Yakka kurash sport turlari saralash mezonlari

Slayd 1

Yakka kurash sport turlari saralash

Slayd 2

Reja:
Yakka kurash sport turlarining umumiy tavsifi
Yakka kurash sport turlarining turlari va xususiyatlari
Yakka kurash sport turlarini saralash mezonlari

Slayd 3

Yakka kurash sport turlari – bu sportning jismoniy, ruhiy va ma’naviy jihatdan insonni tarbiyalaydigan eng qadimiy va keng tarqalgan yo‘nalishlaridan biridir. Insoniyat tarixining ilk bosqichlaridan boshlab, o‘zini himoya qilish, dushmanga qarshi kurashish, jismoniy tayyorgarlikni oshirish maqsadida turli xil kurash shakllari paydo bo‘lgan. Shu asosda, yakka kurash turlari bugungi kungacha rivojlanib, o‘zining an’anaviy va zamonaviy shakllarini topdi. Ushbu sport turlari nafaqat sport musobaqalari sifatida, balki insonning xarakterini shakllantirish, irodasini chiniqtirish, mehnatsevarlik va sabotni singdirish vositasi ham hisoblanadi.

Slayd 4

Yakka kurash sport turlari deganda, ikki raqib o‘rtasidagi yakkama-yakka to‘qnashuv shaklida o‘tadigan, belgilangan texnika, taktika va qoidalar asosida tashkil etiladigan sport musobaqalari tushuniladi. Bu turlar nafaqat jismoniy kuch, balki yengil harakat, aniqlik, tezkor fikrlash, psixologik tayyorgarlikni ham talab etadi.

Slayd 5

Yakka kurash sport turlarining tarixiy ildizlariga nazar tashlasak, qadimgi Yunoniston, Misr, Xitoy, Hindiston, Yaponiyada kurash san’ati keng tarqalganini ko‘ramiz. Masalan, qadimgi Yunonistonda bo‘lib o‘tgan Olimpiya o‘yinlarida kurash sporti alohida o‘rin tutgan. Qadimgi Xitoyda esa «Ushu» nomli jang san’ati paydo bo‘lgan bo‘lib, u nafaqat sport, balki o‘zini himoya qilish, hayot falsafasini anglash yo‘li sifatida ham ko‘rilgan.

Slayd 6

Yaponiyada «Judo», «Karate», «Aikido» kabi yakka kurash turlari paydo bo‘lib, bugungi kungacha rivojlanib kelmoqda. O‘zbekistonda esa milliy sport turi bo‘lgan «Kurash» juda qadimiy tarixga ega. U xalqimizning jismoniy chiniqishi, yoshlarni tarbiyalash, sog‘lom hayot tarzini shakllantirishda muhim vosita bo‘lgan.

Slayd 7

Bugungi kunda yakka kurash sport turlari ikki asosiy guruhga bo‘linadi: an’anaviy (milliy) va zamonaviy (xalqaro) sport turlari. Milliy sport turlariga Kurash, Belbog‘li kurash, Qilichbozlik (ba’zi xalqlarda), Shaxsi kurash turlari kiradi. Ular har bir xalqning urf-odatlari, madaniyati, tarixiy merosi asosida shakllangan. Xalqaro sport turlari esa ko‘plab mamlakatlar tomonidan tan olingan va xalqaro musobaqalarda qo‘llaniladi. Ular qatoriga Judo, Sambo, Karate, Taekvondo, Boks, Grek-rum kurashi, Erkin kurash, Aikido, K-1, Mma va boshqa ko‘plab sport turlari kiradi.

Slayd 8

Slayd 9

Jahon miqyosida mashhur bo‘lgan yakka kurash sport turlaridan biri bu Judo hisoblanadi. Judo Yaponiyada 1882-yilda Jigoro Kano tomonidan yaratilgan bo‘lib, uning asosiy g‘oyasi «zaif kuchli ustidan g‘alaba qozonishi mumkin» degan tamoyilga asoslangan. Judo texnikasida turli xil yiqitish, bo‘g‘ish, tutib turish usullari mavjud bo‘lib, u sportchidan nafaqat jismoniy kuch, balki aql, hushyorlik, tezkor qaror qabul qilishni talab etadi. Sambo esa Rossiyada yaratilgan va o‘zida judo, kurash va boshqa jang san’atlarining elementlarini jamlagan sport turi hisoblanadi.

Slayd 10

Yakka kurash sport turlarini saralash masalasi sportchilarni to‘g‘ri guruhlarga ajratish, musobaqalarning adolatli o‘tishini ta’minlash va sportchilar salohiyatini to‘g‘ri baholashda muhim rol o‘ynaydi. Saralash bir nechta mezonlarga asoslanadi. Eng birinchi va asosiy mezon bu – vazn toifalari. Har bir yakka kurash sport turida vazn toifalari aniq belgilangan bo‘lib, sportchilar o‘z vazniga qarab toifalarga ajratiladi. Bu sportchilarning teng kuch bilan bellashuvini ta’minlaydi va jarohatlar ehtimolini kamaytiradi. Misol uchun, Judo sportida erkaklar va ayollar uchun alohida vazn toifalari mavjud. Shuningdek, boks, sambo, erkin kurash va boshqa turlarda ham bu amaliyot keng qo‘llaniladi.

Slayd 11

yosh mezoni ham yakka kurash sport turlarini saralashda muhim ahamiyatga ega. Odatda sportchilar yosh guruhlarga ajratiladi: bolalar, o‘smirlar, yoshlar, kattalar va faxriylar (veteranlar). Bu orqali har bir yoshdagi sportchining jismoniy salohiyatiga mos raqib bilan to‘qnashuvi ta’minlanadi. yosh mezoni sport turlariga qarab farq qilishi mumkin. Masalan, 14-15 yoshli o‘smirlar «kadetlar» guruhida ishtirok etsa, 16-17 yoshdagilar «juniorlar» deb ataladi. 18 yoshdan boshlab esa katta yosh toifasiga o‘tish boshlanadi.

Slayd 12

Yana bir muhim saralash mezoni bu — jinsiy ajratish. Barcha rasmiy sport musobaqalarida erkaklar va ayollar alohida guruhlarda ishtirok etadi. Chunki ularning jismoniy tuzilishi va kuch darajasi farq qiladi. Bu saralash sportchilar uchun teng raqobat sharoitini yaratadi. Shu bilan birga, ayrim sport turlarida, masalan, Aikido yoki Mma da mashg‘ulotlar umumiy o‘tkazilishi mumkin, biroq rasmiy musobaqalarda jinsiy ajratish amaliyoti saqlanib qoladi.

Slayd 13

Saralashda yana bir muhim omil bu – sportchining tajribasi va darajasi. Bu ko‘pincha belbog‘ tizimi, sport toifalari, daraja yoki reytinglar orqali amalga oshiriladi. Masalan, judo, karate, taekvondo kabi sport turlarida belbog‘ tizimi mavjud bo‘lib, har bir sportchi oq belbog‘dan (boshlang‘ich) qora belbog‘gacha (yuqori daraja) yetib boradi. Har bir belbog‘ o‘ziga xos texnik va nazariy bilimlarni talab etadi. Shuningdek, sport toifalari (III, II, I, sport ustasi, xalqaro toifadagi sport ustasi) ham saralashda qo‘llaniladi.

Slayd 14

Yakka kurash sport turlarining yana bir muhim jihati bu – texnik va taktika asosidagi saralash. Bu yerda sportchining texnik darajasi, usullarni bajarish aniqligi, tezligi, reflekslari, psixologik tayyorgarligi inobatga olinadi.

Slayd 15

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 16

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda