Afaziyada korreksion-tarbiyaviy ishlarning asosiy yo’nalishlari

Slayd 1

Afaziyada korreksion-tarbiyaviy ishlarning asosiy yo‘nalishlari

Slayd 2

Reja:
Afaziyada nutqni buzilish xususiyatlari
Nutqni tushunishni rivojlantirish yõllari
Korreksion va tarbiyaviy ishlarning maqsadi

Slayd 3

Gaplarni, so‘zlarni va iboralarni tushunish qobiliyatini oshirish.
Oddiy buyruqlarni bajarishdan murakkab matnni tushunishga qadar rivojlantirish.
Vizual yordam, rasmlar, gestlar va kontekstdan foydalanish.
Nutqning ekspressiv tomonini rivojlantirish
Tovushlarni aniq talaffuz qilish va artikulyatsiyani yaxshilash.
So‘z boyligini kengaytirish va grammatik tuzilmani mustahkamlash.
Fikrlashni nutq orqali ifodalash qobiliyatini oshirish.
Afaziyada nutqning buzilish xususiyatlari afaziya turiga, shikastlangan miyaga va shaxsning yoshiga qarab farq qiladi. Umuman olganda, ular nutqning tushunish, ifodalash, talaffuz va yozish bilan bog‘liq tomonlarini o‘z ichiga oladi
Afaziyada korreksiyaviy va tarbiyaviy ishlar – bu bolaning yoki kattaning nutqini tiklash, tushunishni yaxshilash va kommunikativ qobiliyatini oshirishga qaratilgan tizimli faoliyatdir. Asosiy yo‘nalishlar quyidagilardan iborat:
Nutqni tushunishni rivojlantirish (Receptiv komponent)

Slayd 4

Afaziya turi bilan bog‘liq ravishda yozuv va o‘qish qobiliyatlarini qayta o‘rgatish.
Alfavitni, so‘zlarni va oddiy matnlarni o‘qishdan boshlash.
So‘z yozish va qisqa iboralarni tuzish mashqlari.
O‘qish va yozishni tiklash (Aqlli faoliyat)

Slayd 5

So‘zlarni topish va ularni kontekstga joylashtirish mashqlari.
Sinonimlar, antonimlar va tasniflash orqali fikrlashni rivojlantirish.
So‘z va gap tuzishda mantiqiy bog‘liqlikni mustahkamlash.
Lingvistik va kognitiv mashqlar

Slayd 6

Afaziyada nutqni tushunishni rivojlantirish – bu bemorning so‘z va gaplarni qabul qilish, mantiqiy tushunish va kontekst asosida ma’no chiqarish qobiliyatini yaxshilashga qaratilgan korreksiyaviy faoliyatdir. Asosiy yo‘nalishlar quyidagilar:
Oddiy buyruqlar va so‘zlarni tushunishni rivojlantirish
Bir va ikki bosqichli buyruqlarni bajarish mashqlari
Oddiy so‘zlarni tanlash va mos predmetni ko‘rsatish
“Keling, toping» yoki «Ko‘k sharfni bering» kabi amaliy mashqlar
Gap va iboralarni tushunish
Qisqa gaplarni tushunishdan boshlash, so‘ng murakkab iboralarni qo‘shish
Gapdagi asosiy so‘zni aniqlash mashqlari
Vizual yordam (rasm, predmetlar) orqali tushunishni kuchaytirish
Psixologik va motivatsion qo‘llab-quvvatlash
Afaziyali bemorlarning ruhiy holatini qo‘llab-quvvatlash
Mashqlarga qiziqish uyg‘otish va muvaffaqiyatlarini rag‘batlantirish
Oila va atrof-muhitni jarayonga jalb qilish
Kommunikativ ko‘nikmalarni rivojlantirish
Suhbatlashish, savol-javob, hikoya qilish mashqlari
Gestlar, mimika va vizual yordamlar orqali aloqa qobiliyatini oshirish
Ijtimoiy vaziyatlarda nutqni amaliy qo‘llash

Slayd 7

Hikoya yoki rasm asosida savol-javob mashqlari.
Vaziyatni tasvirlash va vazifalarni bajarish orqali ma’no chiqarishni o‘rgatish.
Muhitni nutq tushunish uchun qo‘llash (masalan, klass xonasi, o‘yin maydoni).
Sinonimlar va antonimlar orqali tushunishni kengaytirish
So‘zlarni ma’no jihatidan solishtirish mashqlari.
“Qattiq – yumshoq», «katta – kichik» kabi kontrastlarni tushunish.
So‘zlarni tasniflash: ranglar, shakllar, hayvonlar, mevalar.
Diqqat va xotira mashqlari
Nutqni tushunishda diqqatni shakllantirish.
Tinglangan so‘z va gaplarni qisqa muddatli xotirada saqlash mashqlari.
Qisqa matnlarni eslab, savol-javob asosida qayta ishlash.
Vizual va gestural yordamlarni qo‘llash
Rasmlar, predmetlar va harakatlar orqali tushunishni mustahkamlash.
Gestlar va mimika bilan qo‘shimcha ma’no berish.
Kontekst asosida tushunishni rivojlantirish

Slayd 8

Slayd 9

Tovushlarni, so‘z va gaplarni aniqlik bilan talaffuz qilishni ta’minlash.
Grammatik va leksik tuzilmalarni qayta o‘rgatish.
Nutq orqali fikr va his-tuyg‘ularni ifodalash imkoniyatini oshirish.
Nutqni tushunish qobiliyatini rivojlantirish
So‘z, ibora va gaplarni tushunish darajasini oshirish.
Murakkab matn va vaziyatlarni anglashni rivojlantirish.
Kontekst va vizual yordamlar orqali tushunishni mustahkamlash.
O‘qish va yozish ko‘nikmalarini tiklash
Alfavitni va so‘zlarni to‘g‘ri o‘qish va yozishni o‘rgatish.
Matnni mantiqan tushunish va ifodalash qobiliyatini rivojlantirish.
Imlo va grammatikani mustahkamlash.
Nutq va til funksiyalarini tiklash

Slayd 10

Suhbat, hikoya qilish va muloqot ko‘nikmalarini shakllantirish.
Ijtimoiy vaziyatlarda nutqni samarali qo‘llash.
Oila va jamiyat bilan integratsiyani kuchaytirish.
Afaziyada korreksiyaviy va tarbiyaviy ishlarning maqsadi – bemorning nutq, tushunish va kommunikativ qobiliyatini tiklash, shu bilan birga psixologik va ijtimoiy moslashuvini yaxshilashdir. Maqsadlar quyidagi asosiy yo‘nalishlarga bo‘linadi:
Psixologik qo‘llab-quvvatlash va motivatsiya Bemorning ruhiy holatini yaxshilash, o‘ziga bo‘lgan ishonchni oshirish. Mashqlar va jarayonga qiziqishni rag‘batlantirish. Korreksiyaviy jarayonni muntazam va samarali qilish.
Kommunikativ va ijtimoiy moslashuvni yaxshilash

Slayd 11

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 12

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda