Duduqlanuvchi bolalarda motorli va hissiy-irodaviy buzilishlar

Slayd 1

Maktabgacha kichik va o‘rta maktab yoshidagi duduqlanuvchi bolalarda motorli, hissiy-irodaviy doiralarni va
ixtiyoriy xulqning buzilishi

Slayd 2

Reja:
Duduqlanishning motorli rivojlanishga ta’siri
Hissiy-irodaviy sohaning xususiyatlari va buzilishlari
Ixtiyoriy xulq-atvorning shakllanish bosqichlari
Yosh xususiyatlariga ko’ra nutq va harakatlar o’zaro bog’liqligi
Diagnostika usullari: kuzatuv, testlar, so’rovnomalar

Slayd 3

Duduqlanishning motorli rivojlanishga ta’siri
Og’iz mushaklari
Nafas nazorati
Mayda motorika
Umumiy koordinatsiya
Psixomotor holat
Duduqlanish nutqiy nuqson bo’lib, bolaning motorli rivojlanishiga bevosita va bilvosita ta’sir ko’rsatadi. U og’iz va yuz mushaklarining nozik harakatlarini boshqarishdagi qiyinchiliklar, nafas olish va ovoz chiqarishning muvofiqlashtirilmasligi tufayli yuzaga keladi. Bu esa bolaning umumiy motor ko’nikmalari, jumladan, yozish, chizish va mayda harakatlarni bajarish qobiliyatiga salbiy ta’sir ko’rsatishi mumkin. Shu bilan birga, motor rivojlanishdagi kechikishlar duduqlanishni kuchaytirishi ham mumkin.

Slayd 4

Hissiy-irodaviy sohaning xususiyatlari va buzilishlari
Hissiy jarayonlar his-tuyg’ular, kayfiyat va hissiy munosabatni o’z ichiga oladi
Irodaviy jarayonlar maqsad qo’yish, qaror qabul qilish va harakatni boshqarishdan iborat
Buzilishlar hissiy beqarorlik, apatiya yoki impulsivlik shaklida namoyon bo’lishi mumkin
Irodaning zaifligi e’tiborni jamlashda qiyinchilik va maqsadlarga erishmaslikka olib keladi

Slayd 5

Ixtiyoriy xulq-atvorning shakllanish bosqichlari
Xulq-atvor shakllanishining dastlabki bosqichi hissiyot va ehtiyojlardan kelib chiqadi.
Keyingi bosqichda atrof-muhit ta’siri va kuzatish orqali namuna olinadi.
Uchinchi bosqichda harakat takrorlanishi va mashqlash jarayoni yuz beradi.
To’rtinchi bosqichda harakat mustahkamlanib, avtomatlashtiriladi.
Beshinchi bosqichda xulq-atvor ichki motiv va qadriyatga aylanadi.
Oxirgi bosqichda xulq-atvor barqaror odat sifatida shakllanib qoladi.

Slayd 6

Ushbu mavzu inson rivojlanishida nutq va harakat qobiliyatlarining o‘zaro bog‘liq va dinamik o‘sishini o‘rganadi. Yosh bola, ayniqsa, birinchi yillarda motorika (yurish, narsalarni ushlash) va til rivojlanishi bir-birini qo‘llab-quvvatlab boradi. Masalan, kichik bolaning qo‘l harakatlari noziklashgani sayin, u atrofdagi narsalarni batafsilroq o‘rganadi, bu esa lug‘at boyishiga olib keladi. Aksincha, nutqiy tushuncha ortishi bolaning harakatlarini maqsadli va murakkabroq bajarishiga yordam beradi. Bu o‘zaro ta’sir bolaning kognitiv, ijtimoiy va hissiy dunyosini shakllantirishda asosiy rol o‘ynaydi. Shuning uchun pedagogik jarayonda nutq va motorik ko‘nikmalarni uyg‘un rivojlantirishga alohida e’tibor qaratiladi.

Slayd 7

Diagnostika usullari – bu har qanday soha (masalan, tibbiyot, psixologiya, ta’lim)da muammo yoki holatni aniqlash va tushunish uchun qo‘llaniladigan tizimli metodlardir. Kuzatuv – bu sub’yektning tabiiy sharoitda o‘z-o‘zidan namoyon bo‘ladigan xatti-harakatlarini bevosita o‘rganishdir. Testlar – standartlashtirilgan vazifalar yordamida bilim, ko‘nikma yoki qobiliyatni o‘lchash vositasidir. So‘rovnomalar esa ma’lum bir mavzuda odamlarning fikri, munosabati yoki tajribasini yozma savollar orqali to‘plash usulidir. Ushbu uch usul birgalikda kompleks va ishonchli ma’lumotlar bazasini yaratishga xizmat qiladi, bu esa aniq tashxis qo‘yish va samarali yechimlar ishlab chiqish uchun asos bo‘ladi.

Slayd 8

Korreksion ish jinoyatchilikni qayta takrorlamaslik maqsadida jinoiy javobgarlikka tortilgan shaxslarni qayta tarbiyalash, ularni jamiyatga moslashuvchan fuqarolarga aylantirish jarayonidir. Uning asosiy yo‘nalishlari: huquqiy tarbiya, mehnat tarbiyasi, o‘quv-ta’lim va kasb-hunar tayyorlash, psixologik ta’sir va ijtimoiy yordam ko‘rsatishdan iborat. Metodlar sifatida individual va guruh mashg‘ulotlari, psixologik treninglar, mehnat faoliyati, madaniy-ma’rifiy tadbirlar, shuningdek, oila va jamoat tashkilotlari bilan hamkorlik qilish qo‘llaniladi. Korreksion ishning muvaffaqiyati uning kompleksligi va har bir shaxsga individual yondashuvga bog‘liq.

Slayd 9

Ota-onalar bilan hamkorlikda reabilitatsiya dasturlari
Oilaviy ishtirok
Individual yondashuv
Doimiy qo‘llab-quvvatlash
Ko‘nikma o‘rgatish
Uzoq muddatli samara
Ushbu dasturlar bolaning rivojlanishidagi muammolarni bartaraf etishda ota-onalarni faol ishtirokchiga aylantiradi. Oilaviy muhitda amalga oshiriladigan reabilitatsiya yondashuvi bolaga doimiy qo‘llab-quvvatlash, shaxsiylashtirilgan yondashuv va uzoq muddatli samaradorlikni ta’minlaydi. Ota-onalar bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lib, bolaning hayot sifatini yaxshilashda hal qiluvchi rol o‘ynaydi.

Slayd 10

Oldini olish choralari va ijobiy rivojlanishni rag’batlantirish
Muammolarni erta aniqlash va bartaraf etish orqali salbiy oqibatlarning oldini olish
Ijobiy xulq-atvorni qo’llab-quvvatlash va rag’batlantirish usullarini qo’llash
Xavfsiz va ijobiy rivojlanish muhitini yaratishga qaratilgan chora-tadbirlar
Shaxsning kuchli tomonlarini aniqlash va ularni rivojlantirishga yordam berish

Slayd 11

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 12

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda