Jismoniy tayyorgarlik va rivojlanishni baholash

Slayd 1

Jismoniy tayyorgarlik, jismoniy rivojlanish ma’lumotlarini baholash

Slayd 2

Biosfera
Iqlimning shakllanishiga va o‘zgarishiga ta’sir ko‘rsatuvchi ushbu tizim komponentlaridagi jarayonlar tashqi va ichki ierarxik joylashgan qismlarga ajratiladi.
Iqlim tizimi beshta muhim qatlamlarni o‘z ichiga olgan:
Atmosfera
Gidrosfera
Kriosfera(muz va qor)
Quruqlik yuza qismi
Bugungi ma’ruzamiz jismoniy tayyorgarlik, jismoniy rivojlanish va ularni baholash masalalariga bag‘ishlanadi. Ushbu tushunchalar jismoniy tarbiya va sport sohasida muhim o‘rin egallaydi, chunki inson salomatligi, ish qobiliyati va sport natijalari aynan shu ko‘rsatkichlar bilan bog‘liqdir.
Avvalo, jismoniy rivojlanish tushunchasiga to‘xtalib o‘tamiz. Jismoniy rivojlanish deganda inson organizmining o‘sishi va shakllanishi jarayonida tana tuzilishi va funksional imkoniyatlarining o‘zgarishi tushuniladi. U bo‘y, vazn, ko‘krak qafasi aylanasi, mushaklar rivoji kabi antropometrik ko‘rsatkichlar bilan ifodalanadi. Jismoniy rivojlanish irsiy omillar, ovqatlanish, yashash sharoiti va jismoniy faollik darajasiga bevosita bog‘liq bo‘ladi.

Slayd 3

Tashqi jarayonlar:
Quyosh radiatsiyasining kelishi
Litosferada sodir bo‘layotgan jarayonlar
Koinotdagi aerozollar va gazlar oqimi natijasida atmosfera tarkibi-ning o‘zgarishi
Okeanlar va materiklar chegarasining o‘zgarishi
Jismoniy tayyorgarlik esa insonning jismoniy mashqlarni bajarishga bo‘lgan qobiliyati bo‘lib, kuch, tezkorlik, chidamlilik, egiluvchanlik va chaqqonlik kabi jismoniy sifatlar bilan belgilanadi. Jismoniy tayyorgarlik umumiy va maxsus turlarga bo‘linadi. Umumiy jismoniy tayyorgarlik sog‘liqni mustahkamlashga xizmat qilsa, maxsus jismoniy tayyorgarlik muayyan sport turi yoki kasb talablariga moslashishni ta’minlaydi.
Jismoniy rivojlanish va jismoniy tayyorgarlikni baholash muhim ahamiyatga ega. Baholash orqali inson organizmining holati, jismoniy mashg‘ulotlar samaradorligi hamda sog‘liq darajasi aniqlanadi. Baholash jarayonida turli usullardan foydalaniladi.

Slayd 4

Ichki jarayonlar:
Atmosfera okeanlar
Muz-okean o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir
Atmosferadagi gaz va aerozollar tarkibining o‘zgarishi
Qor va o‘simlik qoplami
Bulutlilik
Quruqliklarning yuza qismi va muz (issiqlik almashuvi, bug‘lanish, yog‘ingarchiliklar) bilan o‘zaro aloqadorligi
Jismoniy rivojlanishni baholashda asosan antropometrik o‘lchovlar qo‘llaniladi. Bularga bo‘y uzunligi, tana vazni, ko‘krak qafasi aylanasi, tana massasi indeksi kabi ko‘rsatkichlar kiradi. Ushbu ma’lumotlar yosh va jins me’yorlari bilan taqqoslanib, rivojlanish darajasi aniqlanadi.
Jismoniy tayyorgarlikni baholash esa maxsus testlar orqali amalga oshiriladi. Masalan, yugurish mashqlari chidamlilikni, turnikda tortilish yoki qo‘l bilan bukib-yozish kuchni, egilish mashqlari egiluvchanlikni baholashga xizmat qiladi. Test natijalari asosida shaxsning jismoniy tayyorgarlik darajasi past, o‘rtacha yoki yuqori ekanligi aniqlanadi.
Baholash natijalari jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini to‘g‘ri rejalashtirishga yordam beradi. Agar jismoniy tayyorgarlik darajasi past bo‘lsa, yuklamalar asta-sekin oshiriladi. Yuqori tayyorgarlikka ega bo‘lgan shaxslarda esa mashqlar murakkablashtiriladi.

Slayd 5

Jismoniy rivojlanish bir qator omillarga bog‘liq bo‘ladi. Ularga irsiyat, ovqatlanish sifati, ekologik muhit, kun tartibi va jismoniy faollik darajasi kiradi. Ayniqsa, bolalik va o‘smirlik davrida to‘g‘ri ovqatlanish hamda muntazam jismoniy mashqlar jismoniy rivojlanishning muhim sharti hisoblanadi.
Yosh davrlariga qarab baholash
Jismoniy rivojlanish va tayyorgarlik yosh davrlariga qarab baholanadi:
Bolalar va o‘smirlarda – o‘sish va rivojlanish sur’ati
Talabalar yoshida – funksional imkoniyatlar va chidamlilik
Kattalarda – ish qobiliyati va sog‘liq holatiHar bir yosh guruhida baholash me’yorlari turlicha bo‘ladi.

Slayd 6

Nazorat va monitoring
Jismoniy rivojlanish va tayyorgarlikni baholash bir martalik emas, balki muntazam monitoring asosida olib borilishi lozim. Dastlabki, oraliq va yakuniy nazoratlar mashg‘ulotlar samaradorligini aniqlashga xizmat qiladi.
Zamonaviy baholash usullari
Hozirgi kunda jismoniy holatni baholashda zamonaviy texnologiyalar qo‘llanilmoqda:
Fitnes-trekerlar
Yurak urishini o‘lchovchi qurilmalar
Mobil ilovalar orqali monitoringBu usullar baholashning aniqligi va qulayligini oshiradi.

Slayd 7

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 8

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda