Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar shaxsi va munosabatlari

Slayd 1

Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar shaxsi va shaxslararo
Munosabatlar xususiyatlari

Slayd 2

Reja:
Shaxs haqida tushuncha
Shaxslararo munosabat nima?
Shaxs nuqsonlarini korreksiyalash masalalari

Slayd 3

O‘zini anglashiga,
Psixologiya fanida shaxs — bu ijtimoiy munosabatlar jarayonida shakllanadigan, ongli faoliyat olib boruvchi, o‘z xatti-harakatlarini boshqara oladigan individ hisoblanadi. Shaxs ijtimoiy muhit, tarbiya, ta’lim va muloqot jarayonida rivojlanadi.
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda shaxsning shakllanishi o‘ziga xos sharoitlarda kechadi. Nutq va muloqot imkoniyatlarining cheklanganligi ularning:
Atrofdagilar bilan munosabatlariga,
Emotsional holatiga,
Ijtimoiy faolligiga ta’sir ko‘rsatadi.

Slayd 4

Shaxslararo munosabatlar — bu shaxslarning bir-biri bilan muloqot, hamkorlik va hissiy aloqalar jarayonida yuzaga keladigan o‘zaro munosabatlaridir. Ular muloqot, birgalikdagi faoliyat va hissiy tajriba orqali shakllanadi.
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda shaxslararo munosabatlar:
Ko‘proq vizual va noverbal aloqa asosida kechadi;
Nutqiy muloqot cheklanganligi sababli murakkablashadi;
Ijtimoiy signallarni noto‘g‘ri tushunish ehtimoli yuqori bo‘ladi.
Shaxslararo munosabat nima?

Slayd 5

Pedagogik xulosalar
Topshiriqlarni bosqichma-bosqich berish
Dars jarayonida ko‘rgazmali vositalardan keng foydalanish
Tafakkurni rivojlantiruvchi didaktik o‘yinlardan foydalanish muhimdir
Tushunchalarni real hayotiy misollar bilan tushuntirish

Slayd 6

Shaxs nuqsonlarini korreksiyalash masalalari
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarda shaxsiy rivojlanishdagi kamchiliklar ikkinchi darajali nuqsonlar sifatida yuzaga chiqadi. Ularni bartaraf etish uchun kompleks korreksion ishlar olib borish zarur.
Korreksiyalashning asosiy yo‘nalishlari:
Nutq va muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirish;
Emotsional sohani barqarorlashtirish;
O‘z-o‘zini baholashni shakllantirish;
Ijtimoiy xulq-atvorni rivojlantirish;
Mustaqillik va mas’uliyatni oshirish.

Slayd 7

Mashhur rus psixologi Lev Semenovich Vygotskiy nuqsonli rivojlanish masalasini ijtimoiy jihatdan tahlil qilgan. Unga ko‘ra:
Asosiy muammo nuqsonning o‘zi emas, balki nuqson tufayli yuzaga keladigan ijtimoiy cheklanishdir.
Eshitishdagi nuqson bolaning shaxs sifatida rivojlanishini to‘xtatmaydi, agar ijtimoiy muhit to‘g‘ri tashkil etilsa.
Shaxslararo munosabatlar rivojlanishi nutqiy muloqot bilan chambarchas bog‘liq.
Maxsus ta’lim orqali ikkilamchi nuqsonlarni bartaraf etish mumkin.
Vygotskiy kar bolalarni «kam imkoniyatli» emas, balki boshqacha rivojlanadigan shaxs sifatida baholagan.

Slayd 8

A. G. Litvak fikrlari
Aleksandr Grigoryevich Litvak eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning emotsional va shaxsiy xususiyatlarini o‘rgangan.
Unga ko‘ra:
Kar va zaif eshituvchi bolalarda emotsional tajriba cheklangan bo‘lishi mumkin. O‘zini past baholash, tortinchoqlik va ishonchsizlik ko‘p uchraydi. Bu holatlar shaxslararo munosabatlarda muammolarni keltirib chiqaradi.
Litvak shaxsni korreksiyalashda psixologik yordam va ijobiy baholash muhimligini ta’kidlaydi.
G. L. Rozanova fikrlari
G. L. Rozanova eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalarning ijtimoiy moslashuvi masalasini tadqiq qilgan.
Uning fikricha:
Bolaning shaxs sifatida shakllanishi tengdoshlar bilan munosabatlar orqali jadallashadi.
Izolyatsiya va muloqot yetishmasligi shaxsiy rivojlanishga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Inklyuziv ta’lim sharoitida shaxslararo munosabatlar yaxshiroq rivojlanadi.

Slayd 9

Samarali korreksion usullar:
Individual va guruhli mashg‘ulotlar;
O‘yin terapiyasi;
Rolli o‘yinlar va ijtimoiy vaziyatlarni modellashtirish;
Ijobiy rag‘batlantirish;
Ota-ona va pedagog hamkorligi.
Muhim shartlar:
Bolaning individual imkoniyatlarini hisobga olish;
Ijobiy psixologik muhit yaratish;
Doimiy qo‘llab-quvvatlash va ishonch bildirish.
Xulosa
Eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar shaxsi va shaxslararo munosabatlari nutqiy cheklanishlar ta’sirida o‘ziga xos tarzda shakllanadi. Biroq to‘g‘ri tashkil etilgan ta’lim-tarbiya, psixologik yordam va korreksion ishlar orqali ularning shaxs sifatida rivojlanishi, ijtimoiy moslashuvi va sog‘lom munosabatlar tizimini shakllantirish mumkin. Pedagog va ota-onalarning hamkorligi bu jarayonning muvaffaqiyatini ta’minlaydi.

Slayd 10

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 11

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda