Suzish va uni o’qitish metodikasi

Slayd 1

Suzish sport turlari buyicha musobakalar utkazish va xakamlik qilish

Slayd 2

Reja:
Suzish bo’yicha musobaqa qoidalari
Musobaqalarga xakamlik qilish
Ishtirokchilarning musobaqalardagi uchrashuvi

Slayd 3

Suzish bo’yicha musobaqa qoidalari
Sport musobaqalari – trenirovka jarayonining ajralmas qismidir. Ular mashg’ulotlar sifatini yaxshilashga, trenirovkani muntazam va maqsadga muvofiq yo’nalishda o’tkazishga yordam beradi. Yaxshi tashkil qilingan musobaqa – muhim vositasi bo’la oladi. U sportining suzish, suv to’pi va suvga sakrash kabi turlariga yoshlarni keng ko’lamda jalb qilishga xizmat qiladi. Musobaqalarda har sportchi va sport kollektivining mahoratini aniqlanadi. Musobaqalar, shuningdek suzish sportining rivojlanish darajasini ham belgilaydi.

Slayd 4

Sport musobaqalari ilg’or tajribani ommalashtirishning eng yaxshi formasi hisoblanadi. U zamonaviy suzish sporti texnikasini keng yoyishda ko’rgazmali vosita bo’lib xizmat qiladi. Musobaqalarning tarbiyaviy ahamiyati nihoyatda katta.
Musobaqalrni uyushtirish sifati, uni o’z vaqtida puxta tayyorlash hamda o’tkazishga ko’p jihatdan bog’liq. Kalendar yili boshlanishiga 1.5-2 oy qolganda quyidagilar tuziladi va tasdiqlanadi:
Sport tadbirlari kalendar reja
Musobaqalar nizomi
Musobaqa o’tkazish bo’yicha sarf-harajat smetasi

Slayd 5

Sport tadbirlari kalendar rejasi mamlakatimizda jismoniy tarbiya va sportga rahbarlik qiluvchi tashkilotlar tomonidan tuziladi.
Musobaqa nizomga ko’ra belgilangan vaqtda boshlanadi. Sudyalar jamoasi va qatnashuvchi jamoalarning avvalgi yil yakunlovchi musobaqalarda egallagan o’rinlari tartibida chiqish bilan boshlanadi. Agar musobaqa birinchi marta o’tkazilayotgan bo’lsa unda qatnashuvchi jamoalar tashkilot nomi bo’yicha alfavit tartibida saflanib chiqadi.

Slayd 6

Musobaqalar nizomi -sport tadbirlarining kalendar rejasiga asosan tuziladi va tasdiqlanadi. U musobaqalarni uyushtirishda va trenirovka jarayonini rejalashtirishda muhim hujjat hisoblanadi.
Musobaqa o’tkazish bo’yicha harajat smetasi -aynan musobaqaning tasdiqlangan nizomiga asosan tuziladi. U kalendar yili boshlanmasdan oldin tasdiqdan o’tadi. Smetada har bir musobaqa harajati nazarda tutiladi. Bellashuv boshlanishidan 1-1.5 oy oldin ajaratiladigan bu harajatga binoan boshqa shaharlardan kelgan qatnashuvchilar va xakamlarga joy tayyorlanadi, ular ovqatlanadigan va medesina ko’rigidan o’tadigan punktlar shaylanadi. Musobaqaga tayyorlanishning bu davri hal qiluvchi palla hisoblanadi. Shuning uchun barcha tayyorgarlik tadbirlari musobaqaga mas’ul vakilning nazorati ostida o’tkaziladi. Bosh xakam tayyorgarlikni musobaqa boshlanishidan 3-7 kun oldin ko’zdan kechirib chiqadi va mavjud kamchiliklarga tuzatishlar kiritadi.

Slayd 7

Musobaqalarga xakamlik qilish.
Musobaqani xakamlar jamoasi boshqaradi. Uning ish faoliyatiga bosh xakam rahbarlik qiladi. Xakamlar jamoasiga bosh xakamdan tashqari uning 2-3 yordamchisi, o’rinbosari, bosh kotib va kotiblar, katta va kichik xakamlar kiradi. Uni mahalliy xakamlar jamoasi prezidiumi musobaqa boshlanmasdan 10-30 kun oldin tayinlaydi. Bosh xakam jamoasiga bosh xakam, uning yordamchilari va kotib kiradi. Mashg’ulotlarda xakamlik qilish texnikasi va metodikasi musobaqa qoidasiga qo’shimchalar kiritish va musobaqa nizomi o’rganiladi. Shu davrda bosh xakam va uning yordamchisi sport inshoatining musobaqaga tayyorgarligini tekshiradi. Tantanali ochilish tartibi va musobaqaning yakunlovchi qismi-jamoa va shaxsiy birinchilik g’oliblarini mukofotlash rejalarini ishlab chiqadi.

Slayd 8

Xakamlar jamoasi barcha masofalarga yozilgan talbanomalarga, buyurtmalarga asosan to’ldirilgan kartochkalar bo’yicha suzishlarga qur’a tashlaydi: ayollar (qizlar) uchun alohida, erkaklar(bolalar va o’smirlar) uchun alohida.
Kartochkaga masofa va usul nomi, qatnashuvchining ismi, familiyasi, tug’ilgan yili va uning qaysi sport tashkilotiga mansubligi yoziladi. Buning uchun joriy qilingan formada kartochka, bo’lmasa 15×8 sm kattalikdagi qog’ozdan foydalanish mumkin. Suzishlarga qur’a tashlash ikki usulda o’tkaziladi.
Birinchi usul-nizom bo’yicha musobaqada qatnashuvchilarning o’rni birinchi suzishdan so’ng aniqlanishi nazarda tutilgan holda qo’llaniladi. Shu maqsadda har bir masofaga suzish natijalari taxminan bir xil sekundomer ko’rsatgan vaqti qatnashuvchi kartochkasiga yoziladi. Oshqa musobaqalarda har bir yo’lakda bittadan sekundomerist vaqtni hisobga oladi. Xakamlar qatnashuvchilarningsh finishga kelish tartibini nihoyatda aniq belgilashlari kerak. Musobaqa masshtabiga qarab baseyondagi yo’laklar nechta bo’lsa shuncha miqdorda xakamlar belgilanadi. Lekin ular biri katta xakam vazifasini ado etadi.

Slayd 9

Ishtirokchilarning yoshi
Raqobat ishtirokchilari quyidagi yosh guruhlariga bo’lingan:
Junior Group: 8-10 yoshdagi qizlar 9-10 yoshda, 11-12 yoshda;
O’rtacha guruh: qizlar 11-12 yosh va yigitlar 13-14 yoshda;
Katta guruh: qizlar 13-14 yoshda, yigitlar 15-16 yoshda;
O’smirlar, o’smirlar: 15-17 yosh, yigitlar 17-18 yoshda;
Yosh chegarasiz ayollar va yerkaklar
Ishtirokchilarning yoshi tanlov yilining 31 dekabr holatiga aniqlanadi.
Yosh guruhlarining chegaralari tanlov holatida ko’rsatilgan

Slayd 10

Ishtirokchilarning musobaqalarida uchrashuvi
Tibbiy ko’rikdan o’tgan shaxslar va shifokorning ruxsati musobaqalarda qatnashishga ruxsat beriladi.
Musobaqalarda qatnashishga qabul qilish musobaqalar to’g’risidagi nizom tomonidan tartibga solinadi. Musobaqalar to’g’risidagi nizomning talablariga binoan, ishtirokchilarning bag’rikengligi yoshi, sportga tayyorgarlik darajasi va boshqalarga nisbatan cheklanishi mumkin. Ishtirokchilarga suzish bo’yicha barcha suzish musobaqalarida qatnashishlari mumkin, ular wfp vakili boshchiligida qatnashadilar.
Tegishli mashg’ulot darajasi, yosh yosh guruhining ishtirokchilari, shifokorning, murabbiyi, murabbiyi va tashkilotni o’tkazib yuborish (bundan keyin ops deb ataladigan) musobaqalarda ko’proq narsalarga ruxsat berilishi mumkin katta guruh. Katta yoshdagi sportchilar kichik guruhlar musobaqasida qatnashishlariga yo’l qo’yilmaydi.

Slayd 11

Hakam
Hakam barcha sudyalarning ishini to’liq nazorat qilishi va ularni tayinlash, agar kerak bo’lsa, sudyalarning har kuni «aylanishi» ni yoki qoidalarning o’ziga xos xususiyatlariga ko’ra, ish joylarini ochib berishni ma’qullashi kerak Musobaqalar bilan bog’liq.
Hakam ushbu qoidalarga rioya qilish va raqobat davomida barcha noroziliklarga qaror qabul qilish uchun musobaqaga xalaqit berishi mumkin.
Sudyalar uchta raqamli to’xtash joyisiz tugatish uchun ishlatilganda, hakam ularning joylashuvini belgilashi kerak. Avtomatik ro’yxatga olish tizimi mavjud bo’lganda, uning 14-bandda ko’rsatilganidek, uni o’qish hisobga olinishi kerak.

Slayd 12

Hakam o’z joyida barcha zarur sudyalar mavjudligini tasdiqlaydi. U hech qanday sudyani almashtirishi mumkin, agar u yo’q bo’lsa, ishlay olmaydi yoki uning vazifalarini bajara olmaydi. Agar kerak bo’lsa, qo’shimcha sudyalarni tayinlashi mumkin.
Har bir hakam suzish boshlanishidan oldin, ular suzish kostyumidan tashqari, barcha kiyimlarni olib tashlashga taklif qildi, so’ngra uzun hushtakda ular boshlang’ich to’shakda turishlarini ko’rsatmoqda stol (yoki orqa tomonda suzish paytida va darhol suvni kiritish uchun).
Boshlang’ich signalni boshlagan sportchi, yozib olingan va boshlang’ich va hakamni tasdiqlovchi hujjat diskvalifikasiya qilinishi kerak.

Slayd 13

Suzish texnikasi uchun sudyalar
Suzish texnikasi bo’yicha sudyalar hovuzning har ikki tomonida bo’lishi kerak.
Suzish texnikaning har bir sudyasi, suzish usullari uchun suzish usullari uchun qoidalar, shuningdek, sudyalarga o’z navbatida yordam berish va tugatishlar kuzatmoqda.
Suzish texnikasi uchun sudyalar, mavjud imzolangan arizalarga asoslanib, suzishni anglatuvchi qoidalar, yo’lning sonini va qoidabuzarlikning xususiyatiga ko’ra hakamning xabar berishi kerak.

Slayd 14

Suzish to’g’risida qo’shimcha ma’lumotlar
Suzish dori-darmonsiz davo
Suzish insonga zavq bag’ishlaydi. Ayniqsa, yozda ko’pchilikning miriqib suzgisi keladi. Buning uchun kimdir maxsus havzalarni tanlasa, yana kimdir daryo yoki ko’l, oqar suvni xush ko’radi.
Biroq suzish bu faqatgina rohat olish degani emas, albatta. Uning salomatlikka foydali tomonlari ko’p. O’z navbatida, suzish bilan shug’ullanish uchun kishi bilishi hamda amal qilishi lozim bo’lgan qoidalar ham mavjud. Quyida shu haqda to’xtalib o’tmoqchimiz.

Slayd 15

Foydali tomonlari
Mutaxassislar suzish tufayli, avvalo, inson immuniteti mustahkamlanib, shamollash, yallig’lanish kabi xas­taliklarning oldi olinishini aytishadi. Shuningdek, gavda to’g’ri shakllanadi. Modda almashinuvi, uyqu va ishtaha yaxshilanadi. Asab, nafas va yurak qon-tomir tizimi, shuningdek, tayanch-harakat a’zolari faoliyati ijobiy tomonga o’zgaradi. Yassioyoqlikning oldi olinadi va bolada iroda va sabr-toqat xislatlari shakllanadi.
Salbiy jihatlari ham bormi?
Bor. Kimyoviy usul bilan tozalangan suvda allergiyaga moyil yoki terisi quruq bolalarda allergik dermatit paydo bo’lish xavfi mavjud. Shu bilan birga suzish bolada quloq va tish og’rig’i, tumov, burun oqishi kabi kasalliklarni qo’zg’ashi ham mumkin.
Shu bois suzishga qatnashayotgan bolada quloq og’rig’i, tumov kabi alomatlar sezilsa, mashg’ulotni vaqtincha to’xtatish lozim. U bu kasallikdan butunlay forig’ bo’lgandan so’ng ham kamida ikki hafta suvga tushmaslik talab etiladi. Kasallikdan so’ng suzish havzasiga tushgan bola esa suvda 20 daqiqadan ortiq suzmasligi kerak.

Slayd 16

Kimlarga suzish taqiqlanadi?
Birinchi navbatda, tug’ma yurak porogi borlarga. Shu kabi teri kasalliklariga chalingan, o’tkir virusli infeksiya bilan zararlangan, ochiq yarasi mavjud, tirishish (sudoroga) sindromiga va tana harorati ko’tarilishiga mo­yil insonlar suvda suzishi mumkin emas.
Tanani sovitib yubormang!
Bu suzish vaqtida tez-tez uchrab turadigan holat. Bunga, ayniqsa, salomatligida muammosi bor kishilar jiddiy e’tibor berishi kerak. Dengiz suvi tanani chuchuk suvga nisbatan ko’proq sovitib yuboradi. Natijada garchi quyosh charaqlab, jazirama issiq bo’lishiga qaramay, kishini titroq bosadi. Bunday paytda qo’l-oyoqlar bilan faol harakatlanish va badanda mayda-mayda husnbuzar (qattiq sovuq ta’sirida) paydo bo’lguncha suvda qolmaslik talab etiladi. Suvdan chiqqach esa artinib, vaqtincha bo’lsa-da, kiyinib olish zarur.

Slayd 17

Xavfsizlik qoidalari
Havzaga kelib o’zi­ngizni darhol suvga tashlamang. Bu tomirlarning qisilishiga olib keladi. Organizmni 10-15 daqiqaga suvga ko’niktirib, so’ng ohista suvga kirib suzishni boshlang;
Havo harorati 23 darajadan past bo’lgan vaqtda ochiq joyda cho’milmang;
Notanish joylarga hech qachon sho’ng’imang va kalla tashlamang. Suvning tubida har qanday jism yoki hasharotlar jarohat yetkazib qo’yishi mumkin;
Ovqatlanish va suzish davri oralig’iga e’tibor qarating. Bir vaqtning o’zida ham cho’milish, ham tamaddi qilish qat’iyan taqiqlanadi;
Suvga spirtli ichimlik iste’mol qilgan holatda tushmang. U bosh miya tomiri torayishi va kengayishini to’sib qo’yadi;
Quyoshda uzoq toblangandan keyin ham suvga tushish yoki sakrash tavsiya etilmaydi. Bu muskullarni qisqartirib yurak faoliyatining to’xtashiga olib kelishi mumkin;
Nafas yo’llariga kirib qolgan suvdan qutulish uchun boshni baland ko’tarib, qattiq yo’talib olish zarur.

Slayd 18

Qiziq fakt
Juda yoshligida suzishni o’rgangan bolalar rivojlanishning asosiy bosqichlarini o’z tengdoshlariga nisbatan avvalroq bosib o’tishadi. Avstraliyaning Griffiti universiteti olimlari xuddi shunday xulosaga kelishgan. Uch yil davom etgan tadqiqot davomida Avstraliya, Yangi Zelandiya va AQShdagi besh yoshgacha bo’lgan bolalarning 7 ming nafar ota-onasi o’rtasida so’rovnoma o’tkazilgan.
Bundan tashqari, yana 180 nafar uch-besh yosh oralig’idagi bolalar izchil test jarayonlariga jalb etilgan.
Tadqiqotchilarning so’zlariga ko’ra, bolaligining ilk yillarida suzishni o’rgangan bolalar suzishni bilmaydigan tengdoshlariga nisbatan ko’proq, kengroq bilim va ko’nikmalarni o’zlashtirish imkoniga ega bo’lishadi. Ushbu ko’nikmalarning aksariyati bolalarga bog’chadan maktabga o’tish yoshidagi qiyinchiliklarni osonroq yengib, tezroq moslashishga yordam beradi.
Qayd etilishicha, erta suzishni o’rgangan bolalar jismoniy jihatdan tezroq rivojlangan, vizual-motorli bilimlarni (qog’oz kesish, chiziqlar chizish va bo’yash, katta shakllarni yasash) tez o’zlashtirgan, matematik masalalarni yaxshiroq hisoblagan. Ularning nutqi ham yaxshiroq rivojlangan, yaxshi hisob-kitob qilgan.

Slayd 19

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 20

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda