Geometrik va topografik sirtlarni berilishi va tasvirlash

Slayd 1

Geometrik va topografik sirtlarni berilishi va ularni tasvirlash.

Slayd 2

Reja:
Sonlar bilan belgilangan proyeksiyalarda sirtlarning proyeksiyalari.
Har bir gorizontal yoniga qo’yilgan sonli belgi gorizontal chiziqningqancha nuqtqlqri tegishli
Yer relyefi deganda,nima tushuniladi

Slayd 3

Sirtlarning Son Belgili PROEKSIYaLARI
Sonlar bilan belgilangan proyeksiyalarda sirtlarning proyeksiyalari bir qancha gorizontal kesimlar orqali ifodalanadi. Masalan, aylanish konusi (6.5-chizma) oralig’i bir xil masofaga ega bo’lgan bir necha daraja tekisliklar bilan kesilsa, gorizontal proyeksiyada katta-kichik aylanalar hosil bo’iadi. Aylanalarning har biri sirt gorizontallari deyiladi. Har bir gorizontal yoniga qo’yilgan sonli belgi gorizontal chiziqning barcha nuqtalariga tegishli.
Bir to’g’ri chiziqda yotmaydigan 3 ta Cdk nuqtasi bilan (6.4-chizma, a);
Bir gorizontali va unda yotmaganK nuqta bilan;
Bir gorizontali va qiyalik i bilan;
Ikki ixtiyoriy gorizontali bilan;
Ikkita o’zaro kesishuvchi chiziqlar bilan Dk va DC berilishi mumkin (6.5-chizma, a va b).

Slayd 4

Konus sirt va Yer relefining son belgili pproyektsiyasi
Gorizontal chiziqlar Hq ga o’zining haqiqiy kattaligida proyeksiyalanadi. Konus sirtining barcha yasovchilari H0 ga bir xil qiyalikda bo’lgani uchun har bir yasovchi sirtning eng katta qiyalik chizig’i bo’la oladi. Sirtlardagi eng katta qiya chiziq sirt gorizontallarini birlashtiruvchi chiziq bo’lib, sirtning pasayish chizig’i deyi­ladi va u sirt gorizontallariga perpendikular tarzda o’tadi.
Yer relyefi chizmada gorizontallari orqali tasvirlanadi. Yer relyefi deganda, Yer sirtining barcha fazoviy, hajmiy shakllari-ning yig’indisi tushuniladi. Yer relyefi juda murakkab sirt bo’lib, urii chizmada tasvirlash ancha qiyin. Shunga qaramasdan, Yer re­lyefi topografik kartalarda gorizontallar, balandlik belgisi va har xil shartli belgilar orqali tasvirlanadi va Yer relyefining bunday tasvirlanishi topografik sirt tasviri deyiladi.

Slayd 5

Topografik sirtni parallel tekisliklar bilan kesishi
Daraja tekisliklar bilan topografik sirt kesilganda gorizontallar hosil bo’iadi. Gorizontal chiziqlarning bir joyiga qo’yilgan belgi butun chiziq uchun tegishlidir. Daraja tekisliklari oralig’i bir xil masofada tanlab olinadi va oralig’i masshtab bo’yicha tanlanadigan balandlik birligiga teng bo’iadi (2-chizmaga qarang).
Yer relyefi profilini hosil qilish uchun topografik sirtlar gori­zontallari perpendikular tekisliklar bilan kesiladi.

Slayd 6

Tabiiy yerga (topografik sirt uchastkasida) qurilishi kerak bo’lgan inshootlaming ish chegara chizig’ini qurishni misol tariqasida ko’rib chiqamiz.
Quyidagilar berilgan (6.7-chizma):
tabiiy yer balandligi 17 dan 230 sm gacha;
maydoncha balandligi 20 m;
yer qazish qiyaligi iq =1:1;
yerning tuproq bilan ko’tarilish qiyaligi /k = 3:2.

Slayd 7

Quyidagilarni bajarish talab qilinadi:
Maydonda atrofidagi qiya tekislik va sirtlarning o’zaro kesishuvligi (qaziladigan va to’ldiriladigan tuproq ishlari chegarasi) ni aniqlash hamda A — A tekisligi bo’yicha profil qirqimni bajarish.
Yechish.
Masshtab chizig’i yordamida qiyaliklar oraliqlari L (inter­val) aniqlanadi. Maydonga yon tomonlarning qiyaliklari quriladi;
yon tomon qiyaliklari va ularning o’zaro kesishish chiziqlari yasaladi;
yontomonlarning tabiiy Yer bilan kesishish chizig’i (che­garasi) topiladi;
qurilgan inshoot bilan tabiiy Yerning A —A kesim profil I chiziladi.

Slayd 8

1 – Bosqich. Berilgan masshtab chizig’i yordamida katakli jadval chizib, unga qiyaliklar (ik : iq) joylashtiriladi. Masalan, ik=3;2, ko’tarmada 3 soni Z balandlik, 2 soni uzatish bo’lib, ulami X O’qiga qo’yib T nuqta topiladi. Ot— ko’tarmaning rkqiyaligi. Z=1, birlik balandlikda Ox uzayishga parallel qilib kesilsa, oraliq (interval) lk = 1T1 aniqlanadi. Shu usul bilan /k oraliq intervali ham aniqlanadi.
2- Bosqich. Lk va lq intervallarni ko’tarma va qazib olish qiyaliklariga maydoncha tomonlariga perpendikular qilib belgilanadi. Qo’yilgan intervallar o’zlariga mos topografik gorizontallari bilan o’zaro kesishib, kesishuv nuqtalarini hosil qiladi. Bu nuqtalar tegishli tartibda tutashtirilsa, maydoncha qiya tekislikhirining topografik sirt bilan kesishuv chizig’i hosil bo’ladi.

Slayd 9

Slayd 10

Slayd 11

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 12

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda