Yengil atletika ko‘p kurash turlari

Slayd 1

Ko‘p kurash turlari

Slayd 2

Reja:
Uch kurash
Besh kurash
Yetti kurash
O‘n kurash

Slayd 3

Ko‘pkurash: yugurish, sakrash va uloqtirish ishining har xil turlarini
O ‘z ichiga oladi. Ko‘pkurash tarkibidagi miqdoriga qarab nomlanadi: to’rtkurash,
Beshkurash, oltikurash,
Sakkizkurash, o‘nkurash

Slayd 4

Ko‘pkurashning asosiy turlari: erkaklar uchun o‘nkurash va ayollar uchun ettikurash va o ‘spirinlar uchun beshkurash, oltikurash, sakkizkurash. Musobaqalarni yengillashtirish uchun yengil atletikani
Bunday turlaridan musobaqalar ikki kunda o‘tkaziladi. Ko‘pkurashning asosiy turlari: ko‘pkurash bo‘yicha shug‘ullanuvchilar oldiga juda yuqori talablar qo’yiladi. Ular texnik jihatdan yuqori mahoratli bo‘lishdan tashqari, sprinterlardek tezkor, uloqtiruvchilardek kuchli, o‘rta masofaga yuguruvchilardek chidamli bo‘lishlari kerak.

Slayd 5

Ko‘p-kurash programmasini to‘la bajarish esa umuman a ’lo darajada chidamli bo‘lishni, yuqori darajada rivojlangan irodaviy fazilatlarni talab qiladi. Ko’pkurash bilan shug‘ullanish – yengil atletika bilan endigina shug’ullanib boshlovchilar uchun har tomonlama jismoniy rivoj topishning eng yaxshi yoMidir.
Ko‘pkurash bilan shug‘ullanish sportchilar organizmiga har tomonlama tasir ko‘rsatish bilan yengil atletikaning alohida turli maxsus mashqlarini qilish ham yaxshi zamin yaratib beradi. Ko‘pkurash natijasi sportchining ko‘pkurash tarkibidagi har bir turda ko‘rsatilgan natijasi uchun olgan ochkolar yig‘indisi bilan belgilanadi. Buning uchun maxsus ochkolar jadvalidan foydalaniladi.

Slayd 6

Tayanch iboralar.
Yengil atletika
Yurish
Yugurish
Sakrash
Uloqtirish
Ko‘pkurash
Stadion
Sportchi
Murabbiy
Stadionda yurish
Ko‘cha yo’larida yurish
Tabiiy sharoitda yugurish
To’siq osha yugurish
Yaqin masofaga yugurish
O‘rta va uzoq masofaga yugurish
Estafeta

Slayd 7

Gretsiyadagi qadimgi olimpia o‘yinlarda ko‘pkurash (pentatlon) kurashlaming asosiy turi hisoblangan, shuning asosida Olimpia o‘yinlarini tashkillanishida ko‘pkurash ham tashkil topdi. Pentatlon ma’nosi beshkurashni anglatadi. Bu musobaqada jismonan har tomonlama rivojlangan, baquvat, kuchli atletlar musobaqalashgan. Musobaqalar qadimgi Olimpia o‘yinlarida (beshkurash) bo‘yicha o‘tkazilgan va bu musobaqalar o‘sha davrlarda mashhur va qiziqarli bo’lgan. Unda uzunlikka sakrash, disk uloqtirish, (bir stadiyga yugurish) ya’ni 192 metr 27 santimetmi tashkil etgan, nayza uloqtirish va kurash tushishdan iborat bo‘lgan.

Slayd 8

Zamonaviy Olimpiada o‘yinlariga 1912-yil o‘nkurash turi birinchi bor kiritildi. O‘nkurash yengil atletika mashiqlarining 10-turini o‘z ichiga olgan. Musobaqa ikki kun davomida o’tkaziladi. Birinchi kun 100 metrga yugurish, yugurib kelib uzunlikka sakrash,yadro itqitish, yugurib kelib balandlikka sakrash, 400metirga yugurishdan iborat. Ikkinchi kun 110 metrga g‘ovIar osha yugurish, disk uloqtirish, langarcho‘p bilan balandlikka sakrash, nayza uloqtirish, 1500 metrga yugurishdan iborat. Kurashchi sportchilarni natijalari har bir turda ko‘rsatgan natijalari uchun olgan ochkolar yig‘indisi bilan hisoblanadi, buning uchun maxsus ochkolar jadvali mavjuddir.

Slayd 9

1924-yildagi Olimpia o’yinlar g‘olibi X. Osbom bo‘lib u bir vaqtning o‘zida balandlikka sakrashdan jahon rekordchisidir, o‘zining musobaqalarga qatnashish davomida faqat 6-marta qayta musobaqalardao’nkurashdaqatnashadi, 1932-yilga Olimpia chempioni 500 D. Baush esa 4-marta, 1936-yilga Olimpia chempioni K. Marris 3-marta qatnashadi. 1900-yildagi Parijdagi Ii-01impia o’yinda uning bir kurash dasturiga kiritilib ular gimnastik mashqlar (brusya, turnik, hamda ot, tayanib sakrash va erkin mashqlar), yengil atletika turlari, (uzunlikka sakrash, balandlikka sakrash, langarcho’p bilan sakrash) arqonga chiqish va 50 kgli og‘irlikni ko’tarish. (V. A. Dryukov, 1991- yil. V. N. Plashonov 1997-yil). 1904-yildagi Sant-Luiss shahrida bo’lib o’tgan Ill-olimpia o’yinlar dasturidan uchkurash (yadro itqitish, 100 yardga yugurish, uzunlikka sakrash) va oltikurash (gimnastika 4 to’p va yengil atletikaning ikki turi – yadro itqitish, 100 yardga (91,4metirga yugurish) o’rin oldi. 1912-yilV-Olimpia o’yinlari Stokgolm shahrida bo’lib o’tdi. Unda birinchi marta engil atletik o’nkurash dasturiga kirildi,hozirgi turlar kiritilib u faqat musobaqa o’tkazish sharti bilan farq qilar edi, bu musobaqa ikki kun emas, uch kun davomida o’tkaziladi. 1902-YiIga olimpia o’yinlarida o’nkurashdan tashqari musobaqa dasturiga yengil atletikani beshkurash turi kiritiiadi, u 1920-1924-yilga olimpia o’yinlar dasturidan chiqarilib tashlandi.

Slayd 10

1880-yilgi Germaniyada bo’lib o’tgan musobaqa dasturiga oltikurash (3 Tur yengil atletika, 3 Tur gimnastika) kiritiiadi. 1984-yiI AQShda yengil atletikani sevuvchilar ittifoqi Amerikaga ko’pkurash musobaqalarini doimiy ravishda chempionat o’tkazishni taklif qilishlarida uning dasturiga quyidagi turlar kiritildi:
100 Yardovga yugurish;
16 Funtli yadroni itqitish;
Balandlikka sakrash;
1/2 millga yugurish;
16 Futli bosqon uloqtirish;
Yadroga g’ovlar osha yugurish;
Funt og’irlikni uloqtirish;
Uzunlikka sakrash;
1 Millga yugurish;

Slayd 11

1984-yil aqsh birinchi marta turlar bo’yicha ochkolar jadvaii ishlab chiqildi. Musobaqa 1 kun davomida o’tkazilib o’nkurash turi orasidagi dam olish 5 minutni tashkil qilar edi (v. D. Polishuk va boshqalar 2001-yil, R. N. Barnsh, va boshqalayevropalik 1996-yil). Halqaro 501 toifadagi o‘nkurashchilar birinchi marta sportchilardir. Bu jahon rekordchi sportchilar estonest A. Kluiberch, fmlar P. Yurvelxo, A. Yarvinen,va nemis G.Zivert. Rossiyalik xizmat ko‘rsatgan sport ustasi a. Demin, I. Stepanchenok o‘nkurashdan birinchilardan bo‘lib jahon miqiyosidagi natijaga yaqinlashgan bo‘lishsa, s. Kuznestov birinchi bo’lib 7 minglik ochkodan yuqori natija ko‘rsatdi. 1947-1950-yillarda rossiyalik sportchi o‘nkurashchi x. Lippjahonning eng kuchli o‘nkurashchilami ro‘yxatini boshqaradi. V. Kuznetsov XVI va XVII-olimpia o‘yinlarida bronza medalini qo’lga kiritib, 3 marta jahon va 6 marta yevropa rekordini yangiladi. Tokiodagi xvii- olimpia o’yinlarida rossiyalik sportchi R. Aun o’nkurashdan kumush medalini qo‘lga kiritadi. XX – myunxendagi olimpiadasida rossiyalik o’nkurashchi I. Avilov yangi jahon rekordi o’rnatib oltin medalni olgan boisa, a. Litvinko ikkinchi bo’lib bronza medaliga ega bo’ladi. 1980-yiidagi moskvada boliib o‘tgan XXII-olimpia o‘yinlarida rossiyalik sportchilar Yu. Kustenko va S. Jelanov kumush va bronza medallari bilan taqdirlandilar.

Slayd 12

Bosqon uloqtirish yengil atletikaning eng murakkab va kuch talab qiladigan turlaridan biri bo‘lib, u sportchidan yuqori darajadagi jismoniy tayyorgarlik, kuch, tezlik, muvozanat, koordinatsiya hamda texnik mahoratni talab etadi. Bosqon uloqtirish texnikasi sportchining mushak kuchini maksimal darajada samarali ishlatishga, harakatlarning uzluksizligi va uyg‘unligiga asoslanadi. Ushbu texnika to‘g‘ri o‘zlashtirilganda uloqtirish masofasi sezilarli darajada oshadi va jarohatlanish xavfi kamayadi.
Bosqon uloqtirishda sportchi maxsus doira ichida joylashib, bosqonni ikki qo‘l bilan ushlab, tanani aylantirish orqali uloqtirishni amalga oshiradi. Bosqonning tuzilishi – temir shar, po‘lat sim va tutqichdan iborat bo‘lib, bu uning harakatini boshqarishni murakkablashtiradi. Shu sababli, sportchi avvalo bosqonni to‘g‘ri ushlash texnikasini puxta o‘zlashtirishi lozim. Bosqon tutqichi kaft ichida mustahkam joylashadi, qo‘llar to‘liq yozilmagan, ammo haddan tashqari bukilmagan holatda bo‘lishi kerak. To‘g‘ri ushlash bosqonning barqaror aylanishini va tashlash paytida kuchning to‘liq uzatilishini ta’minlaydi.

Slayd 13

Bosqon uloqtirish texnikasining muhim jihatlaridan biri boshlang‘ich holat va aylantirish harakatidir. Sportchi oyoqlarini yelka kengligida qo‘yib, tanani biroz oldinga egadi va bosqonni asta-sekin aylantirishni boshlaydi. Aylanish jarayonida oyoqlar, bel va yelka mushaklari faol ishtirok etadi. Dastlabki aylanishlar bosqon tezligini oshirishga xizmat qiladi, keyingi aylanishlar esa maksimal tezlik va kuch yig‘ishga yo‘naltiriladi. Har bir aylanishda tananing muvozanatini saqlash, oyoqlarning to‘g‘ri ishlashi va markaziy og‘irlik nuqtasini nazorat qilish juda muhimdir.

Slayd 14

Uloqtirish jarayonining eng mas’uliyatli qismi – yakuniy aylanish va bosqonni qo‘yib yuborish bosqichidir. Bu paytda sportchi maksimal tezlikka erishgan bo‘ladi va to‘plangan energiyani bosqonga uzatadi. Qo‘yib yuborish burchagi va vaqti uloqtirish masofasiga bevosita ta’sir qiladi. Odatda optimal parvoz burchagi 40–45 daraja atrofida bo‘lib, bu bosqonning uzoq masofaga uchishini ta’minlaydi. Bosqonni qo‘yib yuborishda qo‘llar keskin, ammo nazorat ostida harakatlanadi, tana esa aylanishni to‘liq yakunlaydi.

Slayd 15

Bosqon uloqtirishda muvozanat va xavfsizlik texnikasi alohida ahamiyatga ega. Uloqtirishdan so‘ng sportchi doira ichida muvozanatni saqlashi, chiziqdan chiqib ketmasligi va yiqilishdan ehtiyot bo‘lishi kerak. Mashg‘ulotlar davomida xavfsizlik qoidalariga qat’iy rioya etilishi, uloqtirish maydonida begona shaxslar bo‘lmasligi va murabbiy nazorati ta’minlanishi zarur. Bu sportchining sog‘lig‘ini asrash va mashg‘ulotlarning samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.

Slayd 16

Yadro itqitish – yengil atletikaning kuch va texnikani talab qiladigan turlaridan biri bo‘lib, asosiy maqsad og‘ir metall yadroni maxsus aylana ichidan imkon qadar uzoq masofaga uloqtirishdan iborat. Yadro itqitishda nafaqat mushak kuchi, balki harakatlarning to‘g‘ri ketma-ketligi, muvozanat va texnik aniqlik muhim ahamiyatga ega. Mashq va musobaqalarda erkaklar 7,26 kg, ayollar esa 4 kg og‘irlikdagi yadrodan foydalanadilar.
Yadro itqitish texnikasi bir necha asosiy bosqichlardan tashkil topadi. Dastlabki bosqich
– Yadroni ushlash va joylashtirish hisoblanadi. Yadro barmoqlar ustiga joylashtiriladi, kaftga to‘liq yopishtirilmaydi. U iyak ostiga yoki bo‘yin yoniga tiralgan holatda ushlab turiladi. Tirsak tanadan biroz uzoqroqda bo‘lishi va yadro itqitish vaqtida tushib ketmasligi lozim.

Slayd 17

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 18

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda