Afaziyani o’xshash holatlardan farqlash

Slayd 1

Afaziyani o’xshash holatlardan farqlash, aqliy rivojlanishida kamchiligi bor bolalardan farqlash

Slayd 2

Reja:
Afaziyani aniqlash va boshqa holatlardan farqlash
Afaziya va uning bolalarda nutq rivojlanishiga ta’siri
Logopedikmashqlar va korreksion metodlar

Slayd 3

Afaziya — bu miya shikastlanishi natijasida nutq va til faoliyatining buzilishi bo‘lib, u bolaning so‘zlash, tushunish, o‘qish va yozish qobiliyatiga ta’sir qiladi. Afaziya faqat miya jarohatidan keyin yoki miya rivojlanishidagi nuqsonlar natijasida yuzaga keladi, bolalarning aqliy rivojlanishi normal bo‘lsa ham nutq qobiliyati buziladi.

Slayd 4

Bosh miya shikastlanishi (travma, insult, infeksiyalar) Onalik davrida yoki tug‘ilish vaqtida miya jarohati Miokard yoki bosh miya qon aylanishining buzilishi Genetik va rivojlanish nuqsonlari kamroq uchraydi, lekin ba’zan ro‘y beradi
Afaziyaning paydo bo‘lish sabablari:

Slayd 5

Aqliy kechikish: Nutq sekin rivojlanadi, lekin miya shikastlanishi yo‘q; tushunish va so‘z boyligi ko‘pincha umumiy rivojlanishga mos bo‘ladi.
Disartriya: Mushaklar yoki artikulyatorlar yetarlicha ishlamaydi, lekin tushunish saqlanadi.
Alaliya: Nutq kech rivojlanadi, lekin afaziya kabi miya shikastlanishi asosida kelib chiqmaydi.
Afaziya va boshqa nutq buzilishlaridan farqlash

Slayd 6

Afaziya bolalar orasida nisbatan kam uchraydi, taxminan 1000 ta boladan 1–2 tasi (statistik ma’lumotlar farq qiladi). Klassik afaziya turlari: Ekspressiv (Broka) afaziya – nutq ifodasi buziladi, tushunish yaxshi saqlanadi. Reseptiv (Vernike) afaziya – nutq tushunilishi buziladi, bolalar ko‘pincha «so‘zlar bilan to‘la, lekin mazmuni tushunarsiz» gapiradi. Global afaziya – nutq va tushunish ikkalasi ham og‘ir darajada buziladi. Tarqalish tezligi va turi miya shikastlanish joyiga va darajasiga bog‘liq.
Bolalarda afaziyaning tarqalishi

Slayd 7

Nutqning turli buzilishlari bilan afaziyani solishtirish
Afaziya Bosh miya shikastlanishi (jarohat, insult, infeksiya) – Nutq ifodasi va tushunish buziladi- So‘z boyligi kamayadi- Ba’zan o‘qish va yozish qobiliyati ham zaiflashadi Bolaning umumiy aqliy rivojlanishi saqlanadi, lekin miya shikastlanishi tufayli nutq va tushunish buziladi
Disartriya / Dizartiriya Artikulyatsiya mushaklarining yetarlicha ishlamasligi (miya yoki nerv kasalliklari, mushak disfunktsiyasi) – So‘zlar aniq talaffuz qilinmaydi- Nutq sekin yoki bo‘g‘iq bo‘ladi- Tushunish saqlanadi Nutqni tushunish odatda saqlanadi; faqat artikulyatsiya buzilgan, so‘z boyligi odatda normal
Alaliya Nutq rivojlanishining kechikishi, miya shikastlanishi yo‘q – So‘zlash sekin rivojlanadi- Tovushlarni aytishda qiyinchilik- Tushunish ba’zan normal Aqliy rivojlanish normal bo‘ladi, afaziyada esa miya shikastlanishi mavjud Aqliy rivojlanishida kechikish bilan nutq buzilishi Umumiy aqliy kechikish.

Slayd 8

Afaziya — miya shikastlanishi natijasida yuzaga keladi, tushunish va nutq bir vaqtning o‘zida buzilishi mumkin.
Disartriya / dizartiriya — faqat nutqni talaffuz qilish bilan bog‘liq; tushunish saqlanadi.
Alaliya — nutq rivojlanishi kechikadi, ammo miya jarohati yo‘q; tushunish ko‘pincha normal.
Aqliy kechikish bilan nutq buzilishi — nutq kechikishi umumiy rivojlanish bilan bog‘liq, afaziya kabi miya shikastlanishi yo‘q.
Qisqacha izoh

Slayd 9

Aniqlik va to‘g‘ri diagnostika
Afaziya va aqliy rivojlanish kechikishi o‘xshash ko‘rinishi mumkin:
Ikkalasi ham nutq va so‘zlashuv qobiliyatini cheklashi mumkin.
Farqlash zarur, chunki davolash va logopedik yondashuv turli bo‘ladi:
Afaziyada miya shikastlanishi asosiy sabab, shuning uchun nutqni tiklash mashqlari, tushunishni rivojlantirish va kommunikatsiya strategiyalari ustida ishlash kerak.

Qisqacha izoh

Slayd 10

Individual yondashuvni belgilash
Farqlash bolaga mos logopedik mashqlar tayyorlash imkonini beradi.
Afaziyada mashqlar ko‘proq nutqni tiklashga, tushunishni rivojlantirishga qaratiladi.
Aqliy kechikishda mashqlar nutq rivojlanishini umumiy rivojlanish bilan uyg‘unlashtirishga qaratiladi.
Aqliy rivojlanishida kamchiligi bo‘lgan bolalardan afaziyani farqlashning ahamiyati

Slayd 11

Logopedik kuzatishlar
Maqsadi: Bolaning nutq qobiliyatini, talaffuzini va tushunish darajasini aniqlash.
Asosiy metodlar:
Nutq ekspressiyasini tekshirish
So‘z boyligi, grammatik qoidalar, gap tuzilishi
So‘zlarni talaffuz qilish aniqligi
Nutqni tushunishni baholash
So‘rovlar va topshiriqlar orqali bolaning tushunish qobiliyatini aniqlash
O‘qish va yozishni baholash
Afaziyada ba’zan o‘qish va yozish ko‘nikmalari ham buzilgan bo‘ladi
Artikulyatsion mashqlar va nutqiy praksis
Bolaning talaffuz va artikulyatsion qobiliyatini kuzatish
Afaziyani boshqa nutq buzilishlaridan yoki aqliy rivojlanish kechikishidan farqlashda logopedik va psixologik kuzatishlar asosiy rol o‘ynaydi.

Slayd 12

Kuzatishlar natijasida amalga oshiriladigan ishlar
Afaziyani boshqa holatlardan farqlash
Individual logopedik va psixologik reabilitatsiya rejasi tuzish
Nutqni tiklash va umumiy rivojlanishni qo‘llab-quvvatlash
Psixologik kuzatishlar
Maqsadi: Bolaning umumiy kognitiv rivojlanishi va aqliy salohiyatini baholash. Asosiy metodlar: Iq testlar va kognitiv testlar Aqliy rivojlanish darajasi, xotira, e’tibor, fikrlash qobiliyati Ijtimoiy va emotsional kuzatish Bolaning o‘zini tutishi, boshqa bolalar bilan muloqoti Xulq-atvor va harakat kuzatuvlari Diagnoz qilishda bolaning xatti-harakatlarini baholash Natija: Psixologik kuzatish orqali afaziya bilan aqliy kechikish o‘rtasidagi farq aniqlanadi.

Slayd 13

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 14

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda