgalikda yaratilishi; ijodiy faoliyatdagi subyektiv o‘rni; ijodiy muhitni saqlash va muvaffaqiyat holatlarini yaratish. Talabalar ijodining eng samarali rivojlanishi ijodiy ta’limning uzluksiz tizimi sharoitida maqsadli, har tomonlama pedagogik ta’sir ko‘rsatish orqali ta’minlanadi.

Slayd 27

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
Bizni ijtimoiy tarmoqlarda kuzatib boring!

Slayd 28

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda