Jismoniy tarbiya darslarida xronometraj pulsometriya metodikasi

Slayd 1

Jismoniy tarbiya darslarida xronometraj pulsometriya o’tkazish metodikasi.

Slayd 2

Reja:
Darsning umumiy zichligi
Darsning mator zichligi
Dars zichligini aniqlash (xronometrlash) bayonnomasi

Slayd 3

O‘quvchilarning faoliyatini foydali ish bajarish uchun band qilish
Jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanish darslari davomida ajratilgan vaqtdan unumli foydalanishning ahamiyati
Qo‘shimcha jihozlardan tayyorlov yoki yo‘llanma beruvchi mashqlarni bajarishda o‘rinli foydalanish darsning zichligini yuzaga keltirib vaqtni besamar o‘tishini oldini oladi va unga yo‘l qo‘ymaydi.
Mashq bajarish, ishni(faoliyatni) navbat kutish bilan navbatlashuvini to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish
Darslarda qo‘llaniladigan vositalaridan samarali foydalanish

Slayd 4

Jismony tarbiya darsining zichligi
Jismony tarbiya darsining zichligi dars samaradorligining ko’rsatuvchi belgilardan biri bo’lib u ikkiga umumiy va motor zichlikka bo’linadi.
Motor zichlik
Umumiy zichlik
Bu darsning umumiy davomiyligi uchun rotsional sarflangan vaqtning nisbati xisoblanib u bir necha komponent asosida o’lchanadi
Bu o’quvchilarning butun dars davomidagi faqat harakat faoliyatining faolligi uchun sarflagan sof vaqtdir

Slayd 5

Demak darsning samaradorligini ko‘rsat­kich­lari­dan biri uning zichligidir. Darsni zichligini to‘liq yoki uni qismlaridagi zichlikni alohida tashkillash, boshqarishni, aniqlash mumkin. Bu darsning tayyorlov, asosiy, yakunlov qismlaridagi o‘quv ishlarini tashkil qilish uchun sharoitini tashkillash bilan bog‘liq, aksariyat holatlarda sharoitni talab darajasida emasligi zichlikning turlicha bo‘lishiga sabab bo‘ladi.

Slayd 6

Umumiy zichlikni aniqlashda o‘qituvchining dars materialini ko‘rsatishi va tushintirishi, o‘quvchilarni o‘qitiladigan mashqlarni bajarishi-foydali ishi deb hisoblanadi. Ularni ishga jalb qilishdan oldingi zarur bo‘lmagan ishlarga turib qolishlar, o‘quvchilarni bajarishi lozim bo‘lgan topshiriqni bajarmay boshqa faoliyatlarga chalg‘ishi va boshqalardek. Vaqtning foyizi aniqlanib zichlikka baho beriladi

Slayd 7

V. F. Novoselskiyning fikricha hozirgi zamon jismoniy madaniyat darslari davomida quyidagi omillar va tadbirlarni pedagogika nuqtai nazaridan maqsadli qo‘llash orqali yuqori darajali umumiy zichlikga erishish jismoniy tarbiya amaliyotida kuzatilmoqda. Ular:

Slayd 8

Qomat uchun mashqlar, harakatda emotsional holatni ko‘tarish, umumiy rivojlantiruvchi mashqlarni o‘tkazish (bajartirish)
Umumiy zichlikga
Instruktaj o‘tkazish, boshqarish, korreksiyalash (xatolarni tuzatish), yordam, xavfsizlikni oldini olish
O‘quvchilarni uyushtirish, uyga berilgan vazifani ijrosini tekshirish, darsga vazifa qo‘yish, e’lon qilish
Nazariy ma’lumot berish (o‘qitiladigan material haqidagi nazariy fikrlar) va ularni mustahkamlash
Jihozlarni tayyorlash va yig‘ishtirish, o‘quvchilarni darsda lozim bo‘lgan darajadagi o‘rin almashtirishlarini o‘tkazish

Slayd 9

Peda-gogik nazorat
O‘quvchilarni uslubiyotlar nuqtai nazarida tayyorlash, mustaqil shug‘ullanishni uddalashga o‘rgatish, tashkilotchilik malakalarini berish
Mashqlarni ko‘rsatishda ko‘rgazmalilik: vositali va vositasiz – ko‘rsatishda o‘qituvchining aynan ishtiroki, yordamchilaridan – yo‘riqchilardan fodalanish
Yakun yasash, muskullarni bo‘shashtiradigan mashqlarni bajarish, uyga vazifa berish va boshqalar dars zichligiga ta’sir etuvchi omillardir
Jismoniy mashqlar texnikasini o‘zlashtirish, mustahkamlash, takomillashtirish, jismoniy sifatlarni rivojlantirish
Ta’lim jarayonini motivlash va unda o‘quvchilarning ishtiroki
Darsda tarbiyaviy ish

Slayd 10

Darsning umumiy zichligini (Duz) yoki uning qismlarini zichligini aniqlash uchun o‘quvchilarning aktiv «faol» harakatlariga (Fh)ga sarflangan vaqti umumlashtiriladi. Bunga (tfx) darsda jismoniy mashqlarni bajarish uchun sarf langan vaqt, eshitish, kuzatish va darsni tashkillash, o‘zini oqlamaydigan kutishlar va o‘quvchilarni bekor qolishi uchun sarflangan vaqtdan boshqa barcha xolatlar «xronometr»lanadi.

Slayd 11

«Xrono» – vaqt, «metr» – o‘lchov ma’nosini beradigan lotincha so‘z bo‘lib, taxlilchilar guruhidagilardan bir nafari o‘lchash – xronometrlashni yo‘lga qo‘yadi.
O‘zini oqlamaydigan darsdagi besamar vaqt o‘tkazishlar
Darsni kech boshlanishi,
Mashg‘ulot joyini, jihozlarni darsda foydalanish uchun tayyor emasligi
To‘laqonli jismoniy madaniyat darsining umumiy zichligi 100% ga yaqin bo‘lishi lozim. Umumiy zichlikning foyzini kamayishiga quyidagilar sabab bo‘lishi mumkin

Slayd 12

O‘quvchilarni navbat kutishi va boshqalar orqali sodir bo‘ladigan o‘quvchilarni bo‘sh qolishi
O‘qituvchini darsga tayyor emasligi, darsni tashkillanishi va mazmunini o‘ylamaslik orqasidan sodir bo‘ladigan pauzalar
Darsda o‘quvchilar uchun ortiqcha va samarasi oz bo‘lgan so‘zlar orqali beriladigan axborotlarning aytarli ortiqchaligi uchun ko‘p vaqt sarflanishi
O’quvchilarni intizomini qoniqarsizligi, buyruq va ko‘rsatmalarni ko‘p marotabalab takrorlashlar, o‘quvchilarga beriladigan ogohlantirishlar, takroriy tushintirishlarda vaqtdan noratsional foydalanish sabab bo‘ladi va h. k. lar
O‘quvchilarni darsga kech qolishi

Slayd 13

Darsning motor zichligi
Masalan, agar o‘qituvchi aybi bilan darsda bo‘sh qolish 1 minutni tashkil etsa, unda darsning umumiy zichligi quyidagi­cha hisoblanadi.
Bu darsning umumiy davomiyligiga nisbatan o‘quvchilarning darsda aynan harakat faoliyatining aktivligi uchun sarflagan sof vaqtidir.
Motor zichlikni aniqlashda mashqlarni bajarish uchun sarflangan sof vaqt (tsv) hisoblanadi. Tsv 100% ko‘paytirilib, darsning umumiy vaqtiga (tumumv) bo‘linadi.
Dars davomida yoki uning qismlari uchun sarflangan vaqt 100% deb qabul qilinadi va darsda o‘quvchilar vaqtini foydali ish uchun, o‘qituvchining dars materialini tushuntirishi, o‘quvchilarni qayd qilingan faoliyatlarning har ikkisiga sarflamay bo‘sh qolgan vaqtlari deb chegaralab alohida komponent sifatida ajratib tahlilda foydalaniladi.

Slayd 14

Motor zichlik dars jarayonida doimo o‘zgaradi. Bunday o‘zgarishlarning shartligini darsda qo‘llanilayotgan jismoniy mashqlarning mazmunini turli-tumanligi, ulardan foydalanish joyi va qo‘llanilayotgan uslubiyotlar bilan izohlash mumkin.
Aqliy faoliyat ko‘proq aralashgan, harakat faoliyatini o‘zlashtirish darslarida esa 50% gacha pasayib ketishi mumkin.

Slayd 15

Darsning Mz ning ko‘rsatkichlarini o‘zgarishi darsning tipiga ham bog‘liq. Harakat texnikasini takomillashtirish va jismoniy sifatlarni rivojlantirish darslarida mz 70-80% gacha ko‘tarilishi mumkin.

Slayd 16

Mz ni ahamiyati muhimligini e’tirof etishimizga qaramay, u hech qachon 100% bo‘lishi mumkin emas, aks holda dars materialini tushuntirish, sodir bo‘ladigan xatolarning sabablari haqida o‘quvchilar bilan muhokama, munozaralar qilish, ular ustida fikr yuritishga vaqt qolmay o‘quv ishlarining sifati, samaradorligiga salbiy ta’sir etishi tabiiy holga aylanishi mumkin bo‘lar edi.

Slayd 17

Quyida havola qilingan dars zichligining qayd qilish bayonnomasi tartib raqami ustunidan tashqari yana to‘rt ustunni to‘ldirish bilan dars zichligining holati ifodalanishi orqali yuritiladi.
Uni ijrosi (bajarilishi)ni tugallangan vaqti
Faoliyatni bajarishni boshlangan vaqti.
Dars davomida bajarilgan harakat faoliyatlarining mazmuni ketma – ket, bajarilishining tartibiga ko‘ra yozib boriladi.

Slayd 18

Dars komponentlarining nomlari ularning qisqartirilgan bosh harfi bilan ifodalanadi. Xronometrlovchi darsning oxirida har bir komponent bo‘yicha sarflangan vaqtning umumiy hisobini olib uni foyizini aniqlaydi.
To‘ldirilgan bayonnoma asosida zichligi taxlil qilingan jismoniy tarbiya darsining mazmuni grafik («xronografik») tarzida qayta tiklashimiz mumkin.
Dars zichligining pastligi yoki yuqoriligi aynan shu dars uchun qo‘yilgan xususiy didaktik vazifalarga bog‘liq. «Yangi materialni o‘zlashtirish darslarining» zichligi xususiy vazifasiga ko‘ra «takomillashtirish» vazifa qilib qo‘yilgan darslarning zichligidan past bo‘lishi tabiiy.

Slayd 19

Zichligi 100% li darslar amaliyotda kam uchraydi. Mashqni bajarish uchun qilingan urinishlar oralig‘ida organizmning tiklanishi uchun passiv dam, urinishlar oralig‘idagi navbat kutishlar, o‘qituvchining tuzatishlari, tanbehlari, ko‘rsatmalarini eshitish uchun ham vaqt sarflanishini unutmasligimiz lozim
Dars zichligini aniqlash bayonnomasi
(Xronometrlash bayonnomasi).
Dars o‘tuvchi o‘qituvchi: ___________
Dars mavzusi: Past startdan 60 mga yugurish. Yugurib kelib uzunlikka sakrash.

Slayd 20

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 21

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda