Pedagogik tadqiqot metodologiyasi mazmuni

Slayd 1

Pedagogik tadqiqotlarning mazmuni va mohiyati

Slayd 2

Reja:
Ijtimoiy-gumanitarizlanish sifatida pedagogik tadqiqotlarning o‘ziga xosliklari.
Zamonaviy bosqichda madaniyat kontekstida ilm-fanni, hamda «madaniyat – ilm» tizimi bo‘yicha aloqalarni yuzaga kelishi.
Pedagogika fani metodologiyasi bilim va faoliyat tizimi sifatida.

Slayd 3

Tayanch tushunchaiar: ilm, fan, metodoiogiya, fan metodoiogiya, ilmiy tadqiqot, ilmiy-tadqiqot metodologiyasi, ilmiy bilimlar, metodologik ta’minot.

Slayd 4

Ilm-fan – olam haqida obyektiv, tizimli tashkiliashtirilgan va asoslangan bilimlarni ishlab chiqishga yo‘naltirilgan bilish faoliyatining alohida turi. Ilm-fanning diqqat markazida tabiat, ijtimoiy hayot, inson, uning ongi, psixikasi va faoliyati, san’at, odob, din, ta’lim, ilm kabi madaniy voqeliklar mujassamlashadi.

Slayd 5

Ilm -fanning ustuvor vazifasi – ilmiy-nazariy tavsifga ega bo‘lib, real voqelik haqida obyektiv bilimlarni umumlashtirish va tizimlashtirish («Obyekt nima?»), ilm-fan rivojining zamonaviy bosqichi proektiv-konstruktiv (me’yoriy, texnologik) funksiyasi («Obyekt qanday bo’lishi lozim?»), obyektlarni o‘rganishda haqiqatni izlash strategiya va qayta aloqa yo’nalishlarini aniqlash bilan bog’liq bo‘lib qolmoqda.

Slayd 6

Bu borada pedagogikaning ustuvor masalaiaridan biri pedagogik tizimni ilmiy asoslashdir. Boshqacha aytganda, har qanday pedagogik novatsiya ilmiy asoslangan bo’lishi lozim! Mazkur vaziyatda pedagogikaning ilmiy-nazariy funksiyasi konstruktiv-texnik vazifadan farqli ravishda ustuvor va tizim hosil qiluvchi tavsifga ega bo’ladi. Ta’lim va tarbiyaning ilmiy asoslangan tizimi, uning yangi metodlarini yaratish nazariy tadqiqotlar jarayonida pedagogik hodisalarni anglanishidir. Faqatgina ushbu asosda pedagogik faoliyatning istiqbolli yo‘nalishini to’liq idrok etish, ilmning amaliyotga ta’sirini ta’minlash mumkin
Akademik V. V. Krayevskiy pedagogika fani amaliyotdan odimlashi lozimligini ko‘p marta ta’kidlagan.

Slayd 7

Xususan, ta’lim va fanning globallashuvi va internatsionallashuvi negizida xalqaro oliy ta’lim makoni shakllanib, u pedagogik tadqiqotlarning obyekti bo‘lishi mumkin. Shubhasiz, bunday tadqiqotlarning vazifalaridan biri – mazkur fenomen mohiyati, qonuniy aloqalari, uning faoliyat yuritishi va rivojlanishini ta’minlovchi ijtimoiy-madaniy omillarni aniqlashning muhim ahamiyat kasb etishida namoyon bo’ladi. Mazkur tadqiqotlarda tendensiyalar, muqobil rivojlanish variantlarini bashoratlash hamda xalqaro ta’lim makonining madaniy-tarixiy paradigmasi, ijtimoiy-madaniy mohiyati, qadriyatlar dinamikasi va taraqqiyot strategiyalarining turli me’yoriy modellarini ilmiy asoslash va loyihalashtirish dolzarb ahamiyat kasb etadi.

Slayd 8

Professor V. V. Serikovning qayd etganidek:
«Ko‘p holatlarda insonni nimaga o‘rgatish va qanday o‘qitish haqidagi masala an’analar, tajriba, «vaqt talablari», ijtimoiy, iqtisodiy, ba’zan esa «inqilobiy» maqsadga muvofiqlikdan kelib chiqib hal qilingan.
Zamonaviy bosqichda madaniyat kontekstida ilm-fanni, hamda «madaniyat – ilm» tizimi bo‘yicha aloqalarni yuzaga keltirish bilan bog‘liq muammo o‘ta dolzarbdir.

Slayd 9

V. S. Stepinning qayd etishicha:
«Ilmiy bilish jarayoni nafaqat o‘rganilayotgan obyektning ichki xususiyatlari, balki ijtimoiy-madaniy xususiyat kasb etuvchi ko‘plab omillar bilan ham bog‘liqdir. Ilmni tarixiy rivojlanish bilan bog‘liqlikda ko‘rib chiqar ekanmiz, madaniyat shakl va turlarining o‘zgarishi bilan ilmiy bilishni bayon etish andozalari, reallikni ilmda namoyon bo‘lishi va fikrlash usullarining o‘zgarayotganini aniq anglash mumkin, ular madaniyat kontekstida shakllanib, uning turli fenomenlar ta’sirini o‘zida aks ettirishi, tabiiy. Bu ta ‘sir turli ijtimoiy-madaniy omillarni o‘z ilmiy bilish usulini paydo qilish jarayoniga kiritilishi sifatida taqdim etilishi mumkin».

Slayd 10

XXI asrda fanning yaratuvchanlik qudratining oshib borishi, ishlab chiqarish kuchiga aylangani ilmiy tadqiqotlarning dolzarbligidan dalolat beradi. Har bir fanning metodologiyasi fanshunoslikning tarkibiy qismi, fanning taraqqiyoti esa uning mukammal metodologiyasining yaratilganligiga bog’liq. Fan obyektiv borliq haqida bilimlar tizimi, voqelikni ilmiy nazariy aks ettirishdir. Hozirgi globallashuv jarayonida, avvalo, har bir axborotga ilmiy yondashish, qolaversa, fanning jamiyat ijtimoiy, iqtisodiy, ma’naviy rivojlanishida hozirjavob bo‘lishi davr talabidir.

Slayd 11

Fandagi har bir yangi qadam faqat avvalgi yutuqlarga tayangan holda boyitilishi mumkin:
Yangi bilim eski bilimni mukammallashgan toliqroq va aniqroq shakli bo’lib, haqiqatni yanada aniqroq aks ettiradi;
O‘tmishdagi fan taraqqiyoti yangi fan uchun zamin tayyorlaydi;
O‘tmishdagi bilimlarning faqat hozirgi davr ilmiy nazariyalariga mos keluvchi elementlargina ahamiyatlidir.

Slayd 12

Falsafa lug‘atida: «Fan reallik haqidagi obyektiv bilimlarni tayyorlash va nazariy tizimlashtirish funksiyasiga xos inson faoliyati sohasidir.
Tarixiy taraqqiyotda fan jamiyatda ishlab chiqarish kuchiga va muhirn ijtimoiy institutga aylanadi», deb izoh berilgan.

Slayd 13

Umumiylik va tizimlilik; umumahamiyatlilik; obyektivlik (bilish subyektiga bog’liq emasligi); maxsus bilish metodlarining mavjudligi (nazariy va eksperimental); asoslanganlik (verfikatsiya); tanqidiylik (falsofikatsiya); to’ldiruvchanlik (koriuskulyar – to’lqinli dualizmdan P. Fayerbendning metodologik anarxizmigacha); vorisiylik (mos kelish tamoyilida namoyon bo‘ladi).
N. Shermuhammedova fanning mohiyati haqida quyidagi xulosaga keladi.

Slayd 14

Fanshunoslikda fanlar avvalo ikki turkumga bo’linadi
Tabiat haqidagi
Ijtimoiy-gumanitar ya’ni insonni o‘rganadigan fanlar

Slayd 15

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 16

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda