Gulxaniy

Slayd 1

Gulxaniy

Slayd 2

Reja:
1. Gulxaniy hayoti
2. Gulxaniy ijodi
3. Uning “Zarbulmasal” asari
• Nashr etilgan asarlari
• Ilmiy adabiyotlar
• Foydalanilgan adabiyotlar

Slayd 3

XVIII-asrning oxirgi choragi.
Atoqli hajvchi shoir, o‘zbek masalchiliganing yirik vakili Muhammad Sharif Gulxaniy Tog‘li Darvozda tug‘ildi. Ammo ayrim olimlar shoir Qo’qonda tug’ilgan, deb hisoblaydilar.

Slayd 4

XIX asrning boshi.
Gulxaniy Qo’qonda o’qiydi. Ayni vaqtda o‘zining she’rlari va askiyalari bilan shuhrat topadi. Shuning uchun bu baquvvat yigitni Qo’qon amiri Olimxon navkarlikka oladi. Garchi shoir xon navkari bo‘lib xizmat qilsa-da, juda og‘ir iqtisodiy

Slayd 5

U haqda ma’lumot qoldirgan shoirlar
Fazliyning «Majmuai shoiron»
Vozehning «Tuhfatul-ahbob»
Avazmuhammad Attorning «Tarixi jahonnoma»

Slayd 6

ahvolda yashadi. O’zining mashhur «Hazratim, ochlikdan o‘ldim, yegali non ber menga», — deb boshlanuvchi she’rini shu yillarda yozgan.

Slayd 7

1810 yil.
Quqon taxtiga amir Umarxon o‘tirdi. Gulxaniy endi uning navkari vazifasida xizmat qila boshladi. Amir Olimxon va amir Umarxon zamonlarida Gulxaniy bir qancha harbiy yurishlarda ishtirok etdi, biroq uning jasorati amirlar tomonidan yetarli darajada qadrlanmadi.

Slayd 8

1822 yil.
Amir Umarxon topshirig‘iga binoan shoir o‘zining mashhur «Zarbulmasal» nomli asarini yaratdi.

Slayd 9

XIX asrning 40-yillari boshi. Gulxaniy vafot etdi. Uning o‘limi to‘g‘risida har xil ma’lumotlar bor. Ba’zilar Qo’qonda vafot etgan, deydilar. Boshqa olimlar esa mana bunday ma’lumotni beradilar: Umarxonning o‘g‘li Muhammad Alixon taxtga o‘tirgach,

Slayd 10

oradan bir necha vaqt o‘tgach, shoirni hozirgi Namangan viloyatidagi Yangiqurg‘on qishlog‘iga hokim qilib jo‘natadi. Ammo xonning yashirin topshirig‘iga ko‘ra, Jo‘ja qishlog‘ida uni tutib, kechasi Sirdaryoga cho‘ktirib yuboradilar. Shuning uchun

Slayd 11

Uni o’rgangan olimlar
A.Qayumov
R.Muqimov
F.Ishoqov
A. Asrorov
M. Qo’shjonov

Slayd 12

hozirgacha uning qabri topilgan emas.
Umr bo‘yi Gulxaniy va Jur’at taxalluslari bilan lirik she’rlar va qasidalar yaratgan. Uning asarlari o‘zbek va tojik tillarida yozilgan. Biroq alohida devon holida bizga yetib kelgan emas. Gulxaniyning she’rlari shoir yashagan davrda va undan keyin yozilgan turli to’plamlarda mavjud.

Slayd 13

1980-yil.
«Zarbulmasal»ning ilmiy-tanqidiy matn mohiyatidagi nashri yaratildi.
Aydi: «Xalq ichra bu bir kasbdur,
Kasbni boshinga kiysang nasbdur».
* * *
Har kim odati nechuk bo‘lg‘ay,
Beirodat zuhr etar andin.

Slayd 14

Agar so‘z jona paydo qilmasa so‘z,
Ani so‘z demagil, ey majlisafro‘z.
* * *
Sabr ila barcha eshiqdur kushod,
Sabr ila eranlar topdi murod.

Slayd 15

U haqda Fazliyning «Majmuai shoiron», Vozehning «Tuhfatul-ahbob», Avazmuhammad Attorning «Tarixi jahonnoma» asarlarida ma’lumot bor.

Slayd 16

«Zarbulmasal»da «Kalila va Dimna» va sharq mumtoz nasri an’analari davom ettirilgan. Hajviy qissa janrida yaratilgan bu asarda ramziy-majoziy timsollar vositasi bilan zamonasining nosozliklari fosh etilgan. «Zarulmasal» bir necha qo’lyozma va bosma

Slayd 17

nusxalari mavjud, ular O’R FA ShI da saqlanadi. Ayrim manbalarda devon tartib bergani aytilsa-da, biroq u topilmagan. Ayrim she’rlari fors tilidagi bayozlarda ham uchraydi.
Gulxaniy ijodi o’zbek olimlari A.Qayumov, R.Muqimov, F.Ishoqov, M. Qo’shjonov, M. Qo’shmoqov, A. Asrorov v.b. olimlar tomonidan o’rganilgan.

Slayd 18

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 19

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda