Futbol musobaqalari qoidalari ma’ruzasi

Slayd 1

Futbol sport turi musobaqalari qoidalari

Slayd 2

Reja:
Futbol musobaqalari haqida umumiy ma’lumot
Futbol musobaqalari o’tkazish qoidalari
Musobaqada intizom va hakamlik tizimi

Slayd 3

Futbol musobaqalari haqida umumiy ma’lumot
Futbol musobaqasi nima? Futbol musobaqasi – bu futbol jamoalari o’rtasida ma’lum qoidalarga asoslangan tarzda tashkil yetiladigan sport bellashuvidir. Musobaqalar turli bosqichlarda, darajalarda va formatlarda o’tkaziladi:
Mahalliy (viloyat, shahar, tuman)
Mintaqaviy (Osiyo, Yevropa va h. K. )
Xalqaro (jahon miqyosida)

Slayd 4

Milliy musobaqalar Har bir davlat o’z milliy chempionatlarini tashkil qiladi:
Angliya –Premiyer Leaguye
Ispaniya –La Liga
Germaniya –Bundesliga
O’zbekiston – Coca-Cola Superliga Bu musobaqalarda klublar chempionlik, sovrinlar va keyingi yillardagi xalqaro musobaqalarda qatnashish huquqi uchun kurashadi.

Slayd 5

Xalqaro klublar musobaqalari
Uefa Champions League (Yevropa Chempionlar Ligasi) – eng nufuzli xalqaro klub turniri.
Afc Champions League – Osiyodagi eng yirik klub musobaqasi.
Fifa Club World Cup – dunyodagi eng kuchli klublar o‘rtasida.

Slayd 6

Xalqaro terma jamoalar musobaqalari
Fifa world cup (jahon chempionati) – har 4 yilda o‘tkaziladi. Dunyodagi eng katta futbol musobaqasi.
Uefa euro – yevropa mamlakatlari o‘rtasidagi yirik turnir.
Afc asian cup – osiyo mamlakatlari o‘rtasida.

Slayd 7

Musobaqa shakllari
A) Liga tizimi
Har bir jamoa boshqalari bilan ikki martadan o’ynaydi (uyda va safarda).
G’alaba uchun 3 ochko, durang uchun 1 ochko, yutqazsa – 0.
Yakunda yeng ko’p ochko to’plagan jamoa – chempion.
B) Pley-off yoki «mag’lub bo’lgan chiqadi» (knockout)
Har bosqichda yutqazgan jamoa musobaqadan chiqadi.
Finalgacha davom yetadi.
Jahon chempionati guruh bosqichidan keyin pley-off formatiga o’tadi.

Slayd 8

C) Guruh bosqichli format
Jamoalar guruhlarga bo’linadi.
Har bir jamoa guruh ichida boshqalar bilan o’ynaydi.
Guruhdan yeng yaxshi jamoalar keyingi bosqichga o’tadi.

Slayd 9

1. Birinchi rasmiy futbol qoidalari (1863)
– 1863. Yilda Londonning Freemasons Tavernda yig’ilgan Oxbridge (oxford va Cambridge qoshma nomi) bitiruvchilari tomonidan futbol bo’yicha birinchi rasmiy qoidalar yaratilgan. Bu hujjat «The First Rule Book of the Futbol Association» nomi bilan mashhur University of Chicago Press. – Slayddagi vizual g’oya: 1863-yilgi qoida kitobidan skanerlash yoki noyob nashr muqovasini ko’rsatish..

Slayd 10

Futbol musobaqalari o’tkazish qoidalari
Musobaqani tashkil etish formati Futbol musobaqalari turli formatlarda o’tkaziladi. Har bir musobaqa oldindan ishlab chiqilgan reglament asosida boshqariladi:2. Jamoalar musobaqa davomida bir biri bilan 2 marotaba o’ynaydi: uyda va safarda. Har bir o’yindan keyin ochkolar quyidagicha taqsimlanadi:G’alaba: 3 ochko Durang: 1 ochko Yutqazish: 0 ochko Oxirida eng ko’p ochko to’plagan jamoa chempion bo’ladi. Misol: O’zbekiston Coca-Cola Superliga, Angliya Premiyer Ligasi.

Slayd 11

Musobaqalarni rejalashtirish.
Mamlakatimizda jismoniy tarbiya harakatining tashkiliy tuzilish xususiyatlarini hisobga olgan xolda respublikalar, viloyatlar, shaharlar va jismoniy tarbiya jamoalarida o’tkaziladigan futbol musobaqalarining muayan tizimi qaror topgan. Bu tizim turli ko’lamdagi musobaqalarning mintaqaviy va muassasa prisipini hisobga olgan holda muttasil, izchil bo’lishini va almashinib turishini talab etadi. Bu musobaqalarning bir yo’la ikki joyda bo’lishi, jamoalarning haddan tashqari band bo’lib qolishi,uzoq vaqt yo’lda bo’lishning oldini olishga hamda jamoalarda to’la qimmatli o’quvmashg’ulot ishlari uchun sharoit yaratishga imkon beradi. Musobaqaning umumiy yig’mataqvim rejasi faqat tadbirlar ro’yxati emas, balki sport tashkilotlarining futbolini yanadarivojlantirish yuzasidan birgalikda olib boradigan ishlarning chuqur o’ylangan rejasidir.

Slayd 12

U territorial va idoralar bo’yicha uyushtiriladigan musobaqalarni o’tkazish bilan aloqador barcha masalalarni o’z ichiga oladi. Respublika, viloyat,o’lka va shahar musobaqalarining yig’ma taqvim rejasini yuqori tashkilotlar tomonidan rejalashtiriladigan musobaqalarni hisobga olgan holda, 4 yillik qilib tuzish maqsadga muvofiqdir. Zarur o’zgartirishlar kiritilgandan keyin futbol bo’yicha umumiy yig’ma reja tegishli jismoniy tarbiya va sport qo’mitalarining ommaviy sport tadbirlari rejasiga kiritiladi hamda barcha sport tashkilotchilari uchun majburiy hisoblanadi.

Slayd 13

Musobaqada intizom va hakamlik tizimi
Hakamlik qonun qoidalari.
1-Qoida. O’yin uchun maydon. O’yinlar musobaqa reglamentiga muvofiq sun’iy hamda tabiiy maydonlarda o’tkazilishi mumkin. Sun’iy maydon yashil rangda bo’lishi kerak. Maydon markazidagi chiziq o’yin o’tkaziladigan maydonni teng ikkiga ajratib turadi. Ushbu markazdagi chiziqning o’rtasida markaziy belgi mavjud. Ushbu markaziy belgidan radiusi 9,15 m bo’lgan aylana chiziladi.

Slayd 14

Maydon o’lchamlari.
Maydonning yon tomoni (ya’ni bo’yi) darvoza ortidan (ya’ni enidan) katta bo’lishi kerak.
Bo’yiga: minimum 90 m (100 yard), maksimum 120 m (130 yard).
Eniga: minimum 45 m (50 yard), maksimum 90 m (100 yard). Barcha chiziqlar kengligi bir xil va 12 sm (5 dyuym) dan oshmasligi kerak. Halqaro o’yinlar uchun:
Bo’yiga: minimum 100 m (110 yard),
maksimum 110 m (120 yard)
Eniga: minimum 64 m (70 yard),
maksimum 75 m (80 yard).

Slayd 15

Slayd 16

Darvoza maydoni
Darvoza chizig’idan 5,5 metr masofada darvozani har bir ustunining ichki tomonidan parallel chiziq tortiladi. Bu chiziqning o’zunligi ham 5,5 metr bo’ladi. Bu o’zunlikdagi chiziqning oxiri perpendekulyar tarzda darvoza chizig’i bilan tutashadi. Shu shakldagi turtburchak darvoza maydoni deb ataladi. Jarima maydoni. Maydonning har ikki tomonida jarima maydoni mavjud bo’lib, u quyidagicha joylashgan: Darvoza chizig’idan 16,5 metr masofada darvozani har bir ustunining ichki tomonidan parallel chiziq tortiladi. Bu kesmaning o’zunligi ham 16,5 metr bo’ladi. Bu o’zunlikdagi chiziqning oxiri perpendekulyar tarzda darvoza chizig’i bilan tutashadi. Shu shakldagi turtburchak jarima maydoni deb ataladi.

Slayd 17

Har ikkala maydonlar urtasida darvoza chizig’idan 11 metr masofada hamda darvoza ustunlaridan teng masofada 11metrlik belgi qo’yiladi. Har bir jarima maydoni chizig’i tashqarisidan radiusi 9,15 metr bo’lgan yarim aylana chiziladi va uning markazi 11-metrlik nuqta vazifasini o’taydi. Darvoza. Darvoza ustunlarining orasi 7,32 metr (8 yard), darvoza to’sini yerdan 2,44 metr (8 fut) masofada joylashgan bo’lishi kerak. Ikkala ustun va to’sin ham bir xil kenglikda, ya’ni 12 sm (5 dyuym) gacha bo’lish zarur. Darvoza ichida chiziq ham ustunlar va to’sinning kengligida chizilgan bo’lishi zarur. Darvozaga va darvoza ichiga darvozabonlarga halaqit qilmaydigan qilib darvoza to’rlarini o’rnatish kerak.

Slayd 18

Slayd 19

2-Qoida o’yinchilar Soni O’yinda ikki jamoa har birida 11 tadan oshiq bo’lmagan o’yinchi qatnashadi. 11 O’yinchidan bittasi darvozabon bo’lishi kerak. Agar jamoalarda 7 tadan kam o’yinchi bo’lsa, unda uchrashuvni boshlash mumkin emas. Rasmiy uchrashuvlar: Fifa, qita konfederasiyalari yoki milliy assosiasiyalar tomonidan o’tkaziladigan uchrashuvlarda uchtagacha o’yinchi apmashtirishga ruxsat etiladi. Agar musobaqa reglamentida ko’proq o’yinchi almashtirish mumkin bo’lsa, unda yettitagacha o’yinchi almashtirishmumkin. Boshqa uchrashuvlar:Boshqa uchrashuvlarda quyidagi shartlarga asosan 5 tagacha o’yinchi almashtirish mumkin: Ikki uchrashadigan jamoa maksimal darajada o’yinchi almashtirishga kelishganda, Bosh hakam ushbu kelishuv haqida uchrashuv boshlanguniga qadar ogoh etilsagina.

Slayd 20

Agar uchrashuv hakami kelishuv haqida o’yin boshlanguniga kadar ogoxdantirilmasa yoki ikki jamoa maksimal darajada o’yinchi almashtirishga kelisha olmasa, uchrashuvda 3 tagacha o’yinchi almashtirish mumkin. Barcha uchrashuvlar uchun: Barcha uchrashuvlarda o’yin boshlanguniga kadar zaxira o’yinchilari ism shariflari uchrashuv bayonnomasidagi ruyxatga kiritilgan bo’lishi lozim. Uchrashuv bayonnomasidaga ruyxatga kiritlmagan futbolchi o’yinda katnasha olmaydi.

Slayd 21

3-Qoida o’yinchilar kiyim havfsizlik. O’yinchi kiyimida o’ziga yoki birovga xavf soladigan predmetlarni olishi yoki taqishi katiyan man etiladi (bo’larga har xil yuvelir buyumlar ham kiradi) O’yinchining asosiy kiyimi: Futbolka yoki ko’ylak (agar futbolka yoki ko’ylakning ichida ichki kiyim bo’lsa, bu ham futbolka yoki ko’ylakning rangida bo’lishi zarur). Short (agar shortning ichida ichki kiyim bo’lsa, bu ham shortning rangida bo’lishi zarur) Getralar himoya vositalari (shitki) Oyoq kiyim himoya vositalari (shitki)Har bir o’yinni futbol konun qoidalari asosida boshqarish uchun hakamlar tayinlanadi. Huquq va majburiyatlari Hakam: Uchrashuvda konun-qoidalarni nazorat qilish; Uchrashuvni yon hakamlar va 4 – hakam bilan birgalikda nazorat qilish;

Slayd 22

E’tiboringiz uchun rahmat!

Slayd 23

Foydali havolalar

🛒 Barcha taqdimotlar | 📰 Yangiliklar | ℹ️ Biz haqimizda