Asab to’qimasi

Slayd 1

Asab toʻqimasi

Slayd 2

Sinapslar
Hujayra-
Maqsad
Membrana
Hujayralar-
Maqsadlar
Akson
Dendrit
Ajratish-
Nie me-
Diator
Pd (davomiyligi 1-2 Ms, amplitudasi taxminan 100 MV) neyron membranasi boʻylab sinapsgacha uzatiladi.
Neyrondan keyingi hujayraga signal aksonning oxiridan maxsus moddani ajratish orqali uzatiladi («tanlovchi»), bu maqsadli hujayraning faoliyatiga taʼsir qiladi, uni qoʻzgʻatadi yoki inhibe qiladi.
Sinaps

Slayd 3

Slayd 4

Sinaptik kontaktlar bilan bogʻlangan individual neyronlar uchta asosiy elementdan tashkil topgan nerv tarmoqlarini hosil qiladi – kirish tolalari (1), oʻrni hujayralari (2), tarmoqdan boshqa miya tuzilmalariga chiqish imkonini beradi va miyaning maʼlum bir sohasidagi neyronlar yoki interneyronlar (3). Yaqin atrofdagi nerv hujayralari faoliyatini modulyatsiya qiladi.
Har bir sinapsni ushbu elementlarning har qanday ikkitasi yoki uchtasi hosil qilishi mumkin.
Asab tarmogʻi

Slayd 5

Slayd 6

Neyronlarning rangi
Golji tomonidan
Neyronlarning rangiGolji tomonidan

Slayd 7

Ramon-I-Kahal va uning «inson asab tizimining gistologiyasi» asari
Va umurtqali hayvonlar» (1904)

Slayd 8

Neyron asab toʻqimalarining (Nt) asosiy anatomik birligidir
Neyron-Nt ning gistogenetik birligi. Neyronlarning har bir turi ontogenezda maʼlum bir vaqtda aniq belgilangan hujayralar guruhidan rivojlanadi. Differentsiatsiya tugagandan soʻng, neyronlar boʻlinmaydi
Neyron-Nt funktsional birligi. N. Bir butun sifatida ishlaydi. Neyronlar sinapslar yordamida boshqa neyronlar bilan funktsional aloqalar tizimini hosil qiladi. Neyronlarning funktsional qutbliligi printsipi ushbu pozitsiya bilan bogʻliq
Neyronlar kimyoviy jihatdan noyobdir. Deyl printsipi: har bir neyron oʻzining barcha sinapslaridan maʼlum bir vositachini yoki mediatorlar toʻplamini sintez qiladi va chiqaradi. Miya kimyoarxitektonikasi
Neyron-trofik birlik Nt. Neyronlar sitoplazma va membrana komponentlarini doimiy ravishda yangilab turishi kerak. Metabolizmning juda yuqori darajasi
Neyron-asab toʻqimalarining patologik-gistologik birligi. Alohida neyronlarning turli xil taʼsirlarga (travma, intoksikatsiya va boshqalar) individual reaktsiyasi. Neyronning patologik reaktsiyalarining birligi-zararga reaktsiya butun hujayra boʻylab oʻtadi-hatto hujayraning faqat bir qismi shikastlangan boʻlsa ham
Neyron nazariyasining asosiy qoidalari

Slayd 9

Frants Nissl (1860-1919)
Anilin bilan boʻyash usuli
Boʻyoqlar bilan
(Metilen koʻk)

Slayd 10

Ventral shox motor neyronlari. Nissl boʻyicha boʻyash

Slayd 11

Slayd 12

1-Yadro, 2-yadro,
3-dendrit, 4-tigroid,
5-presinaps, 6-oyoq
Astrosit, 7-Ag, 8-H., 9-neyrofibrillalar, 10-akson, 11-miyelin qobigʻi, 12-Pere-
Ranvierni ushlash, 13-yadro
Shvann hujayrasi, 14-sinaps, 15-mushak tolasi
Tuzilishi
Neyron
TuzilishiNeyron

Slayd 13

Dendrit
Presinaps
Akson tepaligi
Akson
Tigroid
Miyelin
Tigroid – bir-biridan kichik boʻshliqlar bilan ajratilgan granulyar endoplazmatik retikulumning mahkam oʻralgan sardobalari. Tsisternalar orasida sitoplazmaning tor chiziqlarida erkin ribosomalar joylashgan.

Slayd 14

1-Baliq
2-yadro
3-akson
4-aksoplazma
5-miyelin qobigʻi
6-Ranvierni ushlash
7-dendrit
8-terminallar (telodendriyalar)
9-akson tepaligi
Oddiy neyron

Slayd 15

Dendritdagi tikanlar

Slayd 16

Filialda koʻplab klub shaklidagi tikanlar
Dendrit hujayralari Sichqoncha serebellar korteksidagi purkinje

Slayd 17

Akson transporti
Tez (kuniga 100-1000 MM)
Sekin (kuniga 0,2-1 MM)
Oraliq (kuniga 2-50 MM)
Neyron tanasiga-retrograd,
Tanadan-anterograd

Slayd 18

Nerv tolalari
1-Tola, 2-miyelin qatlami, 3-Shvann hujayrasi yadrosi, 4-mikrotubulalar, 5-neyrofilamentlar, 6-mitoxondriya, 7-biriktiruvchi toʻqima membranasi
Miyelin (pulpa)
Miyelinsiz
(Yumshoq)
Nerv impulsining tezligi
Miyelinsiz-0,3-3 m / s (10 m / s gacha)
Miyelin-80-120 m/s

Slayd 19

Miyelin qobigʻining shakllanishi

Slayd 20

Miyelin qobigʻining shakllanishi

Slayd 21

Miyelin qatlamlari

Slayd 22

Periferik NSda bitta Shvann hujayrasi hosil boʻladi
Markaziy asab tizimida bitta tola atrofidagi miyelin qobigʻi
Bitta oligodendrosit – bir nechta atrofida

Slayd 23

Koʻp skleroz
(Otoimmun kasallik)
Natijada paydo boʻladi
Miyelin parchalanishi
Qobiqlar

Slayd 24

Kulrang modda-jismlar va qisqa jarayonlar
Neyronlar
Oq modda – asab tolalari (uzun
Neyronlarning jarayonlari)
Kulrang modda-qobiq, yadrolar
(Periferik Nsdagi ganglionlar)
Oq modda
– Nervlar (periferik. Ns),
– Yoʻllar, yoʻllar va boshqalar. Markaziy asab tizimida
Nerv tuzilishi

Slayd 25

Yadro tashkiloti
Kortikal (ekran)
Tashkilot
Neyronlarni tashkil qilish turlari
Yadrolarning turli shakllari
Retikulyar tashkilot

Slayd 26

1-Tuzilma
Tuzilishi 3
2-tuzilma
Markaziy asab tizimidagi afferentlar va efferentlar
Tuzilish afferentlari 2
Tuzilish afferentlari 3
Tuzilish efferentlari 1
Tuzilish efferentlari 2

Slayd 27

Koʻp qutbli neyronlar
Heteropolyar izopolyar
Psevdounipolyar bipolyar
Neyronlar
Neyronlarning jarayonlar soni boʻyicha tasnifi
Koʻp qutbli neyronlarHeteropolyar izopolyar

Slayd 28

Ragʻbatlantirish
1-Sensorli neyron:
Tashqi muhitdan stimullarni qabul qiladi (yoki tananing ichki muhitidan)
2-motorli neyron
(Motorli neyron): skelet mushaklari hujayralariga signal uzatadi, ularning qisqarishini boshlaydi
3 – skelet mushaklarining chiziqli hujayrasi
4-vegetativ neyron: signalni ichki organlarning hujayralariga uzatadi (silliq-shyokaya yoki glandular)
5 – ichki organ hujayrasi (yurak, tomir devori, bronxlar, siydik yoʻllari, oshqozon-ichak bezlari va boshqalar)
6-interneyronlar:
Nerv hujayralarining qolgan turlari maʼlumotni uzatish, qayta ishlash va saqlash orqali bogʻlanadi
Tasniflash
Funksiyalari boʻyicha

Slayd 29

B-fusiform
Neyron
B-yulduzli neyron
G-piramidal neyron
D-Purkinje hujayrasi
G
D
Neyronlarning tasnifi
Tana shakli va dallanishi boʻyicha
Jarayonlar
Donli
Neyronlar
(Don hujayralari)
B

Slayd 30

Golji tipidagi neyronlar I (g turiI) uzun akson bilan
Golji tipidagi neyronlar II (g turiII) qisqa akson bilan
Mediator boʻyicha tasniflash
Tugatish qoʻshiladi «- ergik»
Masalan, dopaminerjik neyron
Akson uzunligi boʻyicha tasniflash

Slayd 31

Sinapslar

Slayd 32

(Vesikula)

Slayd 33

SinapslarQopqoq
Sinapslar
Qopqoq

Slayd 34

Akso-akson
Sinaps
Akso-aksonSinaps

Slayd 35

Neyronlar, nuqta sinapslar

Slayd 36

Sinaps, agar u bitta oldingi va bitta postsinapsga ega boʻlsa, oddiy narsalarni anglatadi. Bitta presinaptik terminalga ega boʻlgan murakkab sinapslarda ikki yoki undan ortiq postsinaps chegaralanishi mumkin va aksincha-bir nechta presinaptik terminallar bitta postsinaptik membranada sinaps hosil qiladi

Slayd 37

Slayd 38

Glomerulalar-bu turli xil hujayralarning asab jarayonlari uchlarining ixcham toʻplamlari boʻlib, ular koʻp sonli oʻzaro sinapslarni hosil qiladi. Odatda glomerulalar glial hujayralar qobigʻi bilan oʻralgan.
Glomerulalarning mavjudligi, ayniqsa, miyaning eng murakkab signallarni qayta ishlash sodir boʻladigan joylarida – miya yarim korteksida va serebellumda, talamusda xarakterlidir.
Serebellar korteksdagi glomerula

Slayd 39

Neyrogliya

Slayd 40

Mikrogliotsitlar → mikrogliya; astrositlar → astrogliya
Ependimotsitlar → ependima; oligodendrositlar → oligodendrogliya

Slayd 41

Slayd 42

Markaziy asab tizimida bitta oligodendrosit hosil boʻlishi mumkin
Bir nechta tolalar atrofidagi miyelin qobigʻi

Slayd 43

Astrositlarning kattaligi haqidagi tasavvur ularni neyronlarning dendritlari bilan taqqoslaydi

Slayd 44

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 45

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda