Futbol tarixi va rivojlanishi

Slayd 1

Futbolning kelib chiqish tarixi va rivojlanishi Futbolni jahonda va O’zbekistonda rivojlanishi

Slayd 2

Reja:
Futbolning kelib chiqish tarixi
Futbolning jahon miqyosida rivojlanishi
O’zbekistonda futbolning rivojlanishi

Slayd 3

Futbolning kelib chiqish tarixi
Futbolning qadimiy ildizlari
Futbol o’yini juda qadimiy tarixga ega. Uni o’ynashning turli shakllari ming yillar avval ham mavjud bo’lgan. Misol uchun, qadimgi Xitoyda miloddan avvalgi 2-3 asrlarda «Su Szyuy» deb ataluvchi o’yin o’ynalgan. Bu o’yinda to’pni qo’llamasdan faqat oyoqlar bilan maydondan tashqariga chiqarish kerak bo’lgan. Shuningdek, qadimgi Rim, Gresiya, Yaponiyada ham o’xshash o’yinlar bo’lgan. Lekin ular futbolning hozirgi shakliga juda o’xshamas edi.

Slayd 4

Futbolning dastlabki shakllari va ularning farqlari
Yevropada o’rta asrlarda qishloq aholisi orasida turli xil to’p o’yinlari keng tarqalgan. Bu o’yinlarda ko’plab odamlar ishtirok etgan va qoidalari juda oddiy va o’zgaruvchan bo’lgan. To’pni qo’lda yoki oyoqda urib, qarshi jamoa maydoniga olib kirishga harakat qilishgan. Ammo bu o’yinlar ko’pincha tartibsiz, zo’ravonlikka yo’l qo’yilgan va rasmiy qoidalarga ega bo’lmagan.

Slayd 5

Zamonaviy futbolning paydo bo’lishi (19-asr angliyasi)
Hozir biz o’ynayotgan futbolning asosiy qoidalari 19-asrda Angliyada shakllangan. 1863 yilda Angliyada «Futbol Assosiasiyasi» tashkil etildi va unda futbolning yagona rasmiy qoidalari qabul qilindi. Shu vaqtdan boshlab futbol o’yinining standart qoidalari paydo bo’ldi: to’pni asosan oyoq bilan urish, qo’l bilan faqat darvozabonning urishi mumkinligi, maydon va darvoza o’lchamlari belgilangani kabi. Bu qoidalar futbol o’yinini yanada tartibli, adolatli va jahon miqyosida ommalashishiga sabab bo’ldi.

Slayd 6

Futbolning jahon miqyosida rivojlanishi.
Futbol klublarining tashkil topishi19. Asr oxirlarida Angliyada futbol tez ommalashib, ko’plab shahar va qishloqlarda futbol klublari paydo bo’la boshladi. Eng birinchi klublar do’stlar guruhidan tashkil topgan bo’lib, keyinchalik ular rasmiy tashkilotlarga aylandi. Masalan, 1862-yilda «Sheffiyeld Fc» eng eski futbol klubi sifatida tashkil topgan. Bu klublar o’zaro o’yinlar o’tkazib, futbolni yanada rivojlantirishga xizmat qildi

Slayd 7

Fifa tashkiloti va xalqaro musobaqalar tarixi
1904 yilda futbolni butun dunyoda tartibga solish va rivojlantirish maqsadida xalqaro futbol assosiasiyasi — FIFA tashkil etildi. Fifa futbolning xalqaro qoidalarini belgiladi va mamlakatlar o’rtasidagi musobaqalarni uyushtira boshladi. Bu orqali futbol ko’proq mamlakatlarda o’ynaladigan, xalqaro miqyosga chiqadigan sport turiga aylandi.

Slayd 8

Jahon chempionatlari va boshqa yirik turnirlar
Yilda urugvayda birinchi Jahon chempionati o’tkazildi. Bu turnir futbol tarixida katta ahamiyatga ega bo’lib, mamlakatlar jamoalari o’zaro bellashib, eng kuchli futbolchilarni aniqlashga imkon berdi. Shundan so’ng har to’rt yilda Jahon chempionati o’tkazilib kelmoqda. Shuningdek, Yevropa chempionati, Olimpiya o’yinlari va boshqa qator yirik musobaqalar ham futbolning ommalashishiga katta ta’sir ko’rsatdi.

Slayd 9

Futbolning butun dunyoda ommalashuvi
Futbol qisqa vaqt ichida butun dunyoga tarqaldi va eng ommabop sport turiga aylandi. Futbolni o’ynash uchun katta uskunalar yoki katta maydon kerak emasligi, qoidalarining nisbatan sodda bo’lishi uni hamma uchun qulay qildi. Dunyoning har bir burchagida yoshlar va kattalar futbol o’ynaydi, muxlislar chempionatlarni katta qiziqish bilan kuzatadi. Bugungi kunda futbol nafaqat sport, balki madaniyat va ijtimoiy hayotning muhim qismiga aylangan.

Slayd 10

O’zbekistonda futbolning rivojlanishi
1992 Yil1992 yildan boshlab O’zbekiston o’zining milliy chempionati va kubogi o’yinlarini o’tkaza boshladi.
Mustaqil Vatanimiz futboli qisqa muddat ichida dastlabki sobit qadamlarini tashladi, respublikamizning ko’plab jamoalari xorijiy mamlakatlardagi yetakchi komandalar bilan uchrashish baxtiga muyassar bo’ldilar.
Xalkaro o’yinlar qanchalik ko’p va sermazmun bo’lsa, undan ikkala tomon ham yutib chiqishi mumkinligi azal. Azaldan barchamizga ma’lumdir.

Slayd 11

1993 yilning dekabrida FIFAning Las Vegas shahrida o’tkazilgan ijroiya qo’mitasi yigilishida Markaziy Osiyo mamlakatlari Xalkaro futbol uyushmasiga qabul qilinadigan bo’ldi.
AQShda o’tgan XV jahon chempionati arafasida, ya’ni 1994 yil 16 iyun kuni Chikago shahrida bo’lib o’tgan FIFA 49kongressi O’zbekiston, Tojikiston, Turkmaniston, Qirgiziston va Qozog’iston mamlakatlarini ham FIFAga rasman to’laqonli a’zo etib qabul qildi.

Slayd 12

Xalqaro futbol uyushmasiga qabul qilinishimiz biz uchun Osiyo futbol konfederasiyasining eshiklarini ham ochib berdi. Endi Markaziy Osiyo davlatlari klublari va terma jamoalari Osiyoning barcha rasmiy musobaqalarida, jahon chempionatlarida, Olimpiya o’yinlarida ishtirok etadigan bo’lishdi.
Eng asosiysi, biz futbol sohasidagi harakatni va har bir qadamni jahon miqyosidagi mezonlar bilan o’lchash zarurligini anglay boshladik. Davlatni va millatni dunyoga eng tez tanitadigan sport turi futbol ekanligi barchaga ayondir. Jahon xaritasidagi mitti davlatlarni ham dunyo aynan futbol deb atalmish g’oyatda qiziqarli uyin tufayli tanishgani bejiz emas. Haqiqatan ham futbol xalqlarni va millatlarni bir biriga bog’lovchi buyuk vositadir.

Slayd 13

O’zbekiston o’smirlar terma jamoasi a’zolari Hindistonga, olimpiya terma jamoamiz esa Malayziyaga tashrif buyurishdi. Vakillarimizdan birinchi bo’lib futbol vatani Angliyaga borishdek baxt Paxtakor» futbol maktabi yosh o’yinchilariga nasib etdi. Iste’dodli bolalar murabbiylaridan Sergey Kovalev shogirdlari yetti uchrashuvning uchtasida zafar quchib, ikki o’yinni durang natija bilan yakunlab (to’plar nisbati 22:14) ingliz mutaxassislarini xam dog’da qoldirishdi.

Slayd 14

Ushbu xalqaro turnir va uning yakunlari hakida Angliya ommaviy axborot vositalarida ko’plab fikrlar bildirildi, yosh futbolchilarimiz o’ziga xos imtihondan sharaf bilan o’tishgan ekan, biz ham unga batafsilroq to’xtab o’tadi gan bo’ldik.
Turnir startidagi birinchi uchrashuv ko’pni kurgan ingliz futbol muxlislarini, ochig’ini aytish kerakki, dovdiratib qo’ydi. «GoGEShal Taun» «Paxtakor» 2:9. Ishkibozlar natijani radiodan eshitgach, unga ishonmasdan qaytadan so’ray boshladilar.

Slayd 15

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 16

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda