Jismoniy tarbiya nazariyasi tadqiqot uslubiyotlari

Slayd 1

Jismoniy tarbiya nazariyasi bo’yicha olib borilayotgan tadqiqot uslubiyotlari

Slayd 2

Ilmiy tadqiqotda nazariy taxlil va
Umumlashtirish usuliyati
Pedagogik kuzatish ilmiy tadqiqot
Usuliyati
Eksperiment ilmiy tadqiqot metodi
Matematik hisoblash ilmiy
Tadqiqot uslubiyati
Reja:

Slayd 3

Nazariy taxlil va umumlashtirish adabiyot materiallarini to’la taxlil qilish va umumlashtirishdan boshlanadi.

Adabiyot materiallarini to’liq o’rganib chiqish juda qiyin. Uhar 4-5 yilda yana shunchadanga ko’payadi. Bundan tashqari ilmiy jurnallardagi tadqiqotlar haqidagi maqolalar bir necha marotaba ko’paymoqda.

Slayd 4

Bunda yordamchi ilmiy predmet – «bibliografiya» fani tadqiqotchining ishini yengillashtiradi. U nashr qilingan adabiyotlarni tartibga soladi va ro’yxatini tuzib chiqadi.
Bibliografik ro’yxat:
Akramov R. A. Futbol darslik. – T:. LiderPress 2005. 250 B.
Aliyev M. B. , Usmonxo’jayev T. S. , Sagdiyev H. H. Sport o’yinlari. Futbol. T. ,Ilm Ziyo, 2007. 158 B.

Slayd 5

Nazariy taxlil va umumlashtirishning yana bir usuliyati hujjat materiallari ustida ishlashdir.
Jismoniy tarbiyaning ko’p tomoni amaliy mashg’ulotlar uchun tuzilgan rejalar, kundaliklar, konspektlar,hisobotlar va shunga o’xshashlarda ifodalanadi. Ular albatta amaliyotni nazarda tutganholda tuzilgan bo’ladi. Ularni ilmiy jixatdan chuqur o’rganish kutilmagan natijalarni berishi mumkin.

Slayd 6

Jaxonning kuchli sportchilarini tayyorlash va ularning shug’ullanish rejalarini solishtirish, malakali sportchilarning kundalik-lari, xaftalik, oylik, yillik jismoniy yuklarninghajmi, miqdori, bajarish intensivligi va boshqalar tadqiqotchiga manba bo’lishi mumkin.

Slayd 7

Ilmiy tadqiqot uchun musobaqa materiallari, ko’p yillik trenirovkalarning natijalarini o’rganish ham tadqiqot obekti bo’lib xizmat qiladi.
Ilmiy maqsadda tuzilgan turli xil anketalar ham hujjat materiallari bo’lib xizmat qilishi mumkin. Tuzilgan savollarga «xa» va «yo’q» deb javob berishham ko’p xulosalarga olib keladi.

Slayd 8

Pedagogik kuzatish ilmiy tadqiqot usuliyati
Tadqiqotchi qo’llayotgan bu usuliyatning ijobiy tomoni shundaki, izlanuvchining o’zi tadqiqotda aynan ishtirok etmaydi. Hayotdagi kuzatishdan farqli o’laroq, bu usuliyat kuzatish predmetini aniq o’rganadi, kuzatilayotgan va undan aniqlangan dalillarni tezlik bilanhisobga oladigan tizimni ishlab chiqishi va uni izlanishda qo’llashi oson kechadi. Maxsus bayonnomalar, yozuvdagi shartli ifodalagichlar va tadqiqotni osonlashtiradi.

Slayd 9

Barcha ilmiy kuzatishlar natijasi kuzatuvchining shaxsiy qobiliyatigagina bog’liq bo’lmasligi lozim, chunki o’rganilayotgan dalillar, ularni natijalari ko’pchilikda turlicha fikr hosil bo’lishiga olib keladi.
Bu usuliyatning qulay tomoni shundaki, bir vaqtni o’zida bir necha kuzatuvchi bir ob’yektni kuzatishi va natijalarni solishtiriladi.
Bunda ayrim aparatlar o’sha harakatning bajarilishini qayta takrorlashi yoki tadqiqot o’lchoviga qarab uni foto, kino syomka, video, magnit tasmasi yozuvi va boshqalar) orqali kuzatish lozim bo’lgan xulosalarni qiladi.
Bunday xulosalar ob’yektiv bo’ladi.

Slayd 10

Slayd 11

Slayd 12

Eksperiment ilmiy tadqiqot metodi
Ilmiy tekshirishning bu metodi tekshiruvchining o’zi tomonidan uyushtirilgan bo’lib, uning o’zini aktiv aralashuvi orqali olib boriladi. Bu metodda tekshiralayotgan jarayon maxsus sharoitda yoki tajribani yana qaytadan takrorlash uchun imkoniyat yaratiladi. Ushbu tadqiqot uslubining qulay yoki qimmatli tomoni ham ana shunda.

Slayd 13

Jismoniy tarbiya jarayonida olib borilayotgan tajribani maxsus sharoitni hisobga olmay yoki sun’iy qaytadan o’sha sharoitni yaratishda nazoratdagi masalaga oid bo’lmagan muammolarham yuzaga kelishi mumkin. Bu ilmiy tadqiqot usuliyatining salbiy tomonidir. Eksperimentni ob’yektiv o’tkazish amaliyotida tabiiy, modulli va laboratoriya eksperimentlari deb nomlangan eksperiment xillaridan foydalaniladi.

Slayd 14

Tabiiy eksperiment hayotiy sharoitda olib boriladi. Undan tajriba ishtirokchilar butunlay bexabar (samaraligiham shunda) bo’lishiham mumkin. Masalan, bir maktabning ikki sinfidagi jismoniy tarbiya darslarida dastur materialini o’zlashtirilishi anoanaviy o’qitish uslullari bilan, boshqasida esa maxsus tanlangan usuliyatlar bilan olib borilib, natijani taqqoslash orqali qaysi sinfda samaradorligni yuqori bo’lganligini aniqlash mumkin bo’ladi.
Laboratoriya eksperimentida shug’ullanuvchilar kundalik hayotiy sharoitda amaliyotida kam uchraydigan holatda tajriba o’tkazadi. Masalan, jismoniy tayyorgarligi teng ikki gurux olinib, ulardan birining mashg’uloti laboratoriyada, ikkinchi-siniki esa oddiy tabiiy sharoitda olib boriladi. Bu tajribaning qulayligi tajribaning laboratoriya sharoitida yangitdan takrorlay olish mumkin ekanligidadir. Usuliyatni salbiy tomoni tajriba o’tkazuvchining tajribada aynan ishti-roki bo’lib, oboyektiv bo’lmagan yakuniy xulosalargaham olib kelishi mumkin.

Slayd 15

Modulli eksperiment metodidan kuzatuvchihayotda uchraydigan oddiy sharoitdan bir oz o’zgargan muxitda tajriba o’tkaziladi. Masalan, muskul kuchini o’stirishda sportga yangi kelganlar bilan ish olib borilib, ular xaftada uch marta, aloxida guruxlarga bo’linib, birinchi guruxi yotgan shtangada mashq qilish, ikkinchi guruxi esa o’zining tanasi og’irligidan foydalanib, uchinchi guruxi faqat gantel ko’tarish bilan ma’lum belgilangan muddat davomida mashq qiladi.
Xar qaysi guruxning moduli aloxida (shtanga, gavdasi og’irligi, gantel) mashqlar faqat yelka kamar muskullarining kuchini ortirishga yo’nalti-rilgan.
Eksperimentdan so’ng natijalar taqqoslanib samara bergan modul va uning mashqlari, uslubiyati effekti e’lon qilinadi.

Slayd 16

Matematik hisoblash ilmiy tadqiqot uslubiyati
Keyingi yillarda biologiya va pedagogika fanlarida tadqiqotning matematik hisoblsh usuliyatlaridan keng foydalanilmoqda.
Tadqiqot natijasida olingan materiallar tadqiqotning son va miqdor ji’atlarini mujassamlashtiradi. Raqamlar, ko’rsatkichlarni aniqligi tadqiqotchiga matematik ji’atdan to’g’ri va aniq fikrlar, mulo’azalar chiqarishga, tadqiqot jarayoni bo’yicha taqqoslash, umumlashtirish, aniq xulosalar chiqarishga yordam beradi.

Slayd 17

Ilmiy tadqiqot usuliyatlari doimiy bo’lmay ular o’z o’rinlarini yangi va progressiv tadqiqot uslubiyatlariga bo’shatib beradi. Barcha fanlar qatori jismoniy tarbiya fanining rivoji ko’p ji’atdan ilmiy tadqiqot usuliyatla-rining rivojlanganligi natijalariga bog’liqdir.

Slayd 18

Mavzu bo’yicha asosiy xulosalar:
Jismoniy madaniyatda qo’llaniladigan ilmiy tadqiqot usullari quyidagi guruhlarga bo’linadi.
Nazariy tahlil va axborotlarni umumlashtirish usullari;
Tadqiqotning ijtimoiy usullari;
Tadqiqotning pedagogik usullariga tavsif;
Tajriba guruhlarida o’quv-tarbiya usullarini tashkil qilish usullari;
Matematik va boshqa metodlardan foydalanish.

Slayd 19

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 20

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda