Kar va zaif eshituvchi bolalar nutqining xususiyatlari

Slayd 1

Kar bolalar nutqining oziga xosligi. Zaif eshituvchi bolalarning
Faoliyat xususiyatlari

Slayd 2

Reja:
Kar va zaif eshituvchi bolalarning nutqining o‘ziga xos shakli
Eshitishda nuqsoni bo‘lgan bolalarda yozma nutqni shakllantirishning psixologik asoslari
Zaif eshituvchi bolalarning psixik rivojlanish xususiyatlari
Kar va zaif eshituvchi bolalarda diqqatni tarbiyalash masalalari

Slayd 3

Og‘zaki nutq tabiiy muhitda mustaqil shakllanmaydi.
Eshitish — nutqni shakllantirishning eng muhim fiziologik va psixologik asosi hisoblanadi. Eshitishda nuqson mavjud bo‘lganda bolaning nutqiy rivojlanishi o‘ziga xos yo‘l bilan kechadi.
Kar bolalar nutqining xususiyatlari:
Nutq asosan maxsus o‘qitish jarayonida rivojlanadi.
So‘z boyligi cheklangan bo‘ladi.
Tovushlarni noto‘g‘ri talaffuz qilish yoki umuman talaffuz qilmaslik holatlari kuzatiladi.
Grammatik jihatdan sodda, qisqa gaplar ustunlik qiladi.

Slayd 4

Qisman eshitish qobiliyati saqlangan bo‘ladi
Nutq rivoji sekinlashgan, ammo imkoniyatlar yuqori
Tovushlarni farqlashda qiyinchiliklar mavjud. Fonematik eshitish yetarli darajada rivojlanmagan
So‘zlarni noto‘g‘ri tushunish va noto‘g‘ri ishlatish holatlari uchraydi
Zaif eshituvchi bolalar nutqining xususiyatlari:

Slayd 5

Vizual idrokning ustunligi
Eshitishda nuqsoni bo‘lgan bolalarda yozma nutqni shakllantirishning psixologik asoslari
Yozma nutq eshitishda nuqsoni bo‘lgan bolalar uchun asosiy muloqot vositalaridan biri hisoblanadi.
Yozma nutqni shakllantirishning psixologik asoslari:
Tafakkurning ko‘rgazmali-obrazli turi rivojlanganligi
Harakat va amaliy faoliyat bilan bog‘liq o‘rganish
Xotiraning ko‘proq vizual shakllarining rivojlanganligi

Slayd 6

Xotira: ko‘proq ko‘ruv xotirasi rivojlangan
Zaif eshituvchi bolalarning psixik rivojlanish xususiyatlari
Eshitishdagi nuqson bolaning barcha psixik jarayonlariga ta’sir ko‘rsatadi.

Asosiy xususiyatlar:
Tafakkur: ko‘rgazmali-obrazli tafakkur ustun
Diqqat: tez chalg‘iydi, barqaror emas
Tasavvur: real obrazlarga tayanadi
Emotsional soha: o‘zini ifodalashda qiyinchiliklar

Slayd 7

Kar va zaif eshituvchi bolalarda diqqatni tarbiyalash masalalari. Diqqat ta’lim jarayonining samaradorligini belgilovchi muhim psixik jarayondir.
Diqqat xususiyatlari:
Vizual diqqat yaxshi rivojlangan
Eshituv diqqat zaif yoki mavjud emas
Diqqatning barqarorligi past
Diqqatni rivojlantirish yo‘llari:
Rangli va harakatli ko‘rgazmali qurollardan foydalanish
Qisqa va aniq topshiriqlar berish
O‘yin texnologiyalarini qo‘llash
Faoliyat turlarini tez-tez almashtirish
Individual yondashuv
Natija: to‘g‘ri tashkil etilgan pedagogik jarayon orqali kar va zaif eshituvchi bolalarda diqqatni barqarorlashtirish va rivojlantirish mumkin.

Slayd 8

Eshitishda nuqsoni bo‘lgan, xususan kar va zaif eshituvchi bolalar rivojlanishi o‘ziga xos psixologik-pedagogik qonuniyatlarga bo‘ysunadi. Eshitish analizatorining yetarli darajada faol bo‘lmasligi bolaning nutqiy rivojlanishiga, bilish jarayonlariga, ijtimoiy moslashuviga va shaxs sifatida shakllanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli bunday bolalar bilan ishlash jarayoni maxsus ilmiy yondashuvni talab etadi.
Kar bolalarda og‘zaki nutq tabiiy muhitda shakllanmaydi, nutq asosan maxsus ta’lim va tarbiya jarayonida rivojlanadi. Ularning muloqotida imo-ishora nutqi, labdan o‘qish va yozma nutq muhim o‘rin egallaydi. Zaif eshituvchi bolalarda esa eshitish qoldig‘i mavjud bo‘lib, bu nutqni qisman bo‘lsa-da eshitish orqali shakllantirish imkonini beradi. Biroq fonematik eshitishning yetarli rivojlanmaganligi, talaffuz va grammatik xatolar ularning nutqida ko‘p uchraydi.

Slayd 9

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 10

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda