Hakim Nazir

Slayd 1

Hakim Nazir

(1915 – 2008)

Slayd 2

Hakim Nazir o’zbek bolalar nasrining otaxon ijodkorlaridan, kichkintoylarning sevimli adiblaridan biridir. U bolalar uchun o’ndan ziyod qissa, roman, pesa, son-sanoqsiz hikoyalar yaratdi. «So’nmas chaqmoqlar», «Yonar daryo», «Kenjatoy» qissalari, «Lochin qanotlari» romani, o’nlab hikoyalari ko’pgina xorijiy tillarga tarjima qilinib, chet ellarda ham o’z o’quvchisini topdi.

Slayd 3

Qunt, chidam bilan o’z ustida ishlashi, tinimsiz ijodiy izlanishi tufayli Hakim Nazir bolalar yozuvchisi sifatida kitobxonlarga tanildi. 1940-yilda «Kenja» (yangi nomi «Quyosh qachon tutiladi?»), 1946- yilda «Salim ota» nomli hikoyalari respublika tanlovlarida sovrindor bo’ldi. 1951-yilda esa rus tilida chiqqan «Malchiki iz kishlaka» hikoyalar to’plami Moskvada bo’lib o’tgan tanlovda mukofot oldi.

«Qishloqdagi jiyanlarim» (1948), «Besh baho» (1955) «CHo’l havosi» (1958), «Yaxshi ism» (1962), «Meni taniysizmi?» (1963), «Bolajonlarim» (1964) nomli hikoyalar to’plamlari birin-ketin e’lon qilinib, bolalar va o’smirlarning ma’naviy mulkiga aylandi.

Slayd 4

Hakim Nazirning ko’pgina hikoyalari bog’cha yoshidagi yoki endigina birinchi sinfga qadam qo’ygan bolalar hayotini aks ettirishga bag’ishlangan. Buni adibning «Bir og’iz so’z», «Rasmli kitobcha», «Davronning qushchasi», «Qaysargina ukam», «Yaxshi ism», «Ikki o’rtoq», «Bulbul», «Qanddon», «Igna», «Bir tup g’o’za» kabi hikoyalari misolida aytish mumkin. Bu hikoyalarda bolalar o’rtasidagi o’zaro do’stlik, axloq-odob, a’lo o’qish, jamoat ishlarida faollik ko’rsatish, kattalarning yumushlariga ko’mak-lashish, qushlar va jonivorlarga g’amxo’r bo’lish, orzu-umidlar qanotida yashash va boshqa masalalar aks etganini ko’ramiz.

Slayd 5

Muallif hikoyada qahramonlar xususiyatiga alohida e’tibor beradi. Abdusamad cho’rtkesar bola. Goho ba’zi gaplarni shartta aytib yuboradi (sigirni qidirib yurganda Qoraboy akaga qilgan muomalasini esga oling). Karim sofdil, to’g’ri bola. SHu bilan birga, serharakatligi bilan boshqalardan ajralib turadi. Bu holni biz Karimning xatti-harakatlari, qiliq, odatlari, so’zlari, o’rtoqlari bilan munosabatlarida ko’ramiz.

«Boshoq» hikoyasi bolalarning o’qishdan bo’sh vaqtlarida ota-onalarga yordam berishlarini Azimjon, Mamat, Salimjon, Toshtilla obrazlarida gavdalantiradi

Slayd 6

Hakim Nazirning aksariyat asarlari, yuqorida ko’rganimizdek, umuminsoniy va milliy qadriyatlarga bag’ishlangan. Uning jami kitoblari 50 dan ortiq. SHulardan 7 tasi bolalar va o’smirlar uchun yozilgan qissalar. Muallifning birinchi qissasi — «Ko’k orol chiroqlari»da urushdan keyin qishloq hayotida yuz bergan qiyinchiliklarni yengishda ota-onalariga ko’maklashgan bolalar haqida, ularning mehnatda chiniqishi, do’stlikning sinalishi aks ettiriladi. Bu qissani muallif kitobxonlar talabi asosida qayta ishlab, «So’nmas chaqmoqlar» nomi bilan nashr ettirdi.

Slayd 7

«Dadamni topib beringlar» qissasida bir dehqon oilasi boshiga tushgan nohaqlik kichiklar nazari orqali o’tkazilib, ularning ongi va ruhiyatiga yetkazilgan salbiy ta’siri badiiy tahlil etilganini ko’ramiz va yosh qahramonlar bilan birga iztirobga tushamiz.

Hakim Nazir so’nggi kitobini «Oq fotiha» deb atadi. Bu xotira-qissa bo’lib, bolalik sarguzashtlariga bag’ishlangan. Muallif bezovtalik, g’ulg’ula-hayajonlarga to’la bolalik chog’lari, ko’rgan-kechirganlarini jonli lavhalarda hikoya qiladi, kichiklikda ota-onasidan olgan ilk insoniy saboqlari uchun chuqur va samimiy minnatdorchiligini izhor etadi.

Slayd 8

Hakim Nazir 1973- yilda «Lochin qanotlari» romanini yaratdi. Bunda urushga ketgan ota-onalarning o’rnini bosgan O’ktam, Umri va boshqa yosh vatanparvarlar timsollari gavdalantirildi. Romanni jamoatchilik iliq qabul etdi. Tadqiqotchilar «Lochin qanotlari» romani o’zbek bolalar adabiyotida deyarli qo’l urilmagan mavzu —urush yillari kichkintoylarning buyuk g’alabaga qo’shgan hissasini ko’rsatishga bag’ishlangan yirik asar sifatida qimmatlidir, deb yozadilar.

Yozuvchining «CHiranma g’oz — hunaring oz» nomli pesasi ko’p yillar davomida yosh tomoshabinlar teatri sahnasida qo’yildi.

Slayd 9

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 10

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda