Yugurish turlari va tasnifi

Slayd 1

Yugurish turlari va ularning tasnifi

Slayd 2

Reja:
Yugurish
Yugurish turlari
Yugurish qoidalari

Slayd 3

Yugurish har tamonlama jismoniy rivojlanishning asosiy vositalardan biridir. Barcha mutaxassislikdagi yengil atletikachilarning ham, boshqa sport turlari bilan shug’ullanuvchilarning ham trenirovkalarida yugurishga kup e’tibor berilish, shuningdek faol dam olish, sog’lomlashtirish va ish qobiliyatini saqlash vositasi sifatida yugurishning ulushi katta ekani.
Yugurish – yengil atletikaning hamma turlari ichida eng hammabop jismoniy mashqdir. Yengil atletika musobaqalarida yugurish va estafetaning turli xillari etakchi o’rin tutadi, ularga tomoshabinlar ham juda qiziqadi. Shuning uchun yugurish musobaqalari eng yaxshi tashviqot vositalaridan biri hisoblanadi.
Yengil atletikada yugurishning tekis yugurish, tusiqlar osha yugurish , estafetali yugurish va tabiiy sharoitda yugurish xillari buladi.

Slayd 4

Mashqni o’rgatish jarayoni o’qituvchi bilan o’quvchining izchil faoliyatidan dalolat bo’lib, faoliyat o’rgatishning shar bir bosqichidagi vazifalar xarakteri va o’rganish sharoiti bilan belgilanadi.
O’rgatishning boshida o’qituvchi o’quvchining yangi mashqni uzlashtirishga qanchalik tayyor ekanini aniqlab olish kerak. Buning uchun o’qituvchi; Mashqlarni urganish jarayonida o’quvchida bo’lgan barcha xarakat tajribasini va individual xususiyatlarini shisobga oladi; O’quvchining xatti-xarakatlarini kuzatib, u bilan suhbatlashib, uning ayni vaqtdagi sholati va kayfiyatini basholab boradi; O’quvchi funksional sistemalarining imkoniyati to’g’risida tasavvur olish uchun medisina kuzatishlari ma’lumotlarini o’rganadi; O’quvchining tayyorgarligini ko’rsatadigan jishatlardan (xarakatchanlik, jismoniy yoki boshqa jishatlardan) birin basholash uchun kontrol topshiriqlar tanlaydi yoki mashqlarga o’xshash oldingi tanish mashqlarni takrorlash uchun topshiriq beradi.
O’qituvchi o’quvchi haqidagi ma’lumotlar va yangi mashq-texnikasiga oid bilimlarga asoslanib plan tuzadi, o’rgatish metodi va usullarini tanlaydi.
O’qituvchi o’quvchini yangi xarakat bilan tanishtiradi. O’qituvchi bilan o’quvchining xarakat ko’nikmasini shakllantirish maqsadidagi bevosita aloqasi ana shundan boshlanadi.

Slayd 5

O’qituvchi bilan o’quvchining bundan keyingi ishlari o’rganilayotgan mashq texnikasi asoslari haqida o’rgatishning: ko’rsatib berish, tushuntirish, modellarda xarakat konstruksiyasini ko’rsatish va boshqa shu kabi tegishli usullar yordamida tasavvur shosil qilishga qaratilgan bo’ladi. O’qituvchi bilan o’quvchining shu tariqa tayyorgarlik kurishi xarakat topshiriqlarining bundan keyin amalda bajarilishi uchun zamin shozirlaydi.
Shundan keyin o’qituvchi o’quvchiga mashqni, jumladan, qo’yidagicha bajarishni taklif qiladi: Xarakatni yoki aloshida sholatni taqlid qilib ko’rsatish; Mashqning xarakatning ayrim fazalarini ajratib ko’rsatish uchun ko’maklashib turib past sur’at bilan bajarish; Xarakatni maksimal oson sharoitda, masalan, trenajyorda takrorlash
O’quvchining mashq bajarish jarayonida o’qituvchi: xarakatlar bajarilishini kuzatib turishi, turli usul va priyomlardan foydalanib, yordamlashib turishi, topshiriqning bajarilishi natijalarini tashlil qilib borishi va zarurat bo’lganda o’quvchi xarakatlarini ijro etish davomida tuzata borishi kerak. Bu davrdagi asosiy vazifa xarakat ijro etayotganda yuz beradigan xatolarni vaqtida tuzatishdan iborat. Xatolarning yuz berishiga qo’yidagilar sabab bo’lishi mumkin: xarakat texnikasi haqidagi tasavvurning aniq emasligi; o’quvchilarning xarakat sezgilari bilan o’z xarakatlariga bergan sub’ektiv basholarining mos kelmasligi, xarakat topshirig’ining murakkabligi bilan o’quvchi imkoniyatining mos kelmasligi; uzlashtirib bo’lingan mashqlarning yangi mashqqa salbiy ta’sir ko’rsatishi, xarakat faoliyati paytida etarlicha dadillik va qat’iylik kursatmaslik va shokazolar. Mashqni chuqur o’rganishga qaratilgan faoliyat asosiy texnik xarakatlarni avtomatlashtirilgan darajaga etkazish imkonini beradiki, bu shol mashqni mustaqil ravishda va texnik jishatdan to’g’ri bajarishda namoyon bo’ladi.
Mashq texnikasini mustashkamlash va takomillashtirish uchun o’qituvchi o’quvchi rashbarligida xarakatni mustaqil bajarishni davom ettiradi.

Slayd 6

Tekis yugurish ma’lum masofaga yoki vaqtbay tarzda yugurish yulkasida (soat strelkasi harakatiga teskari yo’nalishda) o’tkaziladi. 400 Metrga va undan qisqa masofaga yugurishda har bir yuguruvchi uchun alohida yo’lka ajaratiladi. Qolgan masofalarga yugurish umumiy yo’lkada o’tkaziladi. Belgilangan masofani o’tish uchun sarflangan vaqt sekundomer bilan o’lchanadi. Bir soatlik va ikki soatlik yugurishda vaqt chegaralangan bulib, natija shu vaqt ichida bosib o’tilgan masofa tarzida metr hisobida aniqlanadi.
Tusiqlar osha yugurishning ikkita xili bor: 1) g’ovlar osha yugurish – bunda yugurish yo’lkasida bir-biridan bir xil o’zoqlikda masofadagi muayyan joylarga quyilgan bir tipdagi tusiqlardan oshib, 60 dan 400 m masofaga yuguradi:
3000 Metrga tusiqlar osha yugurish (stipl’-chez) – bunda yugurish yo’lkasida u er bu erda mustahkam o’rnatilgan tusiqlar osha maydon sektorlaridan birida qovlangan chukurga tuldirilgan suvdan kechib yuguriladi.

Slayd 7

Estafetali yugurish – bunda jamoa-jamoa bulib yuguriladi: jamoada yuguruvchilar qncha bulsa , masofa ham shuncha etaplarga bulingan buladi. Estafetali yugurishdan maqad -estafeta tayoqhasini bir-biriga o’zatib uni mumkin qadar tez startdan marragacha etkazib borishdir. Etaplar oralig’i bir xil ( qisqa va o’rtacha masofada ) yoki har hil aralash masofada bulishi mumkin. Estafetali yugurish quproq maydon yo’lkalarida , ba’zan esa shahar ko’chalarida (aylanma va yuldo’zsimon estafetalar) o’tkaziladi.
Tabiiy sharoitda yugurish – bunda past-baland ochiq joylarda (kross) yugurilsa, 15 km va undan o’zok mosafalarga esa yullarda (shosseda, sukmok yullarda) yuguriladi. Yengil atletikadagi eng o’zoq , ya’ni marofoncha masofa 42 km 195 m ga teng.

Slayd 8

Etaplar oralig’i bir xil bo’lishi mumkin. Estafetali yugurish stadion yo’lkalaridan ba’zan esa shahar ko’chalarida o’kaziladi. Tabiiy sharoitda yugurish – bunda past-baland ochiq joylar (kross) yugurilsa 15 km va undan ortiq masofalarga esa yo’llarda yuguriladi. Yengil atletikadagi eng uzoq, ya’ni marafoni 42 km 195 metrga teng. Yurish va yugurish paytidagi xarakat texnikasida umumiy xamda o’ziga xos xususiyatlar mavjud. Chunonchi, yugurish texnikasining bosh unsuri-qadamlar xisoblanadi.

Slayd 9

Ular yordamida inson xarakatlanadi. Qadamlar bilan bog’liq xolda, qo’llar va gavda xarakatlari ko’p marta bir tartibda takrorlanadi. Bunday takrorlanadigan xarakatlar «turkum» xarakatlar deyiladi. Kishi ikki qadam davomida (o’ng va chap oyoqda) gavdaning xar bir qismi xarakatining barcha bosqichlarini bajaradi va dastlabki xolatga qaytadi. Bunday qo’shaloq qadam yurish va yugurishning xarakat turkumini tashkil qiladi.

Slayd 10

Yugurish sporti turli qoidalar, texnika va harakat tezligi. Atletik yurishning asosiy
Talabi – to’pni toqqizga qoyish. Bir oyoq sirt bilan aloqa qiladi va tananing proyeksiyasi
Vertikal holatidadir. Tajribali sportchilar ushbu sport turlari bilan shu kabi sport turlari
O’rtasidagi farqni ajrata olishadi.

Slayd 11

Ishlayotganda, sportchi tegib turgan joyga birdaniga ikkala oyog’ini yirtadi va harakat paytida yurish bir oyoqni tashkil qiladi.
Yugurishda kam boshlanish, va yurish safari paytida – juda to’liq boshlanadi.
Atletik yurish qoidalari, unga qadam bosganingizda oyog’ingizni to’g’ri holatida.
Saqlab turishga imkon beradi va bükildikten keyin eğilir.
Yurishdan ko’ra tezroq harakat qilish, lekin oxirgi sport juda ham ko’proq ritmik.
Yugurishda oltinchi marta yuk ko’tariladi va bu jiddiy zararga olib kelishi mumkin.
Yurish xavfsizroq.

Slayd 12

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 13

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda