Jismoniy tarbiya va sportda ilmiy bilish usullari

Slayd 1

Jismoniy tarbiya va sportda ilmiy bilishning usul va tamoyillari

Slayd 2

Zamonaviy jismoniy tarbiya va sport tizimini ilmiy asosda rivojlantirish ilmiy bilish jarayoniga bevosita bog‘liqdir. Ilmiy bilish orqali jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarining mazmuni, sport mashqlari samaradorligi, sportchilarning jismoniy va ruhiy holati, shuningdek, sport natijalariga ta’sir etuvchi omillar chuqur o‘rganiladi. Ilmiy bilish usullari va tamoyillarini bilish bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy faoliyatida muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur maruzada ilmiy bilishning mohiyati va bosqichlari, jismoniy tarbiya va sport sohasida qo‘llaniladigan ilmiy tadqiqot usullari hamda ilmiy bilishning asosiy tamoyillari va ularning amaliy ahamiyati yoritiladi.

Slayd 3

Ilmiy bilishning mohiyati va bosqichlari
Ilmiy bilish — bu borliqdagi hodisa va jarayonlarni ilmiy asosda o‘rganish, tahlil qilish va umumlashtirishga qaratilgan faoliyatdir. Ilmiy bilish jarayoni inson tafakkurining eng yuqori shakli bo‘lib, u nazariy bilimlar tizimini yaratishga xizmat qiladi.
Jismoniy tarbiya va sport sohasida ilmiy bilish sport faoliyatining qonuniyatlarini aniqlash, mashg‘ulot jarayonini takomillashtirish va sport natijalarini oshirishga qaratilgan.

Slayd 4

Ilmiy bilishning asosiy mohiyati quyidagilarda namoyon bo‘ladi:
Obyektiv haqiqatni aniqlash;
Ilmiy asoslangan bilimlarni shakllantirish;
Amaliy faoliyatni takomillashtirishga xizmat qilish
Ilmiy bilish jarayoni bir necha bosqichlardan iborat bo‘lib, ular bir-biri bilan uzviy bog‘liqdir.

Birinchibosqich — empirik bilish. Bu bosqichda hodisalar bevosita kuzatuv, tajriba, o‘lchash va sinovlar orqali o‘rganiladi. Jismoniy tarbiya va sportda empirik bilish sportchilarning jismoniy tayyorgarligi, mashg‘ulot yuklamalari va natijalarini kuzatish orqali amalga oshiriladi.

Slayd 5

Ikkinchi bosqich — nazariy bilish. Empirik ma’lumotlar asosida tahlil qilinadi, umumlashtiriladi va ilmiy tushunchalar, qonuniyatlar ishlab chiqiladi. Masalan, mashg‘ulot yuklamasining sportchi organizmiga ta’siri nazariy jihatdan asoslanadi.
Uchinchi bosqich — amaliy tekshiruv. Ilmiy xulosalar amaliyotda sinab ko‘riladi. Bu bosqich ilmiy bilishning eng muhim qismi bo‘lib, nazariya va amaliyotning uzviy bog‘liqligini ta’minlaydi.

Slayd 6

Ilmiy tadqiqot usullari — bu ilmiy bilish jarayonida ma’lumotlarni yig‘ish, tahlil qilish va xulosalar chiqarishga xizmat qiluvchi vositalardir. Jismoniy tarbiya va sport sohasida qo‘llaniladigan usullar turli fanlar bilan uzviy bog‘liq holda shakllangan.
Jismoniy tarbiya va sportda qo‘llaniladigan ilmiy tadqiqot usullari

Slayd 7

Kuzatuv usuli. Bu usul sport mashg‘ulotlari va musobaqalar jarayonida sportchilarning harakatlari, xatti-harakatlari va jismoniy holatini bevosita kuzatish orqali amalga oshiriladi. Kuzatuv rejalashtirilgan va tizimli bo‘lishi lozim.
Tajriba (eksperiment) usuli. Tajriba usuli orqali mashg‘ulot jarayoniga ma’lum o‘zgarishlar kiritilib, ularning sportchilarga ta’siri o‘rganiladi. Bu usul ilmiy tadqiqotlarda eng ishonchli usullardan biri hisoblanadi.
Jismoniy tarbiya va sportda qo‘llaniladigan asosiy ilmiy tadqiqot usullari quyidagilardan iborat:

Slayd 8

Testlash usuli. Sportchilarning jismoniy sifatlarini (kuch, chidamlilik, tezkorlik, chaqqonlik) aniqlash uchun maxsus testlar qo‘llaniladi. Test natijalari mashg‘ulot jarayonini rejalashtirishda muhim ahamiyatga ega.
So‘rovnoma va suhbat usullari. Bu usullar sportchilarning psixologik holati, motivatsiyasi va mashg‘ulotlarga bo‘lgan munosabatini aniqlashda qo‘llaniladi.
O‘lchash va instrumental usullar. Yurak urish tezligi, nafas olish chastotasi, qon bosimi kabi ko‘rsatkichlar maxsus asboblar yordamida aniqlanadi.
Matematik-statistik tahlil usullari. Olingan ma’lumotlarni qayta ishlash, tahlil qilish va ishonchliligini aniqlashda statistik usullar qo‘llaniladi.

Slayd 9

Ilmiy bilishda asosiy tamoyillar va ularning amaliy ahamiyati
Ilmiy bilish jarayoni muayyan tamoyillarga asoslanadi. Ushbu tamoyillar ilmiy tadqiqotlarning to‘g‘ri va ishonchli bo‘lishini ta’minlaydi.
Ilmiylik tamoyili. Har qanday tadqiqot ilmiy asoslangan bo‘lishi, dalillar va ishonchli ma’lumotlarga tayangan holda olib borilishi lozim.
Obyektivlik tamoyili. Tadqiqot natijalari shaxsiy fikr va subyektiv qarashlardan holi bo‘lishi kerak.

Slayd 10

Tizimlilik tamoyili. Jismoniy tarbiya va sport jarayoni yagona tizim sifatida o‘rganiladi. Mashg‘ulotlar, yuklamalar va natijalar o‘zaro bog‘liq holda tahlil qilinadi.
Takrorlanuvchanlik tamoyili. Ilmiy natijalar qayta tekshirilganda ham bir xil natija berishi lozim.
Nazariya va amaliyot birligi tamoyili. Ilmiy tadqiqotlar amaliy faoliyat bilan chambarchas bog‘liq bo‘lishi zarur.
Ushbu tamoyillarning amaliy ahamiyati shundaki, ular sport mashg‘ulotlarini ilmiy asosda rejalashtirish, sportchilar salomatligini saqlash va yuqori sport natijalariga erishishga xizmat qiladi.

Slayd 11

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 12

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda