Badiiy asar tushunchasi va kommunikatsiya

Slayd 1

Badiiy asar tushunchasi

Slayd 2

«Badiiy asar» tushunchasi.

Badiiy asar — badiiy kommunikatsiya vositasi.

Badiiy ijod jarayoni haqida. Badiiy asar sistem butunlik sifatida.

Tayanch tushunchalar:

Badiiy asar, badiiy muloqot, ijodkor shaxs xususiyatlari, ijodiy niyat, badiiy ijod, ilhom, «bo’shanish» zarurati, badiiy asarning betakrorligi, sistem butunlik, struktura.

Reja:

Slayd 3

Badiiy adabiyot va san’at badiiy asar shaklida yashaydi, shunga ko’ra, badiiy asar adabiyot va san’atning yashash shakli hisoblanadi. Avvalo, «badiiy asar» degan birikma keng va tor ma’noda qo’llanishini e’tiborga olish zarur. Keng ma’noda badiiy asar deyilganda san’atga (musiqa, rassomlik, haykaltaroshlik, kino, teatr v.h.) aloqador, insonning go’zallik qonuniyatlari asosidagi ijodiy-ruhiy faoliyati mahsuli bo’lmish yangi mavjudlikni tushunamiz. Bu ma’noda musiqa asari ham, haykal yoki rangtasvir ham, film yoki spektakl ham — bari badiiy asar sanaladi, ularning bariga nisbatan «badiiy asar» atamasini qo’llash to’g’ri bo’ladi. Biz kursimiz davomida mazkur birikmani tor ma’noda qo’llab, bunda badiiy adabiyotga mansub bo’lgan har qanday asarni tushunamiz. Ya’ni, «badiiy asar» deganda biz «adabiy badiiy asarni» nazarda tutamiz. Badiiy asar haqida gap ketganda, avvalo, uning badiiy kommunikatsiya (badiiy muloqot) vositasi ekanligiga to’xtalish joiz. Ma’lumki, muloqot paytidagina til hodisasi nutq hodisasiga aylanadi. Adabiy badiiy asar til vositalaridan tarkib topuvchi matn ekan, demak, u ham mohiyat e’tibori bilan nutq hodisasidir.

Slayd 4

Zero, adabiy badiiy asar muloqot asosida dunyoga keladi, ya’ni, ijod jarayoni mohiyatan muloqotdir. Tasavvur qilingki, siz kimgadir maktub yozayapsiz. Siz maktubingiz kimga yozilayotganini, uning qanday odamligi, u bilan qay yo’sin muomala qilish kerakligini, … har vaqt nazarda tutasiz, boshqacha aytsak, maktubni yozish davomida adresat har vaqt xayolingizda turadi: siz yetkazmoqchi bo’lgan xabarni u tushuna oladigan, unga ta’sir qiladigan tarzda yozishga intilasiz. Demak, aslida xat yozish jarayonida siz adresat bilan muloqotga kirishasiz — tasavvuringizdagi suhbatdosh bilan «xayolan gaplashasiz» va ayni shu suhbat (muloqot jarayoni) qog’ozda muhrlanadi.

Slayd 5

1. Nima uchun «badiiy asar badiiy adabiyot va san’atning yashash shakli» deyiladi?

2. Badiiy kommunikatsiya deganda nima tushuniladi? «Badiiy matn muddati kechiktirilgan muloqot» deyilishining boisi nima? «Tasavvurdagi suhbatdosh» tushunchasini izohlang.

3. Badiiy ijodga layoqatli odamga xos asosiy xususiyatlarga izoh bering. Badiiy ijod jarayoni deganda nima tushuniladi? Nima uchun badiiy ijod jarayoni yaxlit, butun hodisa sanaladi?

4. Nima uchun ijod onlaridagi san’atkor haqida «Ideal olamida yashaydi» deb aytamiz? Badiiy asarda aks etgan san’atkor bilan real hayotdagi san’atkor orasidagi munosabatni tushuntirib bering.

5. Badiiy asar sistem butunlik deganda nima nazarda tutiladi? Badiiy asarni tushunishning asosiy qoidasini misollar yordamida tushuntirib bering.

Savol va topshiriqlar:

Slayd 6

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 7

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda