Lingvopoetika asoslari

Slayd 1

Lingvopoetika asoslari

Slayd 2

Viktor Vladimirovich Vinogradov
(1895–1969) sovet tilshunosi, adabiyot nazariyotchisi va stilistika bo‘yicha yetakchi mutaxassis sifatida tanilgan.
Asosiy hissasi: Lingvistik stilistika va badiiy nutq tahlilini rivojlantirdi.
Asosiy asari: *Stilistika. Teoriya poeticheskoy rechi*.
Fikrlari:** Badiiy matnni lingvistik jihatdan tahlil qilishning nazariy asoslarini ishlab chiqdi. Stilistik vositalar orqali matnning poetik xususiyatlarini ochib berdi.
Manba:** Vinogradov, V.V. (1969). *Stilistika*. Moskva: Nauka

Slayd 3

Lidiya Ivanovna Zadornova
(1920–1990) rus tilshunosi, stilistika va lingvopoetika sohalarida yetakchi tadqiqotchi sifatida tanilgan.
Asosiy hissasi: Poetika va stilistika bo‘yicha lingvistik yondashuvlarni ishlab chiqdi.
Asosiy asari: *Lingvopoetika i stilistika*. Fikrlari: Lingvistik vositalar va badiiy obrazlarning birlashuvi haqida tadqiqot olib bordi. Semiologik tahlil usullarini taklif qildi.
Manba: Zadornova, L.I. (1980). *Lingvopoetika i stilistika*. Moskva: Nauka.

Slayd 4

Aleksandr Alekseevich Lipgart
(1930–1990) taniqli rus tilshunosi, lingvopoetika va stilistika bo‘yicha yetakchi olim sifatida tanilgan.
Asosiy hissasi: Lingvopoetikaning nazariy va metodologik asoslarini ishlab chiqdi.
Asosiy asari: *Lingvopoetika asoslari*.
Fikrlari: Semantik, sintaktik va stilistik vositalar orqali badiiy matnlarni tahlil qildi.
Manba: Lipgart, A.A. (1985). *Lingvopoetika osnovy*. Sankt-Peterburg: Nauka.

Slayd 5

Roman Jakobson
(1896–1982) — mashhur rus-amerikalik lingvist va tilshunoslik, semiotika hamda adabiyotshunoslikka ulkan hissa qo‘shgan olimdir.
Asosiy hissasi:** Badiiy matnning poetik funktsiyalarini lingvistik vositalar bilan bog‘ladi.
Asosiy asari: *Poetika va lingvistika*. Fikrlari:** “Ekvivalentlik prinsipi” orqali poetik matn tahlilini asoslagan.
Manba:** Jakobson, R. (1960). *Linguistics and Poetics*. Cambridge: Harvard University Press.

Slayd 6

Mixail Mixaylovich Baxtin
(1895–1975) — rus faylasufi, adabiyotshunosi va tilshunos, dialogizm nazariyasining asoschisi sifatida tanilgan.
Asosiy hissasi:** Dialogizm nazariyasini kashf etdi.
Asosiy asari:** *Slovo v romane*. Fikrlari:** Badiiy matnlarda ko‘p ovozli muloqotni tahlil qilishni asoslab berdi.
Manba:** Bakhtin, M.M. (1981). *The Dialogic Imagination*. Austin: University of Texas Press.

Slayd 7

Yuriy Nikolayevich Tınyanov
(1894–1943) — rus yozuvchisi, adabiyotshunosi va kinodramaturg, rus formalizm harakatining yetakchi vakillaridan biri.
Asosiy hissasi:** Formalizm asosida badiiy matnlarni tahlil qilishning lingvistik usullarini taklif qildi.
**Asosiy asari:** *Poetika. Istoriya literatury*.
– **Fikrlari:** Sintaktik va stilistik vositalarning matndagi roli haqida chuqur tadqiqotlar olib bordi.
– **Manba:** Tynyanov, J. (1924). *Formal Method in Literary Scholarship*. Moskva: Goslitizdat.

Slayd 8

Roland Barthes
(1915–1980) — fransuz adabiyotshunosi, strukturalist va post-strukturalist, semiotika va madaniyatshunoslik sohalarida katta ta’sir ko‘rsatgan olim
Asosiy hissasi:** Matnni semiotik tahlil qilish nazariyasini ishlab chiqdi.
Asosiy asari:** *S/Z*.
Fikrlari:** Matnning ochiqligi va yopiq turlari, o‘quvchi rolining ahamiyati haqida fikr yuritgan.
Manba:** Barthes, R. (1970). *S/Z*. Paris: Seuil.

Slayd 9

Umberto Eco
(1932–2016) — italiyalik yozuvchi, faylasuf, semiotik, adabiyotshunos va madaniyatshunos.
Asosiy hissasi:** Matnni o‘quvchi talqinida tahlil qilish yondashuvini ishlab chiqdi.
– **Asosiy asari:** *O‘quvchining roli*. – **Fikrlari:** O‘quvchining faol roli va matnni qayta yaratuvchi sifatidagi talqini haqida nazariya yaratdi.
– **Manba:** Eco, U. (1979). *The Role of the Reader*. Bloomington: Indiana University Press.

Slayd 10

Vladimir Nikolayevich Toporov
(1928–2005) — rus tilshunosi, folklorshunos, mifolog va madaniyatshunos, mifologik tahlil va semiotika sohalarida yetakchi mutaxassis sifatida tanilgan.
Asosiy hissasi:** Mifologik va poetik strukturalarni lingvistik jihatdan tadqiq qilgan.
– **Asosiy asari:** *Mif, poeziya va til*.
– **Fikrlari:** Badiiy matnlarda mifologik strukturalarni lingvistik vositalar bilan bog‘lagan.
– **Manba:** Toporov, V.N. (1987). *Mif. Poeziya. Yazyk*. Moskva: Nauka.

Slayd 11

Yuri Mikhaylovich Lotman
(1922–1993) — rus adabiyotshunosi, strukturalist va semiotik, madaniyatshunos va tarixchi.
Asosiy hissasi:** Semiotika va poetika bog‘liqligi bo‘yicha nazariy asoslarga hissa qo‘shgan.
**Asosiy asari:** *Poetika strukturasi*. – **Fikrlari:** Badiiy matnlarning ichki strukturasi va ular orqali ifodalangan semantik xabarlar haqida chuqur tahlil olib bordi.
**Manba:** Lotman, Yu.M. (1972). *Struktura poetich eskogo teksta*. Moskva: Nauka.

Slayd 12

XULOSA
– Ushbu 10 nafar olim lingvopoetika fanining rivojlanishiga ulkan hissa qo‘shgan.
– Ularning ishlari badiiy matnlarni lingvistik, stilistik va semantik jihatdan tahlil qilishda nazariy asos yaratdi.
– Kelajakda lingvopoetika tadqiqotlari uchun yangi yo‘nalishlar ochib berdi.

Slayd 13

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 14

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda