O’zbekistonda ommaviy va professional futbol rivojlanishi

Slayd 1

O’zbekistonda ommaviy va professional futbolni rivojlantirish. O’zbekistonda futbolni boshqarilishi.

Slayd 2

Reja:
O’zbekistonda ommaviy futbolni rivojlantirish:
O’zbekiston milliy futbol terma jamoasi
O’zbekistonda futbolni boshqarish tizimi:

Slayd 3

O’zbekistonda ommaviy futbolni rivojlantirish:
Futbol – O’zbekistondagi madaniy hayotning ajralmas bir qismidir. O’zbek futbolining tarixi chuqur va mustahkam ildizga ega bo’lib, bu ildizlar Xx asr boshlariga borib taqaladi. 1912-yildayoq, hozirga kelib «Millionlar o’yini» deb atalayotgan mazkur o’yin «kasalligi» bilan Farg’ona va Qo’qonning butun aholisi «og’rigan» edi. O’zbek futboli tarixidagi ilk jamoa ham aynan shu vohada paydo bo’lgani ham fikrlar isbotidir. Shundan so’ng, Toshkent, Andijon, Samarqand, Namangan hamda O’zbekistonning boshqa shaharlarida turli futbol klublari paydo bo’la boshladi. O’tgan asrning 20-yillari o’rtalariga kelib, mamlakat birinchiligi bahslari o’tkazila boshladi.

Slayd 4

1928-yilda O’zbekiston milliy futbol terma jamoasiga asos solindi. O’sha kezlarda endi tashkil etilgan jamoa Moskvada o’tgan spartakiada baxslarida o’ziga hos natijalarni qayd etdi. 30-yillarga kelib, o’zbekistonlik futbolchilar xalqaro o’yinlar doirasida birinchi g’alabani nishonlashdi. Havaskor futbolchilardan tashkil topgan Norvegiya va Germaniya terma jamoalari mag’lubiyatga uchratildi. 1939-yildan e’tiboran, O’zbekistonning yetakchi jamoalari, jumladan Toshkentning «Dinamo», » kabi futbol klublari Sobiq Ittifoq birinchilgi hamda mamlakat Kubogi o’yinla «Todo», «Spartakrida, B toifasidagi sport ustalari o’rtasidagi musobaqalarda ishtirok etishni boshlashdi. 1956-yilda esa, hozirga kelib, «Paxtakor» futbol klubiga asos solindi. «Paxtakor» jamoasi 1962-hamda 1982-yillarda Sobiq Ittifoq chempionatida 6-o’rinni egalladi, 1968-yilda esa jamoa vakillari Sobiq Ittifoq Kubogi baxslarining finaliga yo’l olishgan. O’sha kezlarda Toshkent viloyati sharafini himoya qiluvchi «Politotdel», Jizzaxning «Bo’ston», Farg’onaning «Neftchi», Namanganning «Navbahor», Samarqandning «Dinamo» klublari ham Sobiq Ittifoq chempionatining birinchi ligasida muvaffaqiyatli ishtirok etishdi.

Slayd 5

1991-yildan o’zbekiston futbol federasiyasi, osiyo futbol konfederasiyasi (ofk) hamda fifa ning to’laqonli a’zosiga aylandi. Shu yo’l bilan mamlakat jamoalari yirik xalqaro turnirlarda ishtirok etish huquqini qo’lga kiritdi. Jahon va osiyo chempionati baxslari, olimpiada va osiyo o’yinlari musobaqalari o’z navbatida federasiya raxbarlarini futbol mutaxassislari, murabbiylar va barcha darajadagi murabbiylariga bo’lgan munosabatlarini tiklash va qayta yo’lga qo’yish imkoniyatini yaratib berdi. Ana shu e’tibor va harakatlar bois, turli yillarda farg’onaning neftchi hamda qarshining nasaf jamoalari osiyoning klublar o’rtasidagi nufuzli qit’a kubogi o’yinlarida muvafaqqiyatli ishtirok etdi. 1994-yilda yaponiyaning xirosima shahrida o’tkazilgan osiyo o’yinlarida chempion bo’lganini alohida tilga olish mumkin. Shuningdek, 2000-yilda futzal, ya’ni mini-futbol bo’yicha o’zbekiston terma jamoasi osiyo chempionati ikkinchi o’rinni egalladi.

Slayd 6

2002-yilga borib, 20-yoshgacha bo’lgan futbolchilardan iborat O’zbekiston yoshlar terma jamoasi Jahon Chempionatining final qismiga yo’llanmani qo’lga kiritdi. Terma jamoalarning muvaffaqiyatli ishtiroklari, klub va bolalar futbolining tezkor ravishda rivojlanishini O’zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Abdug’aniyevich Karimov hamda mamlakat hukumatining diqqat va e’tibori bilan bog’lash mumkin. O’zbekistonning mustaqillik yillarida Vazirlar Mahkamasining O’zbekistonda futbolni rivojlantirish borasidagi qarorlari futbolni rivojlantirishga xizmat qildi. Bu orada, mini-futbol, ayollar hamda bolalar va o’smirlar futboli, ommaviy futbolni rivojlantirish borasida barcha masalalarni hal qiladigan, turli savollarga javob beradigan normativ baza yuzaga keldi..

Slayd 7

O’zbekistonda ommaviy futbolni rivojlantirish:
Bolalar va yoshlar futbol maktablari.
O’zbekistonda yoshlarni sportga, xususan futbolga qiziqtirish uchun ko’plab futbol maktablari faoliyat yuritadi. Bu maktablarda bolalar va o’smirlar futbol asoslarini o’rganadilar, jismoniy tayyorgarlikdan tashqari, jamoaviy ish va intizomga o’rgatiladi. Bu maktablar yosh futbolchilarni professional darajaga yetkazishga xizmat qiladi.
Maktab va universitetlarda futbol.
Maktab va universitetlarda futbol mashg’ulotlari va musobaqalari tashkil qilinadi. Bu yosh avlod o’rtasida sportni ommalashtirishga yordam beradi. Ta’lim muassasalarida futbol bo’yicha jamoalar tuzilib, ular orasida musobaqalar o’tkaziladi. Bu yoshlar o’rtasida sog’lom turmush tarzini shakllantirishga xizmat qiladi.

Slayd 8

Sportinshootlari va maydonlar holati.
Ommaviy futbolni rivojlantirish uchun futbol maydonlari va sport inshootlari juda muhim. So’nggi yillarda O’zbekistonda yangi stadionlar va futbol maydonlari qurildi, shuningdek, mavjudlari ta’mirlandi. Bu maydonlar bolalar, yoshlar va kattalar uchun futbol o’ynash imkoniyatini yaratadi. Jamoatchilik ishtirokini kuchaytirish.
Futbolni keng ommaga yetkazish uchun jamoatning faol ishtiroki kerak. O’zbekistonda futbol muxlislari soni ko’paymoqda, ularning musobaqalarga, futbol tadbirlariga qatnashishi futbolni ommalashtiradi. Bundan tashqari, ommaviy axborot vositalari futbolga oid yangiliklarni ko’proq yoritmoqda.

Slayd 9

Professional futbolni rivojlantirish
O’zbekiston Superligasi va Pro-ligasi .
O’zbekistonda eng yuqori darajadagi professional futbol musobaqasi — O’zbekiston Superligasi hisoblanadi. Unda eng kuchli jamoalar qatnashadi va mamlakat chempionligini belgilaydi. Pro-liga esa ikkinchi darajali musobaqa bo’lib, unda yangi jamoalar va yoshlardan iborat terma jamoalar ishtirok etadi. Bu liga jamoalarga o’sish imkonini beradi.
Klublarni moliyalashtirish va infratuzilma.
Professional futbol klublari o’z faoliyatini yaxshi yuritishi uchun moliyaviy qo’llab-quvvatlash zarur. Klublarga hukumat, tadbirkorlar va boshqa sarmoyadorlar yordam beradi. Shu bilan birga, klublarda zamonaviy trenajyor zallari, stadionlar va mashg’ulot maydonlari bo’lishi kerak. Yaxshi infratuzilma futbolchilarni yuqori darajaga olib chiqishda muhim ahamiyatga ega.

Slayd 10

Murabbiylar va futbolchilarni tayyorlash
Professional futbolni rivojlantirish uchun yuqori malakali murabbiylar kerak. O’zbekistonda murabbiylarni tayyorlash va ularning malakasini oshirish bo’yicha kurslar va seminarlar o’tkaziladi. Shuningdek, yosh futbolchilarni tayyorlashga katta e’tibor qaratiladi, ularga maxsus mashg’ulotlar va yoshlar chempionatlari tashkil etiladi.
Xalqaro musobaqalarda ishtirok
O’zbekiston jamoalari va futbolchilari xalqaro musobaqalarda, masalan, Osiyo chempionati, FIFA turniri va boshqa tanlovlarda qatnashishadi. Bu ularga xalqaro tajriba to’plashga va mamlakat futboli darajasini oshirishga yordam beradi. Xalqaro musobaqalardan olgan tajriba milliy futbolni rivojlantirish uchun muhimdir.

Slayd 11

Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi
O’zbekiston Respublikasining futbol bo’yicha milliy terma jamoasidir. O’zbekiston Futbol Federasiyasi tomonidan idora qilinadi.
O’zbekiston milliy futbol terma jamoasiga tarixda ilk bora 1928-yilda asos solingan. Sobiq Ittifoq davrida terma jamoa bir qancha spartakialarda qatnashib yutuqlarga erishgan. Sobiq Ittifoqi parchalangandan so’ng, terma jamoa ilk rasmiy uchrashuvini 1992-yili 17-iyunda Tojikiston terma jamoasiga qarshi o’tkazgan. Hozirda O’zbekiston terma jamoasi Markaziy Osiyo davlatlari (Qozog’iston, Qirg’iziston, Tojikiston va Turkmaniston) orasida eng kuchli terma jamoa bo’lib kelmoqda, shuningdek Osiyo qit’asining ham yetakchi jamoalaridan biridir. Ba’zi bir ommaviy axborot vositalari, jumladan Rossiya, Xorvatiya va Bolqon yarim oroli davlatlari medialari O’zbekiston terma jamoasini «Osiyo Xorvatiyasi» deb atashadi, chunki, tema jamoa taktikasi, qobiliyati, menejerlari va iqtidorli futbolchilari ko’pligi bilan Xorvatiyaga o’xshab ketadi.

Slayd 12

30-yillarga kelib, o’zbekistonlik futbolchilar xalqaro o’yinlar doirasida birinchi g’alabani nishonladi. Jamoamiz havaskor futbolchilardan tashkil topgan Norvegiya va Germaniya terma jamoalarini mag’lubiyatga uchratdi. 1932-yilda O’zbekistonga Germaniya futbolchilari kelishdi. Bu jamoa juda kuchli futbolchilardan tashkil topgan bo’lib, ko’pchiligi Germaniya chempionati ishtirokchilari edi. O’zbekistonlik futbolchilar bu uchrashuvga yaxshi tayyorgarlik ko’rib, 4:2 hisobida g’alaba qozondi. 1934-yilda Toshkentda birinchi O’rta Osiyo spartakiadasi bo’lib o’tdi. O’zbekistonlik futbolchilar juda yaxshi qatnashib, barcha raqiblarini: Turkmanistonni – 3:1, Tojikistonni — 5:0, Qirg’izistonni 10:1 hisoblarida
Mag’lubiyatga uchratdilar.

Slayd 13

1939-yildan e’tiboran, O’zbekistonning yetakchi jamoalari, jumladan, Toshkentning «Dinamo», «Todo», «Spartak» kabi futbol klublari sobiq ittifoq birinchiligi hamda mamlakat kubogi o’yinlarida, «B» toifasidagi sport ustalari o’rtasidagi musobaqalarda ishtirok etishni boshladi.
Ayniqsa, 1947 – 1949-yillarda respublikada futbol yuksalayotgan davr yaqqol sezildi. Bu davrda O’zbekiston futbolchilarining jismoniy tayyorgarligi yaxshilanib, texnik va taktik jihatdan kamol topayotgani ko’zga tashlandi. Biroq undan keyingi yillarda O’zbekiston futbolchilarining o’yin mahorati pasaya boshladi, bu respublikamizda yoshlar o’rtasida futbolni ommalashtirish yaxshi yo’lga qo’yilmagani, yosh futbolchilarning jismoniy tayyorgarligiga yetarlicha e’tibor berilmayotganining natijasi edi.
O’sha yillarda yoshlardan tuzilgan bir necha kuchli jamoalar paydo bo’ldi. Masalan, 1947-yilda «Pishchevik» ko’ngilli sport jamiyatining yosh jamoasi respublika chempioni bo’ldi.

Slayd 14

1947-yilda Toshkent Okrug ofitserlar uyining futbol jamoasi «B» liga musobaqalariga qatnasha boshladi. Jamoa O’rta Osiyo musobaqalarida birinchi o’rinni egallab, zonalar g’oliblari o’rtasida o’tkazilgan final o’yinlarida qatnashish huquqini oldi.
Futbol qishloq joylarda ham keng yoyila boshladi. Juda ko’p xo’jaliklarda futbol jamoalari tuzilib, ular o’z mahoratlarini tinmay takomillashtira bordi.
1948-yilda Toshkent viloyatidagi «Polyarnaya zvezda» xo’jaligining jamoasi qishloq jamoalari o’rtasida respublika chempioni bo’ldi. O’sha yilning o’zida O’zbekiston futbolchilari O’rta Osiyo va Qozog’iston spartakiadasida g’olib chiqdi. Toshkent Okrug ofitserlar uyining jamoasi mamlakat Qurolli kuchlari jamoalari o’rtasida chempion bo’ldi
1951-yilda O’zbekistonning yoshlar jamoasi mamlakat birinchiligining O’rta Osiyo zonasida birinchi o’rinni egalladi.

Slayd 15

O’zbekistonda futbolni boshqarish tizimi
O’FA (o’zbekiston futbol assosiasiyasi) faoliyati
O’FA — o’zbekistonda futbolni boshqaruvchi asosiy tashkilot. U futbolni rivojlantirish, musobaqalarni tashkil etish va milliy jamoalarni boshqarish bilan shug’ullanadi. Shuningdek, o’fa futbolga oid qoidalarni joriy qiladi va futbolni ommalashtirish uchun turli loyihalarni amalga oshiradi.
Sport qonunchiligi va normativ bazalar
O’zbekistonda futbol va boshqa sport turlarini rivojlantirish uchun qonunlar va qoidalar mavjud. Bu sport tashkilotlari, klublar va sportchilar faoliyatini tartibga soladi. Qonunchilik sportda adolatli raqobat va xavfsizlikni ta’minlashga yordam beradi.

Slayd 16

Xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik (fifa, ofk)
O’zbekiston futbol assosiasiyasi xalqaro futbol tashkilotlari — FIFA (jahon futbol federasiyasi) va ofk (osiyo futbol konfederasiyasi) bilan yaqin hamkorlik qiladi. Bu hamkorlik o’zbekiston futbolining xalqaro maydonda rivojlanishi va xalqaro musobaqalarda ishtirok etishi uchun zarur.
Texnikva strategik rejalar
O’FA va boshqa tashkilotlar futbolni rivojlantirish uchun aniq rejalar tuzadi. Bu rejalarda sport infratuzilmasini yaxshilash, yoshlar sportini qo’llab-quvvatlash va professional futbolni rivojlantirish maqsadlari belgilanadi. Strategik rejalar futbolning barqaror va uzluksiz rivojlanishini ta’minlaydi.

Slayd 17

Qisqa davr ichida futbol klublari va terma jamoamizning xalqaro maydonda erishayotgan muvaffaqiyatlariga hukumatimizning shu sport turini mamlakatimizda rivojlantirish borasida ko’rsatayotgan g’amxo’rligining samaralari deb qarashimiz kerak. Yurtimizda futbolni yuksaltirishda O’zbekiston Respublikasining 1992-yilda (yangi tahrirda 2000-yilda) qabul qilingan «Jismoniy tarbiya va sport to’g’risida»gi Qonuni, Vazirlar Mahkamasining futbolni rivojlantirishga yo’naltirilgan 1993-yil 18-mart va 1996-yil 17-yanvarda chiqargan qarorlari, O’zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidentining futbolni yanada rivojlantirishga qaratilgan 2006-yil 30-mayda qabul qilgan Qarori muhim ahamiyat kasb etayapti. Bu qarorlarni amalga oshirish jarayonida ko’plab futbol maktab-internatlari, futbolga ixtisoslashtirilgan sport maktablari ochildi, mavjud internat-maktablarning moddiy-texnik bazasi yaxshilandi, futbol klublari faoliyati takomillashtirilib, futbolchi va futbol mutaxassislarini tayyorlashga e’tibor kuchaytirildi.

Slayd 18

Hukumatimiz tomonidan bugungi kun futboliga bo’lgan e’tibor yanada oshirildi. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. M. Mirziyoyevning 2018- yil 16-martda qabul qilgan «Futbolni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida» gi Pq-3610-sonli Qarori O’zbekiston futbolini tubdan isloh qilish masalalarini qamrab oldi. Unda istiqbolli va iqtidorli futbolchilarni tanlash va tayyorlashning samarali tizimini yaratish, milliy terma jamoalar va professional futbol klublari uchun sifatli sport zaxirasi shakllantirish, xalqaro talab va standartlar asosida futbol bo’yicha trener va hakamlar tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish kabi maqsadlar qo’yilib, ularning yechimiga doir ko’rsatmalar berildi. Shuningdek, futbol sohasi rivojida muhim o’rin tutuvchi asosiy yo’riqnoma-hujjat sifatida «2018-2022 yillarda O’zbekiston Respublikasi futbolini yanada rivojlantirish dasturi» tasdiqlandi.

Slayd 19

Ushbu qaror ijrosini ta’minlash maqsadida 2018-yil 26-avgustda O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 688-sonli «Fuqarolar yig’inlarida sportning futbol turini yanada rivojlantirish hamda fuqarolar yig’inlari raislarining o’rinbosarlari – yoshlar masalalari maslahatchilarini moddiy rag’batlantirish chora-tadbirlari to’g’risida» gi Qarori qabul qilindi. Ushbu qaror mazmuni aholining bo’sh vaqtini mazmunli o’tkazish, ma’naviy-estetik qadriyatlar asosida sog’lom turmush tarzini targ’ib qilish, futbol bilan shug’ullanish uchun mahallalarda zarur shart-sharoitlar yaratish hamda fuqarolar yig’inlari raislarning o’rinbosarlari – yoshlar masalalari bo’yicha maslahatchilarni moddiy rag’batlantirish kabi masalalar aks etgan.

Slayd 20

So’nggi yillarda xalqimizning salomatligi to’g’risida g’amxo’rlik qilish, ma’naviy va jismoniy barkamol avlodni shakllantirish, millionlar o’yini bo’lgan va mamlakatimizda alohida o’rin tutadigan sportning futbol turiga aholini, ayniqsa, yoshlarni keng jalb etish bo’yicha bir qator chora-tadbirlar amalga oshirilib kelinmoqda. Shu ma’noda Yurtboshimiz Sh. M. Mirziyoyev 2019-yil 4-dekabrda «O’zbekiston futbolini rivojlantirishni mutlaqo yangi bosqichga olib chiqish chora-tadbirlari to’g’risida» Farmonni imzoladilar. Unga ko’ra, O’zbekiston futbolni aholi o’rtasida eng ommaviy sport turiga aylantirish, yuqori iqtidorga ega bo’lgan yosh futbolchilarni tanlash, saralab olish va ularni professional sportchilar sifatida tayyorlash tizimini yo’lga qo’yish, mamlakat futbolini rivojlangan mamlakatlar bilan raqobat qila oladigan darajaga yetkazish, xalqaro talab va standartlar asosida futbol bo’yicha mutaxassislarni tayyorlash, futbol klublari faoliyatini rivojlantirish, terma jamoalar uchun o’quv-mashq jarayonini jumladan, o’smirlar, yoshlar va xotin-qizlar jamoalari o’rtasida jahon va qit’a birinchiliklarini o’tkazish kabi kechiktirib bo’lmaydigan masalalar o’rtaga tashlandi.

Slayd 21

Ularning ijrosi yuzasidan zaruriy topshiriqlar yuklatildi. Shuningdek, Xalqaro Futbol Assotsiasiyalari Federasiyasining milliy terma jamoalar reytingida O’zbekiston milliy terma jamoasini kuchli 50 talikka kirishiga erishish vazifasi ham topshirildi.
Farmonda 2020-2021-o’quv yilidan boshlab tegishli ta’lim muassasalarida futbol klublari, sport ta’lim muassasalari uchun sport shifokori, sport psixologi, sport farmakologi, sport huquqshunosi va sport diyetologi yo’nalishlari bo’yicha malakali mutaxassislar tayyorlashni tashkil etish masalasi ham aks etganligi tegishli ta’lim muassasalari zudlik bilan amalga oshirilishi lozim bo’lgan vazifadir.

Slayd 22

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 23

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda