Zamonaviy buyuk ipak yo’li

Slayd 1

Zamonaviy buyuk ipak yo’li

Slayd 2

REJA
Vatanimiz xalqlari tarixida   «Buyuk ipak yo’li” ning ahamiyati

Slayd 3

Vatanimiz xalqlari tarixida   «Buyuk ipak yo’li” katta  ahamiyatga   egadir.
Jamiyat   taraqqiyotining   bronza davridan ham ilgari davrlarda ham hududlarni bog’lovchi vosita sifatida unga xos  ixtisoslashgan  yo’llar bo’lganligini va bo’layotganligiga tarix guvoh.
Tarixda  VI-IV  (Miloddan avvalgi v) asrlarda  Eron ahamoniylari saltanati davrida uning hududi bo’ylab, «SHoh yo’liga” o’tgna. Undan ham  ilgariroq o’rta va Yaqin Sharqda Badaxshon lazuratiga  bo’lgan ehtiyoj “lazrut yo’li”ning vujudga  kelishiga sabab bo’lgan.
Badaxshon lojuvardning hind vodiysi,Mesopotamiya va   Misrddan   topilishi bu qimmatbaxo toshni topilishi  Qadimgi Sharqda   nihoyatda   qadrlanganligidan   dalolat beradi.
Yuqorida aytilganidek,   qadimgi yo’llardan  biri,  Eron, ahmoniylarning  yo’li  bo’lib bu  yo’lning   bir armog’i   miloddan avvalgi  VI-IV asrlarda Kichik Osiyo shaharlarini hamda O’rta yer dengizi bo’yidagi Efio,
Yana bir tarmog’i  Eron,  Baxtriya,  orqali  So’g’diyonaga,  Toshkent  vohasi va Qozog’iston hududlaridan   o’tib   Oltoygacha borgan.
Miloddan  avvalgi 138 yilda Xitoy imperatori U-di Chjan Tsyanni O’rta Osiyo yerlariga jo’natadi.
Sardi shaharlarini Eronning markazlaridan  biri  Suza   bilan  bog’langan bo’lsa,

Slayd 4

Elchi Chjan u-di (Miloddan avvalgi . 138-126 yillarda) Xitoyning xunlarga qarshi kurashi   uchun   ittifoqchi   yuzlab kelgan edi.
Miloddan avvalgi v. II-I asrlarga kelib Chjan Tsyan  yurgan yo’llarda Xitoyni O’rta va G’arbiy Osiyo bilan bog’laydigan karvon yo’li paydo bo’ladi va nihoyat g’arb bilan Sharqni bir necha yillar davomida bir biri bilan bog’lab  kelgan ana shunday qadimgi yo’llardan biri-“Buyuk ipak yo’li”diri.
Xitoy xalqi pila kalavasini topib olishni osmon xudosi Si Ling Chiga bog’laydi.
Hozirgacha  Xitoyda unga   atab   ipak   bayramlari   o’tkaziladi.
Si bu osmon xudosi  nazari  tushgan   malika,  uni   ilohiylashtirilgan, unga atab   ibodatxonalar qurgan.

Slayd 5

Slayd 6

1987 yil YUNESKO madaniy taraqqiyot boʻyicha BMTning umumjahon dekadasi doirasida „Ipak yoʻli — muloqot yoʻli“ xalqaro dasturini qabul qildi.
Bu dastur Oʻrta Osiyo xalqlari boy madaniy tarixlarini keng qamrovda tadqiq etishni nazarda tutadi.
Biroq uning asosiy maqsadi — Sharq bilan Gʻarb oʻrtasida yanada mustahkamroq madaniy va iqtisodiy aloqalar oʻrnatish, ushbu buyuk qitʼalarda yashovchi koʻp sonli xalqlar oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni yaxshilashdan iborat.
Koʻplab (30 dan ziyod) xalqaro ilmiy konferensiya (jumladan, Samarqand, 1990 yil okt.; Buxoro, 1996 yil fevral) va seminarlar oʻtkazildi.

Slayd 7

Slayd 8

Buyuk ipak yoʻli boʻylab birgalikda xalqaro ekspeditsiyalar uyushtirildi, kinofilmlar yaratildi, kitoblar, broshyuralar va maqolalar chop etildi, baʼzi arxeologik va meʼmoriy yodgorliklar taʼmirlandi.
Baʼzi bir Sharq mamlakatlarida (Hindiston, Xitoy, Oʻzbekiston, Shri Lanka, Yaponiya) Buyuk ipak yoʻlini oʻrganish boʻyicha maxsus ilmiy intlar barpo etilgan.
Maye, BMT va YUNESKO qaroriga koʻra, Samarqand shahrida Markaziy Osiyo tadqiqotlari xalqaro instituti ochilgan.

Slayd 9

Slayd 10

1997 yil mayda Oʻrta Osiyoni Eron bilan bogʻlagan Saraxs — Mashhad temir yoʻl uchastkasi qurilishi tugallandi, bu bilan Oʻrta Osiyo mamlakatlari Fors qoʻltigʻiga, Yevropa mamlakatlari esa Oʻrta Osiyoga chiqish imkoniga ega boʻldilar.
Ilmiy va madaniy dasturlardan tashqari Buyuk ipak yoʻlini tiklash boʻyicha jahonshumul ahamiyatga ega boʻlgan loyiha amalga oshirilmoqda .
Navbatdagi vazifa — Oʻzbekiston va Xitoy oʻrtasidagi temir yoʻl uchastkasini qurishdir.
Mana shu reja amalga oshgudek boʻlsa, Atlantika okeanidan tortib Tinch okeanigacha boʻlgan masofada Buyuk ipak yoʻlining „temir yoʻl“ varianti toʻla tiklangan boʻladi.

Slayd 11

Slayd 12

Oʻzbekistonda Buyuk ipak yoʻli y.ni tiklashga katta eʼtibor qaratilmoqda.

1995 yil 2 iyunda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenta Islom Karimovning Buyuk ipak yoʻlini qayta tiklashda Oʻzbekistonning ishtirokini avj oldirish va respublikada xalkaro sayyohlikni rivojlantirish borasidagi choratadbirlar toʻgʻrisidagi farmoni eʼlon qilindi

Slayd 13

«Buyuk Ipak Yo’li» loyihasi 2003 yilda Xitoy rahbari Shi Jinping ( sizinpin) tomonidan taqdim etildi.
Loyiha Xitoyni yerdan va dengizdan G’arb mamlakatlariga qaratilgan iqtisodiy harakati sifatida baholanmoqda.
Aslida bu loyiha yangi emas. Tarih davomida, Ipak yo’li (Xitoy) va Ziravor yo’li (Hind) deb nomlanuvchi bu ikki yo’lning tarihdagi bazi hodisalar tufayli yo’nalishi o’zgargan yoki uzilib qolgan.

Slayd 14

Turkiya ham bu loyiha yo’lining muhim qismida joylashgan.
Xitoyning rejalashtirgan loyihasi bu tijorat yo’lining zamonaviy tarzda yangidan tashkil etish.
Bu loyihaning asil bizning qiziqtirgan tarafi Pekindan Londongacha bo’lgan bu loyiha Turk dunyosi mintaqasidan ham o’tadi.
Xitoy bu mintaqada yer olgan barcha mamlakatlarni bu loyihada ishtirok etishga taklif etti.
Bazi mamlakatlar bilan bu loyiha asosida shartnomalar imzoladi.
Misol uchun, Boku-Tbilis-Qars temir yo’li orqali Xitoydan yo’lga chiqadigan mahsulotlar 15 kun ichida Evropada bo’lishi kutilmoqda.

Slayd 15

Slayd 16

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 17

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda