Jismoniy madaniyat nazariyasi va metodikasining umumiy tamoyillari

Slayd 1

Jismoniy madaniyat nazariyasi va metodikasining umumiy tamoyillari

Slayd 2

Reja:
1. Jismoniy tarbiyaning mehnat va harbiy amaliyot bilan bog‘liqligi prinsipi.
2. Shaxsni har tomonlama rivojlantirish prinsipi.
3. Jismoniy tarbiyaning sog‘lomlashtirishga yo‘naltirilganlik prinsipi.

Slayd 3

Jismoniy madaniyat nazariyasi va metodikasining umumiy tamoyilining prinsiplari
1
Jismoniy tarbiyaning mehnat va harbiy amaliyot bilan bog‘liqligi prinsipi
2
Shaxsni har tomonlama rivojlantirish prinsipi
3
Jismoniy tarbiyaning sog‘lomlashtirishga yo‘naltirilganlik prinsipi

Slayd 4

Prinsip (tamoyil, negiz, asos)
Tamoyilning umumiy ta’rifi biror nazariya, ta’limot, fanning asosiy boshlang‘ich qonuni (qoidasi) sifatida tushuntiriladi. Ta’lim va tarbiya tizimida tamoyil deganda “Yo‘naltiriluvchi qoida”, “Asosiy qoida”, “Ko‘rsatma” tushuniladi. Tamoyillarning amaliy ahamiyati shundan iboratki, ular sinovlar va xatolar qilish yo‘lidan holi ravishda belgilangan maqsadga aniq borishga imkon beradi, vazifalarni hal etish negizini ochadi hamda ularni amalga oshirishning asosiy qoidalarini belgilab beradi.

Slayd 5

Jismoniy tarbiyaning mehnat va harbiy amaliyot bilan bog‘liqligi prinsipi
Jismoniy tarbiyaning asosiy qonuniyati, uning asosiy xizmat vazifasi – odamlarni faoliyatga, hayotga tayyorlashdan iborat. Jismoniy tarbiyaning barcha tizimlarida bu qonuniyat o‘ziga xos ifodasini topadi. Jismoniy tarbiya faol mehnat qilish va o‘z Vatanini dushmanlarning hamlalaridan fidokorona himoyalashga qodir kishilarni tayyorlashga da’vat etilgan. Bunda ham jismoniy tarbiyaning mehnat va harbiy amaliyot bilan aloqasi tamoyiliga uning tizimiga xos bo‘lgan yangi mazmuni va ahamiyati aks etadi.

Slayd 6

Tarixiy asos
Qadimgi Yunonistonda jismoniy tayyorgarlik harbiy mahorat bilan bog‘langan.
Amir Temur davrida yoshlarning harbiy mashqlarga tayyorligi muhim sanalgan.
Bugun bu prinsip “Vatan himoyasiga tayyor” g‘oyasi bilan bog‘lanadi.

Slayd 7

Jismoniy tarbiyaning mehnat va harbiy amaliyot bilan bog‘liqligi prinsipi
Bu tamoyil jismoniy tarbiyaning ijtimoiy-iqtisodiy vazifasi sifatida insonni faol mehnat va Vatan himoyasiga tayyorlashni ko‘zda tutadi. Jismoniy mashqlar mehnat faoliyati va harbiy harakatlarga bilvosita tayyorlovchi vosita sifatida xizmat qiladi.

Slayd 8

Jismoniy tarbiya jarayonida orttirilgan harakat malakalari va jismoniy sifatlar (kuch, tezlik, chidamlilik, chaqqonlik, egiluvchanlik) insonni yangi, notanish mehnat yoki jangovar sharoitga moslashuvchan qiladi.
Ahamiyati:
Harbiy texnika va mehnat sharoitining murakkablashuvi bilan inson jismoniy tayyorgarligiga bo‘lgan talab ortadi.
Jismoniy madaniyatning hayotiy foydasi uning amaliy-kasbiy samaradorligi bilan belgilanadi.
Jismoniy tarbiyaning mehnat va harbiy amaliyot bilan bog‘liqligi prinsipi

Slayd 9

Shaxsni har tomonlama rivojlantirish prinsipi
Jismoniy tarbiya — bu shaxsni ma’naviy, aqliy, estetik va jismoniy jihatdan bir butun holda rivojlantiruvchi tizim. Inson biologik va ijtimoiy mavjudot sifatida, har tomonlama uyg‘un rivojlanish orqali barkamol shaxsga aylanadi.

Slayd 10

Aristotel (mil.avv. 384–322-yillar)
“Siyosat” asarida shunday yozadi: “Tarbiya uch yo‘nalishda bo‘lishi kerak — jismoniy, axloqiy va aqliy” . U jismoniy tarbiyani yosh davrlariga mos olib borish zarurligini uqtirgan.
Aristotel uchun jismoniy mashqlar nafaqat sog‘lom tana, balki iroda, qat’iyat va fazilatlarni tarbiyalaydi.

Slayd 11

Abu Ali ibn Sino (980–1037)
“Tib qonunlari” (“Al-Qonun fi’t-tibb”) asarida u shunday deydi: Jismoniy mashqlar tanani quvvatlantiradi, aqlni charxlaydi, ruhni tozalaydi. Ibn Sino uchun jismoniy tarbiya — insonning aqliy va axloqiy yetuklikka erishishida zarur omil hisoblangan.

Slayd 12

Bu prinsip insonning jismoniy, aqliy, axloqiy, estetik va mehnat tarbiyasi bilan uzviy bog‘liq holda amalga oshiriladi.

Slayd 13

Shaxsni har tomonlama rivojlantirish tamoyili — jismoniy tarbiya jarayonining markazida turadi. U insonni faqat sog‘lom emas, balki barkamol, faol va jamiyatga foydali shaxs sifatida tarbiyalashga qaratilgan.

Slayd 14

Tamoyilning asosiy yo‘nalishlari:
Harakat faoliyati orqali tana kuchini, chidamlilikni, chaqqonlikni, epchillikni va koordinatsiyani oshirish.
Sport mashg‘ulotlari tartib-intizomni, diqqatni jamlashni, fikrlash tezligini va muammolarni hal qilish qobiliyatini rivojlantiradi.
Jamoaviy o‘yinlar va sport musobaqalari orqali halollik, do‘stlik, hurmat, iroda va mas’uliyat tuyg‘ulari shakllanadi.
Harakatning go‘zalligi, tana muvozanati, sportchining madaniy qiyofasi estetik didni tarbiyalaydi.
Jismoniy rivojlanish:
Ma’naviy-axloqiy tarbiya:
Aqliy rivojlanish:
Estetik tarbiya:

Slayd 15

Jismoniy tarbiyaning sog‘lomlashtirishga yo‘naltirilganlik prinsipi
Bu tamoyil jismoniy tarbiya jarayonining asosiy maqsadi inson salomatligini mustahkamlash va uni sog‘lom turmush tarziga yo‘naltirish ekanligini bildiradi.Ya’ni, jismoniy mashqlar, sport faoliyati va chiniqtirish vositalari insonning fiziologik, psixologik va ijtimoiy sog‘lomligini ta’minlash uchun qo‘llanilishi kerak.

Slayd 16

Tamoyilning asosiy yo‘nalishlari:
Jismoniy mashqlar organizmni tashqi muhit ta’sirlariga moslashtiradi, immunitetni kuchaytiradi, yurak-qon tomir, nafas olish va mushak tizimlarini mustahkamlaydi.
To‘g‘ri ovqatlanish, dam olish, uyqu, mehnat va sport faoliyatining muvozanatini ta’minlaydi.
Organizmni chiniqtirish:
Sog‘lom turmush tarzini shakllantirish:

Slayd 17

Tamoyilning asosiy yo‘nalishlari:
Har bir yosh bosqichi uchun mos yuklama va mashqlar tanlanadi — bu sog‘lom rivojlanishni ta’minlaydi.
Muntazam jismoniy mashqlar inson kayfiyatini ko‘taradi, o‘ziga ishonchni oshiradi va irodaviy sifatlarni shakllantiradi.
Psixologik holatni yaxshilash:
Yosh xususiyatlarini hisobga olish:

Slayd 18

Amaliy qo‘llanilishi:
Mashg‘ulotlar sog‘lomlashtiruvchi yo‘nalishda rejalashtiriladi (ortiqcha yuklama bermaslik).
Harakatli o‘yinlar, suzish, yugurish, chiniqtirish mashqlari asosiy vosita sifatida ishlatiladi.
Har bir ishtirokchining sog‘lig‘i, yurak urishi, nafas olish chastotasi nazorat qilinadi.

Slayd 19

“Sog‘lomlashtirishga yo‘naltirilganlik prinsipi” — jismoniy tarbiyaning eng muhim tamoyillaridan biri bo‘lib, u insonning sog‘lig‘ini saqlash, mustahkamlash va umrini uzaytirishga qaratilgan.

Slayd 20

Tamoyillarning o‘zaro aloqadorligi
Jismoniy tarbiya tamoyillari — bu jismoniy tarbiya jarayonini to‘g‘ri tashkil etish, boshqarish va samaradorligini oshirishga yordam beruvchi ilmiy asoslangan qoidalar majmuasidir. Ular bir-biri bilan chambarchas bog‘langan, ya’ni har bir tamoyil boshqasini to‘ldiradi, kuchaytiradi va yagona tizim sifatida ishlaydi.

Slayd 21

Ushbu uch tamoyil bir-biri bilan uzviy bog‘liq bo‘lib, ular insonning jismoniy barkamolligini, mehnatga va Vatan himoyasiga tayyorligini, hamda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishga birgalikda xizmat qiladi.
Biri ikkinchisiz to‘liq natija bermaydi:
Sog‘lomlik – rivojlanishning asosi,
Har tomonlama rivojlanish – sog‘lomlikning mezoni,
Mehnat va harbiy amaliyotga bog‘liqlik – ularning hayotdagi amaliy ifodasidir.
Xulosa

Slayd 22

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
Bizni ijtimoiy tarmoqlarda kuzating!

Slayd 23

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda