Asalari Zararkunandalari va Himoya Usullari

Slayd 1

Asalari zararkunandalari

Slayd 2

Reja:
Asalarilarning zararkunandalar oldini olish choralari
Asalarilarning uyasi ichida va atrofida yashovchi zararkunandalar

Slayd 3

O’quv Dasturining Asosiy Yo’nalishlari
Ushbu darsda biz asalari oilalariga tahdid soluvchi zararkunandalar, ularning biologik xususiyatlari hamda samarali himoya usullari bilan tanishamiz. Asalarichilikda yuqori mahsuldorlikka erishish uchun zararkunandalarga qarshi kurash choralari muhim ahamiyat kasb etadi.
Zararkunandalarni aniqlash
Asalari uyasi ichida va atrofida yashovchi turli xil zararli organizmlarni o’rganish
Biologik xususiyatlar
Zararkunandalarning hayot sikli, ko’payishi va xatti-harakatlari haqida bilim olish
Qarshi kurash usullari
Zamonaviy va an’anaviy himoya texnologiyalarini qo’llash bo’yicha amaliy ko’nikmalar

Slayd 4

Asalari Zararkunandalarining Asosiy Turlari
Asalari oilalarini turli xil zararkunandalar va yirtqichlar doimiy ravishda tahdid ostida qoldiradi. Bu zararli organizmlar asalari koloniyasining kuchsizlashishiga, mahsuldorlikning pasayishiga va hatto oilaning nobud bo’lishiga olib kelishi mumkin.
Asosiy zararkunandalar guruhlari:
Parazit hashoratlar – doimiy ravishda uyada yashovchi organizmlar
Mum parvonalari – asalari uyasining tuzilmasini buzuvchi zararkunandalar
Kanalar va qo’ng’izlar – asalari mahsulotlarini iste’mol qiluvchilar
Yirtqich hashoratlar – asalarilarni bevosita ovlovchi jonivorlar
Kemiruvchilar – asalarixona konstruksiyalariga zarar yetkazuvchilar

Slayd 5

Katta Mum Parvonasi: Asosiy Xususiyatlari
Katta mum parvonasi (Galleria mellonella) asalari oilalarining eng xavfli dushmani hisoblanadi. Bu zararkunanda asalari uyasining mum strukturasini yo’q qiladi va oilaning butun koloniyasiga jiddiy zarar yetkazishi mumkin.
Tashqi ko’rinishi
Kapalagi qo’ng’ir rangda, qora chiziqlar bilan bezatilgan. Oldingi qanotlari kulrang-sariq qo’ng’ir, orqa qanotlari ochiq kul rangli. Tanasi jigar rangtusda bo’lib, 15-20 MM uzunlikda.
Biologik tuzilishi
Kapalagining boshida juda rivojlangan fasetka ko’zchalari mavjud. Bir juft mo’ylovlari bemalol seziladi. Bu organlari yordamida muhitni o’rganadi va asalari uyalarini topadi.
Hayot sikli
Urg’ochi parvona bir vaqtning o’zida 300-500 tagacha tuxum qo’yadi. Lichinkalar mum shashlari va asalari uyasi materiallarini iste’mol qiladi. Rivojlanish davri haroratga bog’liq.

Slayd 6

Mum Parvonasining Keltiradigan Zararlar
Iqtisodiy zarar
Mum parvonasining lichinkasi mum shashlari, asalari qurtchalari va uy materiallarini iste’mol qiladi. Bu asalari oilasining ahvolini keskin yomonlashtiradi va asalarichilik mahsulotlarining sifati hamda miqdorini kamaytiradi.
Bitta zarar ko’rgan uyada 100-150 gramm mumdan ko’proq yo’qolishi mumkin. Kuchli zararlangan oilalar kuchsizlashadi, ishlab chiqarish qobiliyati pasayadi va qishlab chiqish imkoniyati yo’qoladi.
Muhim: Kuchsiz asalari oilalari mum parvonasiga ko’proq moyil bo’ladi. Sog’lom va kuchli oilalar o’z-o’zini himoya qila oladi.

Slayd 7

Qovoqarilar – Xavfli Yirtqichlar
Katta qovog’arilar (Vespa) asalarilarning tabiiy dushmanlari hisoblanadi. Ular asalarilarni ovlab, o’z bolalarini boqish uchun oqsil manbai sifatida ishlatadi. Qovoqarilar asalari populatsiyasiga katta zarar yetkazadi.
Uchayotganda
Asalarilar gullarga borish yoki qaytish paytida havoda tutib olinadi
Gullarda
Asalarilar nektar yig’ish jarayonida gullar ustida ov qilinadi
Suv joylarida
Ichimlik suv olish paytida asalarilar himoyasiz bo’ladi va oson ovlanadi
Asalarixona oldida
Uyga kirish yoki chiqish joyida asalarilar to’plangan holda tutiladi
Bir qovoqari kuniga 20-30 ta asalarini yo’q qilishi mumkin. Koloniya yaqinida joylashgan qovoqari uyasi butun asalari oilasiga tahdid soladi.

Slayd 8

Boshqa Zararkunandalar
Quloqkovlagichlar
Tungi faol bo’lgan hashoratlar. Asalari uyasida yashab, mum va asalari mahsulotlarini iste’mol qiladi. Nam joylarga moyil.
Kanalar
Mikroskopik parazitlar. Asalari tanasida yashab, qon so’rib, kasalliklarni tarqatadi. Eng xavfli parazit tur.
Qo’ng’izlar
Turli xil qo’ng’izlar asalari uyasida oziqlanadi. Mum, asal va asalari qurtchalarini iste’mol qiladi.
Chumolilar
Katta koloniyalar holida asalari uyasiga hujum qiladi. Asal va asalari ozuqasini o’g’irlaydi, zaif oilalarni zo’rlab oladi.
Sichqonlar
Qishda asalari uyalariga kirib, mum va asalari mahsulotlarini yeydi. Uy konstruksiyasini buzadi.

Slayd 9

Oldini Olish Choralari
Profilaktika asoslari
Zararkunandalar oldini olish davolashdan ko’ra osonroq va arzonroq. Muntazam tekshiruv va to’g’ri uy boshqaruvi zararkunandalar paydo bo’lishining oldini oladi.
Tozalik va tartib
Asalarixona va uy atrofida tozalikni saqlash. Eski mum va qoldiqlarni o’z vaqtida olib tashlash.
Kuchli oilalarni saqlash
Asalari oilasining ahvolini doimiy kuzatish. Kuchli oilalar zararkunandalarga qarshi o’z-o’zini himoya qiladi.
Havoni almashtirish
Uyda yetarli shamollatishni ta’minlash. Namlik va haroratni nazorat qilish zararkunandalar rivojlanishini kamaytiradi.
Muntazam tekshiruv
Haftasiga kamida bir marta uylarni tekshirish. Zararkunandalarni erta bosqichda aniqlash samarali kurashni ta’minlaydi.

Slayd 10

Qarshi Kurash Usullari
Zararkunandalarga qarshi kurashda murakkab yondashuv qo’llash kerak. Mexanik, biologik va kimyoviy usullarni birlashtirish eng yuqori natija beradi.
Mexanik usullar xavfsiz va ekologik toza. Biologik usullar uzoq muddatli himoya beradi. Kimyoviy usullar faqat og’ir holatlarda va mutaxassis maslahati bilan qo’llaniladi.
Qo’lda zararlangan shashlalarni olib tashlash, tuzoqlar o’rnatish, to’siqlar qo’yish
Tabiiy dushmanlardan foydalanish, mikrobiologik preparatlar ishlatish
Maxsus preparatlar bilan davolash, fumigatsiya o’tkazish

Slayd 11

Xulosa va Amaliy Tavsiyalar
«Asalari sog’ligi – asalarichilik muvaffaqiyatining asosi. Zararkunandalarga qarshi muntazam kurash yuqori mahsuldorlik kaliti hisoblanadi.»
Har haftada uylarni tekshiring
Zararkunandalarni erta aniqlash uchun muntazam monitoring o’tkazing
Tozalikni ta’minlang
Asalarixona va uy atrofida tartib-intizomni doimiy saqlang
Kuchli oilalarni rivojlantiring
Sog’lom asalari oilalari o’z-o’zini zararkunandalardan himoya qiladi
Kompleks yondashuvni qo’llang
Mexanik, biologik va zarur hollarda kimyoviy usullarni birlashtiring
Bilimlarni kengaytiring
Yangi usullar va texnologiyalarni o’rganishda davom eting

Slayd 12

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 13

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda