Tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni

Slayd 1

Tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni

Slayd 2

Reja:
Tarbiya tushunchasi, tarbiyaning maqsadi va umumiy vazifalari
Tarbiya jarayonining qonuniyatlari va tamoyillari
O’quvchilar jamoasini shakllantirishning mohiyati va tashkiliy asoslari.

Slayd 3

Tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni
Insonning shakllanishi va kamol topishi jarayoni tarbiyadan ajralgan holda tasavvur etib bo‘lmaydi. Tarbiya ijtimoiy hodisa sifatida qadimdan jamiyat hayotining ajralmas qismi bo‘lib kelgan. Inson tug‘ilganidan boshlab u ma’lum bir ijtimoiy muhitda ulg‘ayadi, oilaviy an’analar, mahalliy urf-odatlar, milliy qadriyatlar va jamiyatning umumiy talablariga asoslangan holda tarbiyalanadi. Shu sababli tarbiya jarayonining mohiyati inson shaxsini har tomonlama rivojlantirish, uning dunyoqarashini, ma’naviyatini, axloqini, mehnatga va ijtimoiy hayotga bo‘lgan munosabatini shakllantirishdan iboratdir.

Slayd 4

Tarbiya jarayoni mohiyat e’tibori bilan ikki asosiy yo‘nalishni o‘z ichiga oladi. Birinchidan, bu shaxsning ijtimoiylashuvi, ya’ni jamiyat talablariga mos holda ma’lum me’yorlar, qadriyatlar va xulq-atvor qoidalarini egallash jarayonidir. Ikkinchidan, bu shaxsning individuallashuvi, ya’ni uning o‘ziga xos qobiliyatlari, iste’dodi va qiziqishlarini rivojlantirish, shaxs sifatida o‘zligini namoyon etish imkoniyatini yaratishdir. Shu ikki jihat uyg‘unlashgandagina tarbiya jarayoni haqiqiy natijaga erishadi.

Slayd 5

Tarbiya jarayonining mazmuni ko‘p qirrali va kompleksdir. Avvalo, u o‘quvchining axloqiy sifatlarini shakllantirishni o‘z ichiga oladi. Axloqiy tarbiya jamiyat tomonidan qabul qilingan odob-axloq qoidalariga amal qilish, boshqalarga hurmat bilan munosabatda bo‘lish, halollik, vatanparvarlik, insonparvarlik, adolat va burchga sodiqlik kabi fazilatlarni rivojlantirishni ko‘zda tutadi. Shu bilan birga, tarbiya jarayoni ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni avloddan-avlodga yetkazishning asosiy vositasidir.

Slayd 6

Mazmunning yana bir muhim tarkibiy qismi mehnat tarbiyasidir. Mehnat inson hayotining ajralmas qismi bo‘lib, tarbiya jarayonida bolalarda mehnatsevarlik, mas’uliyat, intizom, kasb-hunarga qiziqish kabi sifatlarni shakllantirish muhimdir. Bu ularni kelajakda jamiyatda faol mehnat qiluvchi, o‘z oilasi va Vataniga foyda keltiruvchi shaxs sifatida tayyorlashga xizmat qiladi..

Slayd 7

Estetik tarbiya ham tarbiya jarayonining muhim bo‘lagidir. U bolalarda go‘zallikni ko‘ra olish, san’atni tushunish va qadrlash, tabiatning betakrorligi va nafisligidan bahra olish, madaniyatga hurmat bilan yondashish qobiliyatlarini shakllantiradi. Estetik tarbiya orqali shaxsning ma’naviy olami boyiydi, u ijodkorlikka intiladi, o‘z atrof-muhitini yanada obod va go‘zal qilishga harakat qiladi.
Jismoniy tarbiya esa o‘quvchilarning sog‘lom, baquvvat, chiniqqan bo‘lib voyaga yetishini ta’minlaydi. Bu jarayonda sport mashg‘ulotlari, sog‘lom turmush tarziga rioya qilish, gigiyena qoidalariga amal qilish muhim ahamiyatga ega. Sog‘lom avlod — bu jamiyatning eng katta boyligi, shuning uchun jismoniy tarbiya ta’lim-tarbiya tizimining ajralmas tarkibiy qismi hisoblanadi.

Slayd 8

Tarbiya jarayonining yana bir muhim tarkibiy qismi ijtimoiy-siyosiy va huquqiy tarbiyadir. Bu orqali yosh avlodda fuqarolik pozitsiyasi, huquqiy ong va huquqiy madaniyat shakllanadi. Bola o‘z huquqlari va burchlarini anglab yetadi, qonunlarga rioya qilish, jamiyat manfaatini o‘z shaxsiy manfaatlaridan ustun qo‘yish kabi sifatlarni egallaydi. Shu yo‘l bilan tarbiya jarayoni yoshlarni ongli fuqarolikka, Vatan oldidagi mas’uliyatni his etishga tayyorlaydi.

Slayd 9

Tarbiya jarayoni uzluksiz va tizimli xarakterga ega. U faqat maktab yoki ta’lim muassasalarida emas, balki oilada, mahallada, jamoatchilik muhitida, ommaviy axborot vositalari ta’sirida, hatto shaxsning mustaqil o‘z ustida ishlashi jarayonida ham amalga oshiriladi. Shu sababli tarbiya jarayoni ko‘plab subyektlarning hamkorligi va birligi asosida samarali bo‘ladi. Ota-onalar, o‘qituvchilar, jamoatchilik, do‘stlar davrasi va ijtimoiy muhitning barchasi tarbiya jarayonida muhim rol o‘ynaydi.

Slayd 10

Xulosa qilib aytganda, tarbiya jarayonining mohiyati inson shaxsini har tomonlama rivojlantirish, uni ijtimoiy hayotga tayyorlash, ma’naviy va jismoniy jihatdan barkamol qilib tarbiyalashdan iboratdir. Uning mazmuni esa axloqiy, ma’naviy, mehnat, estetik, jismoniy, huquqiy va boshqa yo‘nalishlarni qamrab oladi. Tarbiya jarayonining samaradorligi uning tizimliligi, uzluksizligi, shaxsiy va ijtimoiy ehtiyojlarga mosligi bilan belgilanadi. Tarbiya insonning butun hayoti davomida davom etadigan murakkab, ammo nihoyatda muhim jarayondir.

Slayd 11

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 12

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda